معيارهاي ارزش هنري و ارتباط آن با هنر مردم‌پسند/2
هنر بايد دوباره با زندگي مردم عجين شود/ نظر کسي که آموزش نديده نمي‌تواند معيار باشد
يک نقاش و هنرمند نقاشي‌خط معتقد است تا زماني که مردم آموزش هنري نديده باشند، نظرشان نمي‌تواند تعيين‌کننده باشد.
صادق تبريزي در گفت‌وگو با خبرنگار شهر در پاسخ به اينکه مردم‌پسند بودن يا نبودن يک اثر هنري مي‌تواند تعيين‌کننده ارزش هنري آن باشد يا نه، اظهار داشت: ابدا نمي‌تواند. رييس سابق دانشکده هنرهاي زيبا هميشه مي‌گفت «چه مبتذل شود هنري که همه آن را بفهمند.»؛ دقيقا مثل مينياتور‌هاي امروزي که همه آن را مي‌فهمند فقط و فقط به اين دليل که چشم و ابرو و آهو دارد.
هنري که مردم کوچه و بازار آن را بفهمند، صنايع دستي است
وي ادامه داد: متاسفانه يکي از هنرهاي مبتذل امروز ما مينياتور است؛ آنقدر مبتذل که حتي مديران فرهنگي هنري هم قبل از اينکه مهر حکمشان خشک شود، اثر مينياتور فلان هنرمند را رونمايي مي‌کنند تا اعتباري براي خود بخرند؛ در حالي که اين مديران هنري هيچ‌کدام اطلاعات هنري ندارند. بيشتر اين مديران شخصيت‌هاي سياسي و مذهبي هستند و درک چنداني از هنر ندارند، به همين دليل گمان مي‌کنند فلان مينياتوريست، هنرمند درجه يک اين مملکت است.
تبريزي تصريح کرد: به نظر من هنري که مردم کوچه و بازار آن را بفهمند، هنر نيست؛ صنايع دستي است. چون کسي که بخواهد اثر هنري را بفهمد، بايد الفباي آن را بداند. موسيقي اشتراوس از نظر مردم عادي، آلودگي صوتي است. به همين دليل نظر کسي که تحصيلات و مطالعات هنري دارد، تعيين مي‌کند که يک اثر هنري، اثري ارزشمند است يا بي‌ارزش يا اينکه اصلا يک اثر، اثر هنري است يا نه.
تلويزيون بايد روي سواد هنري مردم کار کند
وي راه بالا بردن سواد هنري مردم را رسانه‌هاي فراگيري چون تلويزيون دانست و اظهار داشت: در سال‌هاي 50 تا 55، آيدين آغداشلو يک بار در هفته برنامه‌اي در تلويزيون داشت که در آن هنرهاي قديم ايران را معرفي مي‌کرد. آغداشلو در اين برنامه هنرمندان بسياري از عبدالمجيد گرفته تا ميرزا غلامرضا و محمدرضا کلهر را در تلويزيون به مردم معرفي مي‌کرد و درباره آثارشان توضيح مي‌‌داد. اين برنامه مخاطبان بسياري داشت و حتي مي‌توانم بگويم بسياري از مردم عادي مخاطب آن بودند؛ به‌نحوي که در ساعت پخش اين برنامه، خيابان‌ها خلوت مي‌شد.
اين هنرمند ادامه داد: ولي متاسفانه تلويزيون ديگر چنين برنامه‌‌هايي پخش نمي‌کند و از هنرمندان براي معرفي هنر به مردم کمک نمي‌گيرد. به همين دليل است که مي‌بينيم از ميدان تجريش تا راه‌آهن، بيش از 100 مغازه باز شده که تابلو فرش مي‌فروشند و ميلياردرها با افتخار آن‌ها را با قيمت‌هاي گزاف مي‌خرند چون فکر مي‌کنند هنر است.
توليد انبوه صنايع دستي، هنر را از زندگي مردم دور کرد
تبريزي خاطر نشان کرد: اينکه مي‌گويم فکر مي‌کنند هنر است، به اين دليل است که فرش و بسياري از اشياي ديگر زندگي روزمره، پيش از اينکه به تکرار و توليد برسد، با هنر عجين بوده و حتي تا همين دوران قاجار نيز اين الفت هنر با زندگي روزمره جريان داشته و بسياري از اشيايي که در آن دوران ساخته مي‌شده، ارزش هنري داشته‌اند.
