دريغ که با افسانه بيگانه شده‌ايم

به گزارش شهر به نقل از ايسنا، اين استاد زبان و ادبيات فارسي در مراسم پاياني شانزدهمين جشنواره منطقه‌يي قصه‌گويي که در کرمانشاه برگزار شد، اظهار داشت: اگر مي‌خواهيم ايراني بمانيم و در اين روزگار پرآشوب گسستن‌ها و دگرگوني‌ها، ايران‌زمين همچنان در جايگاه واقعي خود بماند و نام ايراني در پهنه جهان زنده بماند، بايد افسانه را دريابيم.


وي با بيان اين‌که ما در درازناي روزگاران با داستان زيسته‌ايم، گفت: هر ايراني با قصه پيوندي ژرف و بنيادين دارد و حتا کساني که هرگز داستاني را نشنيده‌اند، از شنيدن قصه لذت مي‌برند.

ايرانيان شيفته داستان بوده‌اند

اين پژوهشگر و نويسنده با اشاره به اين‌که سرگذشت داستان در پهنه فرهنگ و ادب ايران ارج و ارزش ناگزير و بنيادين دارد، تأکيد کرد: واژه داستان، ريخت پارسي‌شده داتستان در زبان پهلوي است. دات به معني پايه و بنياد است و آن‌چه زندگي را سامان مي‌دهد، اين است که بي‌گمان ما بي دات نمي‌توانيم زيست.


کزازي گفت: واژه ديگري که براي قصه به کار مي‌رود، افسانه است که اين واژه آشکارا پيوند ايرانيان را با افسانه، داستان و قصه بازتاب مي‌کند.


وي ادامه داد: افسانه از ريشه واژه افسون آمده است و به معناي افسون‌گر است و ايرانيان آن‌چنان فسون‌زده و شيفته داستان بوده‌اند که آن را با افسون پيوند داده‌اند.


اين پژوهشگر افزود: معمولا از اين دو واژه براي اين پديده فرهنگي استفاده مي‌شده است و ارج و ارزش آن بر فرهنگ و منش ايرانيان آشکار بوده است.



مردم کهن با افسانه در پيوندند

کزازي با تأکيد بر اين‌که ما ايرانيان يکي از کهن‌ترين آدميانيم، تأکيد کرد: مردماني که پيشينه ديرينه در تاريخ دارند، بيش از ديگران با افسانه در پيوندند.


وي با اشاره به اين‌که پيشينه افسانه‌گويي در ايران زمين در نگاره‌هايي است که از هزاران سال پيش به يادگار مانده است، اظهار کرد: ايرانيان از آن‌چه ديده بودند، افسانه‌هايي مي‌ساختند که براي نسل‌هاي بعد به جا بماند.


کزازي سپس با اشاره به اين‌که شاهکار بزرگ ادب ايران‌زمين ريشه در افسانه دارد، تاکيد کرد: بيشينه نامه ورجاوند و بي‌مانند فردوسي، شاهنامه را که به هيچ گمان بيشه‌ورترين رزمنامه جهان است، افسانه مي‌سازد.


وي گفت: افسانه داستاني است که گفته مي‌شود و چيزي نيست که به ناچار نوشته مي‌شود.



شاهنامه برگرفته از افسانه است

کزازي اظهار داشت: بخش گسترده‌اي از شاهنامه از شاهکارهاي داستاني پارسي بزم‌نامه‌ها، داستان‌هاي عاشقانه، رازنامه‌ها، داستان‌هاي نهان‌گرايانه، درويشانه و صوفيانه برگرفته از افسانه است.


وي افزود: شاهنامه کتابي است که داستان چيستي و هستي ايرانيان را بازمي‌گويد و شامل نامه تيره‌ها و تبارهاي ايراني است که سرگذشت ايرانيان را از درازناي تاريخ‌شان نشان مي‌دهد.


اين نويسنده در ادامه گفت: بخش گسترده‌اي از ادب نوشتاري ايران‌زمين برآورده از ادب گفتاري آن است، از افسانه‌هايي که داستان‌گويان، دايگان و مادران براي فرزندان و نوادگان خود مي‌توانند بگويند.


کزازي افزود: تراداد واژه‌اي است که جايگزين واژه tradition به معناي سنت شده است و اين تراداد تا چندي پيش زنده بود و به جاي افسانه داستان و قصه، بخشي از بافتار زيستي ايرانيان را مي‌ساخت.


وي اظهار داشت: دريغ که چندي است با افسانه و قصه و داستان بيگانه شده‌ايم و ناچاريم از طريق برگزاري چنين بزم‌هايي اين ورطه را سامان دهيم تا مگر دوباره افسانه در قصه‌هاي مادران و دايگان جاي گيرد و آن را براي فرزندان و نوادگان خود بازگو کنند.



هيچ چيز نمي‌تواند جاي قصه‌هاي کودکي را بگيرد

کزازي سپس يکي از شادي‌هاي بزرگ دنياي خردي خود را شنيدن قصه عنوان و تأکيد کرد: هيچ چيز نمي‌تواند جاي قصه‌هاي دوران کودکي را بگيرد، چرا که اين قصه‌ها تا هميشه در ذهن فرد باقي مي‌مانند.


وي در ادامه به تاريخچه پيدايش رسانه‌هاي ديداري و شنيداري اشاره و اذعان کرد: تا چندين دهه پيش اين تراداد فرهنگي و اجتماعي هنوز زنده بود و هنگامي که رسانه‌ها گسترش يافتند، اين تراداد دچار سستي و کاستي شد تا آن‌جا که مي‌توان گفت يک‌سره از ميان رفت.


کزازي سپس يکي از نمونه‌هاي ادب گفتاري را که به نوشتار تبديل شده است، داستان اميرارسلان نامدار دانست و گفت: اين داستاني است که توسط داستان‌گوي ناصرالدين شاه براي او گفته مي‌شد و حاوي اندرزهاي بسياري بود که شاه ايران همواره به شنيدن آن عادت داشت و همه اين‌ها نشان مي‌دهد که شاه ايران به داستان خو کرده بود و با روحش عجين شده بود و از اين حيث مي‌توان گفت که داستان در فطرت انسان ريشه دارد.



هيچ رسانه‌اي نمي‌تواند جاي افسانه را بگيرد

وي همچنين اظهار داشت: هيچ رسانه‌اي نمي‌تواند جاي افسانه را بگيرد، مگر با کج‌راهگي و ما ايرانيان خواه ناخواه فسون‌زده فسانه‌ايم و افسانه در نهاد و ناخودآگاه تباري ما جاي دارد و تا بويي، رويي و سويي از افسانه را مي‌بينيم و مي‌شنويم، هوش و گوش بدان مي‌سپاريم.



کرمانشاه؛ شهر افسانه‌خيز

کزازي در ادامه کرمانشاه را يکي از شهرهاي افسانه‌خيز ايران عنوان و تأکيد کرد: بيهوده نيست که در ادب کردي چندين افسانه کهن مي‌شناسيم که همگي آن‌ها برگرفته از داستان‌هاي کهن است و اين‌ها نشان از بومي بودن افسانه در اين سرزمين دارد.


وي داستان‌گويي و نقالي را يکي از هنرهاي ايراني برشمرد و تصريح کرد: هر داستان‌گويي طوماري دارد که از پدرانش به يادگار مانده است و اين طومارها با هم يکسان نيست و از اين حيث برپايي چنين آييني مي‌تواند در زنده نگه‌داشتن فرهنگ قصه‌گويي مؤثر باشد.