ارائه محصولات فرهنگي در سوپرمارکت‌ها کارکرد فرهنگي دارد/ سياست‌گذاري واحد؛ لازمه نظارت

فرشاد مهدي‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار شهر درباره عرضه محصولات فرهنگي در سوپرمارکت‌‌ها و ديگر فروشگاه‌ها گفت: تفاوت عمده‌اي ميان فروش محصولات فرهنگي در کيوسک‌ها و فروش آن در سوپرمارکت‌‌ها وجود دارد. اين تفاوت نيز از اين جهت است که کيوسک‌ها از ابتدا براي عرضه محصولات فرهنگي و مطبوعاتي طراحي شده‌اند و به مرور زمان، در کنار عرضه اين محصولات، مواد خوراکي، تنقلات و دخانيات را نيز عرضه مي‌کنند.
وي ادامه داد: اما بالعکس، سوپرمارکت‌‌ به مفهوم معمول آن، براي عرضه مواد غذايي طراحي شده و به مرور زمان، محصولات فرهنگي نيز در اين فروشگاه‌ها عرضه مي‌شود. جريان سومي نيز در اين ميان وجود دارد که داروخانه‌ها را شامل مي‌شود. شايد بتوان گفت پيش‌ از اينکه سوپرمارکت‌‌ها به عرضه محصولات فرهنگي بپردازند، داروخانه‌‌ها کتب و مجلات مربوط به پزشکي، سلامت و تندرستي را عرضه کردند.
مهدي‌پور افزود: در نتيجه در ترکيب عرضه محصولات فرهنگي با ساير اقلام، با سه جريان مواجه هستيم. در حالي که کشورهاي غربي، وقتي وارد يک سوپرمارکت بزرگ مي‌شويم، حتما يک بخش کاملا مشخص مربوط به محصولات فرهنگي را در آن خواهيم يافت.

نياز مخاطب، دليل اصلي ترکيب اقلام در فروشگاه‌هاست

اين کارشناس فرهنگي گفت: اگر به نحوه ترکيب محصولات فرهنگي با ديگر اقلام در فروشگاه‌‌هاي متنوع در سال‌هاي اخير توجه کنيم، خواهيم ديد که هر فروشنده‌اي براي اين‌که سبد فروش خود را تکميل کند، سراغ اقلام ديگر رفته زيرا مطالبه محصولات متنوع از سوي مخاطب وجود داشته است. به همين دليل است که در سوپرمارکت‌‌ها، علاوه بر محصولات فرهنگي، شاهد فروش کارت‌هاي اينترنت و تلفن، سيم‌کارت‌ها، کارت‌هاي شارژ تلفن همراه و مواد دارويي بهداشتي نيز هستيم.

وي ادامه داد: بخش عمده‌اي از مواجهه ما با اين مقوله، به دليل نياز مخاطب است. به همين دليل گاه در يک فروشگاه 40 مترمربعي، از شير مرغ تا جان آدميزاد يافت مي‌شود. حال اين که نياز مخاطب تحت تاثير چه عواملي شکل مي‌گيرد، جاي بحث دارد. شايد يکي از دلايل اين نياز، زمان محدودي است که مخاطب براي تهيه مواد مورد نياز زندگي دارد و همين محدوديت سبب شده امروز ديگر هيچ‌يک از مشاغل قديمي، خالص باقي نمانده باشند و حتي وقتي به نانوايي هم مراجعه مي‌کنيم ممکن است بتوانيم از آن زعفران بخريم.

نظارت بر محصولات فرهنگي نيازمند دقت مضاعف است

مهدي‌پور درباره لزوم کنترل و نظارت بر عرضه اين محصولات اظهار داشت: در حوزه کنترل و نظارت اين محصولات،‌ به يک بحث دوسويه مي‌رسيم که نيازمند دقت‌هاي بيشتري از نظارت بر عرضه شير و لبنيات است؛ زيرا نظارت بر عرضه مواد غذايي به رعايت استانداردهاي تغذيه و تاريخ توليد و انقضا ختم مي‌شود ولي در نظارت محصول فرهنگي، با محتوا درگير خواهيم بود.

وي تاکيد کرد: استانداردسازي کالاي فرهنگي بايد توسط يک نهاد متکثرِ بينِ بخشي مثل ارشاد، شهرداري يا نهادهاي واسط صورت گيرد. همان‌طور که کالاهاي خارجي يک بارکد دارند که اگر روي يک کالا الصاق نشده باشد، قاچاق محسوب مي‌شود، براي استانداردسازي در حوزه محصولات فرهنگي براي توزيع در شبکه خانگي نيز بايد قوانيني تعيين شود. در اين صورت همان‌طور که قوانين در بازار مواد غذايي جا افتاده است، در مورد محصولات فرهنگي نيز عادي خواهد شد.

