مضامين سطحي ذائقه مردم را تنزل داده/موسيقي خوب ويتامين روح است

محمد سرير در گفت‌وگو با خبرنگار «شهر» درباره اوج کوتاه‌مدت مضامين حزن‌انگيز در موسيقي پاپ گفت: پديده‌اي که در دو يا سه دهه اخير، به‌ويژه در دو دهه اخير، در حوزه موسيقي اوج گرفت، کاربرد اشعار شکسته و ترانه‌هايي با زبان محاوره بود؛ اشعاري که علاوه بر زبان شکسته و محاوره‌شان، مفاهيم سطحي و معمولي را نيز منعکس مي‌کردند.

 وي ادامه داد: به نظر مي‌رسد اين‌گونه آثار بر اساس اين نوع نگاه شکل گرفته‌اند که «پيام شعر بايد به‌راحتي منتقل شود»؛ ولي متاسفانه برداشت سازندگان و اجراکنندگان چنين آثاري از سادگي انتقال پيام، به‌کار بردن اشعار دم‌دستي و در چهارچوب محاوره‌اي و عاميانه است؛ در نتيجه اين آثار، به ويژه در وجه ادبي، از مفاهيم تغزلي که در ادبيات کهن ايران معمول بود، بسيار دورند. سرير خاطر نشان کرد: البته ممکن است در بخش‌هايي از ادبيات کلاسيک ايران، به‌ويژه در شکل ظاهري، شاهد حزن و اندوه در آثار باشيم؛ ولي حتي اين حزن و اندوه نيز در باطن، حزن نوستالژيک و غم شيرين است و در عين حال تفاخر، شأن و منزلت ادبي شعر نيز در اين آثار کاملا رعايت مي‌شده است.

مضامين سطحي، ذائقه مردم را تنزل داده است

وي افزود: ولي متاسفانه کاربرد اشعار سطحي با مضامين غليظ و شکست‌خورده عاشقانه در موسيقي رواج يافت و طبيعي بود که پرداختن به ارتباطات سطحي و علايق زودگذر، توانست ذائقه و سطح سليقه مخاطبان را پايين بياورد و در نسل جوان نيز به‌راحتي رسوخ کند. اين آهنگساز تاکيد کرد: ولي اين مقوله (اندوه پيش پا افتاده در موسيقي ) چندان ربطي به موسيقي اين آثار ندارد؛ زيرا اغلب اين آثار ضرباهنگي تند دارند که به مضمون حزينشان چندان هم مرتبط نيست و وقتي به آن‌ها توجه کنيم، مي‌بينيم که اتفاقا با يک ريتم و ضرباهنگ تند، مضموني اندوهناک با محتواي شکست‌هاي عشقي معمول و روزمره را منتقل مي‌کنند.

وي ادامه داد: بنابراين در اين حوزه بيشتر بايد به ادبيات توجه کنيم؛ زيرا به اين دليل که وجه بياني شعر در اين آثار، ابعادي ندارد که بتوان از جان‌مايه‌هاي اصيل موسيقي در آن استفاده کرد، اين آثار در حوزه موسيقي نيز در سطح بسيار پايين و با استفاده از نغمه‌‌هاي بسيار ساده، سطحي و گاه تکراري توليد مي‌شوند.

سرير درباره دليل اوج گرفتن موسيقي با مضامين حزن‌انگيز و افول زودهنگام آن اظهار داشت: از‌ آن‌جا که اين‌گونه آثار کارکرد سطحي دارند، خيلي زود هم فراموش مي‌شوند. در چند سال اخير نيز به دليل معمول شدن نوعي از موسيقي در غرب که بسيار به بحر طويل در شعر فارسي شباهت دارد، شاهد نمونه‌هاي متعددي از آن در ايران نيز هستيم. وي ادامه داد: البته بحر طويل مايه طنز داشته و مسائل اجتماعي را در قالب طنز و با ساختاري تغزلي مطرح مي‌کرده؛ ولي از آن‌جا که کاربرد اين شيوه در موسيقي‌اي چون رپ در ايران، فاقد جنبه‌هاي تغزلي است، مثل گذشته مطرح نشده و بيشتر به مضاميني مي‌پردازد که تاريخ مصرف دارند.

رييس هيئت‌مديره خانه موسيقي با اشاره به شکل‌گيري جريانات سطحي در عرصه هنر، تاکيد کرد: آن‌چه بيشتر بايد به آن توجه کرد، نوعي رقت هنري چه در عرصه موسيقي و چه در ديگر هنرهاست، که باعث تاسف است؛ به‌ويژه وقتي اين رقت را با توجه به پيشينه غني و زيرساخت‌‌هاي ادبي ايران، در حوزه کلام آثار موسيقي مي‌بينيم. اين آهنگساز خاطر نشان کرد: البته نبايد فراموش کرد که برخي از اين نوع آثار را نمي‌توان در تعريف موسيقي گنجاند؛ بلکه بعضي از آن‌ها تنها اصواتي هستند که شنيده مي‌شوند و توجه مخاطب را نيز جلب مي‌کنند؛ بسياري از اصواتي که در اطرافمان مي‌شنويم ولي عملا داراي طرح موسيقايي و تاثيرگذاري ژرف نيستند.

اصالت و اساس هنر، انديشه است

وي ادامه داد: در واقع اين آثار بيشتر وجه مصرفي دارند و مانند ديگر مصارف روزمره مردم‌اند. از طرفي نيز اين را مي‌دانيم که در حوزه‌هاي مختلف هنري، برخي افراد مي‌توانند با کمي انديشه و ابتکار، مخاطب را براي لحظاتي سرگرم کنند؛ ولي اصالت هنر و نقش آن در جامعه بر اساس ماندگاري، تامل و انديشه است و آثاري را که بر اساس انديشه خلق‌ شده‌اند، مي‌توان اثر هنري تلقي کرد.

سرير افزود: ولي آثاري که در سطح توليد مي‌شوند، آثار مصرفي‌اند و بايد هم در جامعه وجود داشته باشند؛ زيرا بالاخره مردم به کالاهاي مصرفي هم نياز دارند. مردم اين نوع آثار را نيز همانند ديگر نيازهاي روزمره‌شان مصرف مي‌کنند؛ ولي مثل ويتامين‌‌ها و مواد مغذي که به سلامت جسم کمک مي‌کنند و مثل تغذيه خوب که سلامت جسمي را حفظ مي‌کند، موسيقي خوب هم مي‌تواند سلامت روح را حفظ کند.