وي ادامه داد: ولي از زمان رضاشاه به بعد، چيزي تحت عنوان صنايع دستي متداول شد که اشياي تزئين‌شده زندگي روزمره را به رج زدن و توليد به تعداد بالا کشاند و سبب شد مبتذل‌ترين نوع هنرها، رج زده شود و به نام صنايع دستي به فروش برسد. به همين دليل است که من مي‌گويم بسياري از چيزهايي که امروز در جامعه به نام هنر عرضه مي‌شود، صنايع دستي است؛ زيرا سازندگان آن، دائما خود را تکرار مي‌کنند و آثارشان را رج مي‌زنند.
اين هنرمند با اشاره به بحراني که صنايع دستي ايران دچار آن است، تاکيد کرد: از طرف ديگر آن‌چه ما تحت عنوان صنايع دستي در ايران داريم نيز مبتذل شده است و به اندازه‌اي که خيال مي‌کنيم، در دنيا ارزشمند نيست و طرفدار ندارد؛ به اين دليل که روي آن کار نشده است. اما امروز صنايع دستي هند، پاکستان، افغانستان، پاکستان و حتي اندونزي از صنايع دستي ايران محبوب‌تر و جلوتر است. امروز چين صنايع دستي ما را بهتر از ما مي‌سازد.
هنر بخشي از زندگي اين مردم بوده است
تبريزي تاکيد کرد: مردم ما بايد هنر را بشناسند و در مدارس بايد هنر را هم در کنار ديگر درس‌ها آموزش دهند. هنر با تمام زندگي انسان آميخته است و ما نيز پيش از اين، همين‌گونه زندگي مي‌کرديم؛ يعني هنر با زندگيمان آميخته بود. به همين دليل آن آثاري که در گذشته ساخته مي‌شد، آن قلمدان‌ها و سرقليان‌‌ها، صنايع دستي نبودند؛ بلکه هنر بودند زيرا يگانه بودند و هر يک در زمان خاص خود و به دست هنرمندي خاص ساخته مي‌شد.
وي افزود: بي‌دليل نيست که مردم از هنر فاصله گرفته‌‌اند. مردم به دليل گرفتاري‌هايشان ديگر فرصتي براي پرداختن به هنر در زندگي روزمره‌شان را ندارند، از طرف ديگر هم اطلاع‌رساني و آموزش مناسبي در اين زمينه صورت نمي‌گيرد؛ در نتيجه سطح درک مردم از هنر کاهش مي‌يابد.
اگر مردم سهمي در هنر داشته باشند آن را درک مي‌کنند
اين هنرمند با تاکيد بر لزوم آموزش هنر در نخستين مقاطع تحصيلي، گفت: اگر مردم سهمي در هنر پيدا کنند، مي‌توانند قدرت درک آن را نيز بيابند و به‌جاي خريد يک تابلو فرش با طرحي از فلان مينياتوريست، آثار ارزشمند هنري را در خانه‌شان به ديوار مي‌زنند و حتي اگر نتوانند اثر ارژينال خريداري کنند، کپي آثار ارزشمند را در خانه‌شان نصب مي‌کنند که به مراتب ارزش هنري بالاتري از آثار تکراري و بازاري دارد.
تبريزي در پاسخ به اين که چرا مردم‌پسند بودن يک اثر هنري، ارزش آن را تعيين نمي‌کند، اظهار داشت: اگر به مردم ياد دهيم که هنر خوب است و اگر روي آن سرمايه‌گذاري کنند سود خوبي هم خواهند برد، مردم سراغ اثر هنري خواهند رفت. ولي تا زماني که مردم آموزش هنر نبينند، هنر در اين مملکت نمي‌تواند به جايي برسد. ذهن مردم بايد آموزش ديده و ورزيده باشد تا بتوانند اثر هنري ارزشمند را تشخيص دهند و تا زماني که ذهن مردم آموزش‌هاي لازم را در اين زمينه نديده باشد، نظر مردم معيار درستي براي سنجش ارزش يک اثر هنري نخواهد بود.
در همين زمينه بخوانيد:
هنرمند بايد جزئي از هنرش باشد/ دائما نمي‌توان مردم را فريب داد