شبکه نمايش خانگي سبب گسترش طيف مخاطبان مي‌شود

اين کارشناس فرهنگي درباره پايين بودن سطح کيفيت آثاري که براي شبکه نمايش خانگي توليد مي‌شوند، اظهار داشت: حدود دو دهه است که سينما به مفهوم ساختماني که صندلي‌هاي متعدد دارد و محلي براي نمايش فيلم است، به واسطه سينماي خانگي از زندگي مردم حذف شده است.

وي ادامه داد: اما مخاطب سينما تغيير نکرده و همان A درصدي که پيش از اين به سينما مي‌رفتند، همچنان به سينما مي‌رود. حال آن که شبکه خانگي براي n-A درصدي که به سينما نمي‌رفت، امکاني را به‌وجود آورده و براي پاسخگويي به آن نيز بايد محصول مناسب اين قشر را توليد کند.
مهدي‌پور درباره سياست‌هاي نظارتي در توليد محصولات فرهنگي گفت: اين درست است که سطح آثار عرضه شده در شبکه نمايش خانگي گاه بسيار پايين است؛ ولي نظارت اصلي بايد از نقطه نظر محتوايي صورت گيرد. بسياري از اين آثار را رسانه ملي نيز نمي‌تواند پخش کند. در نتيجه شاهد يک سياست دوگانه در اين حوزه هستيم.

سياست‌هاي چندگانه محتوايي، آسيب شبکه نمايش خانگي

اين کارشناس فرهنگي خاطر نشان کرد: علاوه بر اين دوگانگي، شبکه زيرزميني توليد فيلم و موسيقي نيز به اين سياست نامشخص دامن مي‌زند. اين يعني سه نوع روند متفاوت در توليد يک محصول فرهنگي که سبب سردرگمي مخاطب مي‌شود. از طرف ديگر، خصوصي شدن موسسات فرهنگي هنري توليد کننده فيلم‌هاي شبکه خانگي که برخي از آن‌ها بسيار قديمي هم هستند،‌ منجر به مسائلي چون دوبله يک سريال در يک شبکه ماهواره‌اي و دستگيري گروه دوبلورهاي آن مي‌شود. پس سياست‌هاي چندگانه محتوايي يکي از آسيب‌هايي است که در شبکه توزيع محصولات فرهنگي، به‌ويژه شبکه نمايش خانگي، با آن مواجهيم.

هنرمندان بايد از توزيع گسترده آثارشان خوشحال باشند

وي درباره اين‌که ممکن است برخي هنرمندان از اين که آثارشان در سطح سوپرمارکت‌ها توزيع شود، چندان رضايت خاطر نداشته باشند، گفت: اين نوع نگاه بستگي به اين دارد که ما به لحاظ نظري فاصله‌اي ميان هنر والا و هنر عامه‌پسند قائل باشيم يا نه. به نظر من هنرمندان بايد از توزيع گسترده آثارشان خوشحال هم باشند؛ زيرا در اين حالت، اثرشان جامعه بزرگ‌تري را هدف گرفته و سبب شناخته‌شدن بيشتر آن‌ها مي‌شود.

ارائه محصولات فرهنگي در سوپرمارکت‌ها کارکرد فرهنگي دارد

مهدي‌پور تاکيد کرد: اصولا توزيع محصولات استاندارد و باکيفيت در سوپرمارکت‌ها، مي‌تواند کارکرد فرهنگي بسيار مفيدي داشته باشد و سبب شود مخاطب عام نيز در معرض ارائه محصولات خوب قرار گيرد و به جاي آثار غيرمجاز و زيرزميني، محصول استاندارد دريافت کند.

وي ادامه داد: اگر استانداردسازي کنيم و اين محصولات را کنترل کنيم، مي‌توانيم سطح فرهنگ را ارتقا دهيم و به جاي فروش محصولات سطح پايين، محصولات استاندارد ارائه دهيم. پس بهتر اين است که حوزه تمرکزمان روي برنامه‌ريزي براي محصولات فرهنگي‌اي باشد که در سوپرمارکت‌ها توزيع مي‌شود، تا بتوانيم به واسطه آن سطح فرهنگ عمومي را بالا ببريم.