آسيب‌شناسي ترانه‌هاي اندوهناک عشقي در موسيقي پاپ/5
اندوه ريشه در فرهنگ ايراني دارد/سردرگمي ناشي از سرعت تحولات اجتماعي‌ست
مدرس دانشگاه و نائب رييس انجمن روانشناسي دليل گرايش جامعه به مضامين اندوهناک در موسيقي را بستر مهياي تاريخي فرهنگي و بحران‌هاي هويتي جوانان مي‌داند.
عزيزاله تاجيک اسماعيل در گفت‌وگو با خبرنگار شهر درباره گرايش جامعه به مضامين اندوهناک در موسيقي پاپ گفت: در مرحله اول بايد به جنبه تاريخي و فرهنگي اين گرايش توجه داشته باشيم. تاريخ و فرهنگ در چنين حوزه‌اي حکم بستر را دارد. در بستر تاريخي و فرهنگي است که عواملي نيز بر اين گرايش تاثير مي‌گذارند.
وي ادامه داد:براي مثال يکي از اين عوامل، خصوصيات شخصيتي است. هرچند ديدگاه فرهنگي و شخصي افراد نيز متاثر از زمينه‌هاي فرهنگي است. براي مثال يک فرد ايراني، پيش‌زمينه گرايش به حزن و اندوه را دارد. شايد ريشه اين گرايش، در متون عرفاني و عاشقانه و نثر و هنر ايراني است که همواره چيزي از احساس فراغ و غربت را همراه خود دارد.
تاجيک افزود: وجود چنين ريشه‌هايي کمک مي‌کند که وقتي در يک برهه زماني خاص، افراد در جامعه تحت فشار قرار مي‌گيرند، از شيوه‌هاي دفاعي‌اي استفاده کنند که فرهنگشان اجازه استفاده از آن را مي‌دهد و در فرهنگشان پذيرفته‌شده و ريشه‌دار است.
غناي ادبي به مضامين اندوهناک دامن مي‌زند
وي تاکيد کرد: ما نيز به دليل غناي فرهنگي که در شعر و ادبياتمان داريم، اين نياز را از راه مضامين اندوهناک تامين مي‌کنيم. در جامعه ما که يک جامعه صنعتيِ در حالِ گذار است، استرس‌ها بسيار زيادند. به همين دليل جوانان به چنين آثاري روي مي‌آورند و به نظر من سبب تسکين آن‌ها نيز مي‌شود.
اين روانشناس با اشاره به تاثيرات مختلف هنرها، اظهار داشت: يکي از نقش‌هاي موسيقي، آرام کردن روح است و نه تنها موسيقي؛ بلکه هر آن‌چه حالتي از موسيقي را در خود دارد، براي مثال نوحه‌‌هاي مذهبي و لالايي‌ها را نيز جزئي از اين موسيقي مي‌دانم.
وي ادامه داد: گمان مي‌کنم موسيقي به‌ويژه موسيقي ايراني، زباني براي بيان احساس غربت و دورافتادن انسان از اصل خويش است و به‌ويژه اگر فرهنگ و کلام از اين جهت غنا داشته باشد، اين ويژگي بسيار رشد مي‌کند. ما نيز در فرهنگمان اين غنا را داريم و از اين رو تنوع نيز در اين زمينه بسيار زياد است. تاجيک افزود: حال گرايش به اين مضامين، بستگي به زمينه‌هاي رواني در افراد دارد. يکي از اين زمينه‌هاي رواني، هيجان‌جويي است. افراد در دوره‌هاي سني جواني و ابتداي ميانسالي، بخشي از هيجان‌جويي را با موسيقي ارضا مي‌کنند.
ريشه موسيقي اندوهناک در شرايط اجتماعي‌ست
اين روانشناس گفت: زمينه ديگر نيز حالت آنوميکي است که برخي به دليل بحران‌هاي اجتماعي دچارش شده‌‌اند؛ بحران و سردرگمي هويت که نسل جوان ما گاه با آن درگير است. بخشي از اين سردرگمي به دليل سرعت تحولات اجتماعي و فرهنگي است، بخشي ديگر از آن به مسائل اجتماعي و سياسي مرتبط است و بخشي ديگر نيز به دليل ارتباط جوانان با ديگر فرهنگ‌هاست که هر روز بيشتر و بيشتر مي‌شود و سبب مي‌شود جوان حس سردرگمي داشته باشد و براي جبران آن به موسيقي‌اي روي آورد که مضامين اندوهناک يا پوچ‌گرا دارد.
وي خاطر نشان کرد: نبايد فراموش کنيم اين گرايش از حدود دو دهه پيش از پيروزي انقلاب اسلامي نيز وجود داشت و به نظر من دليل آن شرايط اجتماعي است، نه شرايط سياسي؛ زيرا ادامه پيدا کرده و هنوز هم ادامه دارد.
در همين زمينه بخوانيد:
مضامين سطحي ذائقه مردم را تنزل داده/موسيقي خوب ويتامين روح است
پژمان: غم جزئي از وجودمان شده است/ شرقي‌ها گرايش بيشتري به اندوه دارند
جوانان با موسيقي حزين همذات‌پنداري مي‌کنند/شعائر ديني را در همه جهات احيا کنيم
ترانه‌‌ها آينه تمام‌نماي جامعه‌اند/ مجراي بروز گلايه‌هاي اجتماعي مسدود است