بر سر کارشناسي يک اثر صورت گرفت/
دعواي تبريزي و سميع‌آذر
صادق تبريزي در نامه‌اي سرگشاده به عليرضا سميع‌آذر، از کارشناسي غيرحرفه‌اي او انتقاد کرد.
صادق تبريزي در گفت‌وگو با خبرنگار شهر، درباره ماجراي اين نامه توضيح داد: من در سال 85 يکي از تابلوهاي فرامرز پيلارام را که ابعاد آن 230 در 120 سانتيمتر بود، به قيمت 10 ميليون تومان به يکي از اقوام فروختم.
اين نقاش افزود: در آن زمان هنوز حراجي‌هايي که امروز مرسوم‌اند، باب نشده بود و کسي اثر پيلارام را نمي‌خريد؛ مگر اين‌که معامله با يک آشنا صورت مي‌گرفت يا خريدار به حرف کسي مثل من که مي‌گفت اين اثر بعدها قيمت بالا پيدا مي‌کند، اعتماد ميکرد.
وي ادامه داد: به هر حال پسردايي من اين اثر را از من خريد و گويا به دوستش، احمد مسجدجامعي، گفته بود چنين اثري خريده و مسجدجامعي نيز به او پيشنهاد کرده بود که آن را به يکي از دوستانش که کارشناس هنر است! نشان دهد.
تبريزي گفت: اين دوست آقاي مسجدجامعي، آقاي سميع‌آذر بوده‌اند و به محض ديدن تابلو، اثر را تقلبي معرفي کرده‌اند. پسردايي من هم با من تماس گرفت و به بهانه‌هاي مختلف، خواست تابلو را پس دهد و سر آخر ماجرا برايم گفت.
وي ادامه داد: من تابلو را پس گرفتم و در مقابل آن‌چه درباره‌ام گفته و شنيده مي‌شد، سکوت کردم. تا اين‌که دو ماه پيش دوباره اين تابلو را به آقاي اخوان، که يکي از مجموعه‌داران مشهور است، به قيمت 160 ميليون تومان فروختم.
اين هنرمند نقاشي‌خط افزود: باز هم جناب سميع‌آذر پادرمياني کردند و با کارشناسي دقيقشان، اين اثر را تقلبي تشخيص دادند و به آقاي اخوان اعلام کردند که يک نمونه شبيه به اين تابلو نزد ديگري وجود دارد، در نتيجه اين اثر تقلبي است.
تبريزي گفت: من باز هم تابلو را به خواست آقاي اخوان از ايشان پس گرفتم؛ ولي با فاصله‌اي بسيار کم، فرد ديگري آن را از من 170 ميليون تومان خواست. من نيز به دليل تجربه‌اي که در فروش اين اثر داشتم، به خريدار ماجرا را گفتم و به او اعلام کردم که برخي مي گويند اين اثر تقلبي است؛ ولي او تابلو را با همه اين تفاسير از من خريداري کرد.
وي ادامه داد: به همين دليل من در پيغامي از آقاي سميع‌آذر تشکر کردم که سبب شد اين اثر را به قيمت مناسب‌تري بفروشم و همچنين در قالب نامه‌اي به او يادآوري کردم که تنها چند سال رييس موزه هنرهاي معاصر بودن سبب کارشناس شدن کسي نمي‌شود.
متن نامه تبريزي به سميع‌آذر:
«آقاي سميع آذر عزيز
مي‌گويند روزي بابا طاهر عريان رفت توي آب و زد بيرون و احساس کرد که شاعر شده. حالا اگر شما هم اين جوري کارشناس شدي به ما بگو. واقعاٌ چگونه به خود اجازه ميدهيد خود را کارشناس بناميد؟ و چرا فکر ميکني «الله بختکي» ميشه کارشناس شد؟
کارشناسي خون دل خوردن داره، شب‌زنده داري داره، دود چراغ بايد بخوري. سالها کوشش و تجربه لازمه تا بتوان اثري را کارشناسي نمود. اگر روزگاري با مشاهده هر اثر و در يک لحظه توانستي اصالت يا عدم آنرا احساس کني، آنگاه مي‌تواني نام کارشناس روي خود بگذاري. اين حرف من نيست سخن کارشناسان سالخورده دادگستري است که کارشناسي خط را نه بطور اکتسابي و نه با اصول و قوانين اين حرفه، بلکه بصورت تجربي سالهاي سال اجرا کرده‌اند تا جايي که کارشناسان دوره ديده با علم به تمامي قواعد موجود هرگز به پاي آنها نمي‌رسند.
در ايران به ندرت ديده شده هنرمندي اثر تکراري نداشته باشد. اين موضوع در اغلب نقاشان عهد قاجار مشاهده مي‌شود. مثلاٌ تاج‌السلطنه دختر ناصرالدين شاه بدليل نوآوري‌هايي که داشت مورد علاقه مردم بود و هرکسي به داشتن تصويري از او مباهات ميکرد. لذا هنرمنداني بوده‌اند که تصوير اين بانو را تمام عمر پشت شيشه نقاشي کرده‌اند. يا محمد علي که فقط نام پنج تن را بصورت سرو پشت شيشه به تصوير کشيده است. حتي آقا صادق، آقا نجف، آقا باقر و تمامي هنرمندان هنرهاي قديمه آثاري مشابه و تکراري دارند. نمونه بسيار بارز و قابل لمس آن دو نيم تنه دختر قاجاري است که پشت شيشه ضخيم نقاشي شده (اثر ميرزا بابا و بدون امضاء) که يکي از آنها نزد من و ديگري در مجموعه دکتر فرجام نگهداري مي‌شود. اين آثار بصورت نيم دايره و ark بقطر 50 سانتيمتر اجرا شده است. اين موضوع در نقاشان اروپايي هم بچشم مي‌خورد. مثلاٌ در آثار آمادئو موديلياني نابغه جوانمرگ يهودي به کرات مشاهده شده يا همين مرحومه موناليزاي خودمان که تا کنون سه نسخه از آن بدست آمده يکي هم اخيراٌ اضافه شده است. نمونه ديگري از پيل آرام و در ابعاد 200 * 200 سانتيمتر که شما براي نمايشگاه قطر رزرو کرديد و 50 * 50 آنرا علي جمشيدي در حراج کريستي پاريس فروخت.
روزي يک خانم به استادي که مورد علاقه من و شماست گفت: «اثري از شما در نمايشگاه بود که متاسفانه تا بخود آمدم بفروش رسيد.» و استاد به او گفته بود : «افسوس نداره خانوم سفارش بده عينشو مي‌سازم .»
صادق تبريزي»