نظري به منظر شهر /1
عدالت بصري با تعادل نه يکسان سازي/ اجبار قوانين ختم به خير نمي شود
يک کارشناس ارشد معماري گفت: عدالت بصري به معني يک تيپ واحد در طراحي منظر نيست بلکه به معني هم زيستي بين تنوع هاي متفاوت و تعادل است.
فريبرز بهروز فر در گفت و گو با خبرنگار مديريت شهري شهر پيرامون تعادل و يکسان سازي در طراحي منظر شهري گفت: در تعريف منظر، آنچه که به چشم ديده مي شود، منظر نام دارد. البته بايد به اين مقوله با يک ديد کارشناسي نگريست، اين ديدکارشناسي در رشته طراحي منظر ابعاد فني، هنري و زيست محيطي را در نظر مي گيرد.
اين کارشناس ارشد معماري عنوان کرد: رشته معماري منظر رشته جواني است که تلاش کرده ديدگاه جديدي روي محيط زندگي شهروند امروز باز کند. اگر در ساخت خانه خود معماري خاصي را در نظر مي گيريم، بايد براي ساخت شهر و عرصه عمومي زندگي مان نيز با يک ديد مشترک نگاه کنيم.
وي با تاکيد بر اينکه اين ديد مشترک به معني يک تيپ واحد طراحي منظر نيست، گفت: مطمئنا نمي توان و نبايد شهر را با وسعتي که دارد در يک تيپ واحد طراحي کرد. در قرن 21 در دنيايي که افراد و فرهنگ ها مدام در حال نزديک شدن به يکديگر هستند اين درست برعکس تلاش براي ايجاد تکثر فرهنگي، آراء و عقايد است. يکسان سازي خلاف اين جهت است و هيچ کس نيز به دنبال اين نيست که با يکسان سازي به دنبال عدالت بصري يا زيست محيطي باشد.
بهروز فر با بيان اين که اين امر عين عبارت "کثرت در وحدت و وحدت در کثرت" است، تصريح کرد: وحدت مورد نظر در اين جا به معني يکسان سازي نيست بلکه به معني ايجاد تعادل و هم زيستي بين تنوع هاي متفاوت است. اين امر مي تواند در فرهنگ اقوام، در هم زيستي زبان ها و نيز هم زيستي اقتصاد ها در لايه ها و سطوح مختلف؛ وجود داشته باشد.
اين کارشناس با بيان اينکه گاهي الزامات فني و تکنيکي ما را مجبور به پذيرفتن يک سري شباهت ها مي کند، خاطرنشان کرد: اينکه تحت لواي حکومت ها با زور شباهت هاي سياسي اجرا شود با اين تصور که عدالت در يک شهر به اين معني است که همه در بلوک هاي ساختماني يکسان زندگي کنند، شکلي همانند شهرهاي کمونيستي را براي شهروندان ايجاد مي کند. اين تيپ طراحي ضمن اين که يک اجبار را به محيط زندگي مردم تحميل مي کند، همواره محکوم به شکست بوده است.
معماري ايراني اسلامي رنگ و بو گرفته از عقايد ما است
وي در ادامه افزود: اخيرا از جانب شوراي شهر تهران معماري ايراني اسلامي در دستور کار قرار گرفته است. در اين زمينه 2 برداشت وجود دارد.برخي معماري ايراني اسلامي را به معني پياده کردن نقوش و اسليمي هايي مي دانند که در طراحي هاي گذشته ديده مي شود. برخي آن را به معني انتقال يک مفهوم به شرايط امروز و پياده کردن آن متناسب با جغرافياي هر منطقه مي دانند. منطقي است که تعريف و برداشت دوم را بپذيريم زيرا به واقعيت نزديک تر است.
بهروز فر تاکيد کرد: ما به صورت کلاسيک و تعريف شده معماري اسلامي نداريم. در واقع به هيچ يک از سبک هاي معماري که تا کنون شاهد آن بوده ايم، نمي توان سبک معماري اسلامي گفت. در کشورهاي مسلمان، سبک هاي مختلف معماري ديده مي شود اما در هيچ يک سبک معماري خاص آن کشور به معني تعريف معماري اسلامي نيست زيرا تعريف کلاسيکي از معماري اسلامي وجود ندارد. معماري ايراني- اسلامي در واقع رنگ و بو گرفته از عقايد ما است نه عکس آن.
وي گفت: نظر بنده بر برداشت دوم است که يقينا ملاحظاتي را نشات گرفته از اعتقادات و عادات ديني مان داريم که تلاش مي کنيم آنها را تلفيق کنيم و به هنر معماري بخورانيم. اما چيزي به اسم معماري اسلامي قابل توليد و يا باز توليد نيست که شما مثلا سبک معماري اسلامي را تا پيش از اين داشته ايد، فراموش شده است، گم شده است و اکنون به فکر باز توليد آن هستيد. چنين چيزي چون از ابتدا وجود نداشته قابل بازتوليد نيز نيست. اما مي توانيم سبک هايي نشات گرفته از تاثير دو جانبه فرهنگ ايراني و اسلامي را در معماري داشته باشيم همينطور که در ساير هنرها مي توان اين امر را داشت. اين تاثير دو جانبه غير قابل انکار است.
اين کارشناس پيرامون الزاماتي که شهرداري ها در ساخت و ساز براي شهروندان در نظر مي گيرند، عنوان کرد: الزامات شهرداري ها در ساخت و سازهاي شهري در صورتي که قاعده مند نباشد ،اين خطر را به وجود مي آورد که يکسان سازي را که از آن سخن مي گفتيم، در طراحي هاي منظر شهري ايجاد کند.
وي افزود: زماني که از معماري ايراني اسلامي صحبت مي کنم، بيشتر به کيفيت نگاه مي کنم تا کميت. ضوابط و مقررات نيز همواره با کميت ها سر و کار دارند، به اين دليل که از کميت ها به عنوان ابزار به کيفيت ها مي رسيم.
بهروز فر تصريح کرد: زماني است که کميت ها را صرفا به عنوان ابزار در نظر مي گيريد و گمان مي کنيد که با تغيير ابعاد ساختمان ها، الزام به استفاده از نوع خاصي از مصالح ساختماني براي نما سازي و ابعاد ورودي ها و خروجي ها و ... مي توان سبک معماري خاصي را ايجاد کرد اين مسير اشتباه کرد. هميشه مي توان قوانين را با اجبار ايجاد کرد اما اين ختم به هدف مد نظر نمي شود.
در اين زمينه بخوانيد: