دکتر ابراهيم فياض:
2 دقيقه، ميانگين مشاهده برنامه هاي صداوسيما!
طبق نظرسنجي هايي که منتشر شده، مردم الآن بطور متوسط 2 دقيقه تلويزيون جمهوري اسلامي را تماشا مي کنند.
به گزارش شهر و به نقل از پايگاه خبري 598 - اقبال به ماهواره هاي فارسي زبان در کشور ما با سرعت زيادي رو به افزايش است. برخي اين آمار را تا 60 درصد و حتي بيش از آن مي دانند. در مورد علت اين موضوع، اجماع انديشمندان جامعه بر اين است که ريشه آن، عدم موفقيت صدا و سيما در جذب مخاطب است.
صدا و سيما معتقد است نبايد به مخالف نظام تريبون دهد و بدين ترتيب، تقريباً هيچ يک از شبهات جدي رسانه هاي خارجي که روزانه در افکار عمومي مردم تزريق مي شوند، امکان طرح و پاسخگويي در رسانه ملي را نمي يابند. در اين باره پايگاه 598 گفتگويي را با دکتر ابراهيم فياض، استاد جامعه شناسي دانشگاه داشته است که تقديم حضور مي گردد.
يکي از مسائل نظري که در فضاي رسانه با آن مواجهيم، اين است که آيا به مخالفين نظام نيز تريبون بدهيم يا نه؟ ايا جهت مناظره از آنان به رسانه رسمي جمهوري اسلامي دعوت کنيم يا نه؟
اين مشکل کلي از دو سطح است؛ يکي سطح معرفت شناختي است که شوراي عالي انقلاب فرهنگي متکفل آن است که متاسفانه برعکس عمل مي کند. يعني شوراي عالي انقلاب فرهنگي بعضاً ضد آن معرفت شناسي نظام حرکت مي کند.
آن بحث معرفت شناسي چيست؟
معرفت هايي مثلا مانند علوم انساني اسلامي يا علوم انساني بومي. آدم هاي آنجا متأسفانه فضايشان بکلي از مباحث و مشکلات فرهنگي نظام دور است و لذا آن بعد معرفت شناسي کور است.
ربطش به اين بحث ما چيست؟
شوراي عالي انقلاب فرهنگي مغز نظام است. وقتي که مختل باشد، بعد به سطح رسانه که برسيم، يعني گفتمان سازي، ديگر معرفتي وجود ندارد که بخواهد تبديل به گفتمان شود. وقتي معرفت بخواهد تبديل به گفتمان شود، اين اتفاق بايد در رسانه بيفتد. خب معرفت که ندارد رسانه، ما هم که فقط رسانه ملي داريم، يعني همه بودجه ها الآن به سمت رسانه ملي است. حالا اتفاقي که مي افتد اين است که رسانه ملي هم بايد خودش مغز باشد و هم خودش گفتمان سازي کند. يعني به جاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي، خودش بايد معرفت سازي هم بکند خب اين از عهده اش بر نمي آيد.
بعد براي خود شروع مي کند به گفتمان سازي من درآوري. نتيجه اش اين مسايل است که پيش مي آيد. الان هم ديگر صدا و سيما از نظر سطح فکري و علمي به شدت نزول کرده است. من حتي اگر ممنوع التصوير هم نمي شدم، ديگر رغبتي ندارم که به تلويزيون بروم. آقاي ضرغامي بنده را به خاطر انتقاداتي که کردم و گفتم صدا و سيما مغز ندارد، ممنوع التصوير کرد. الآن ديگر من را هم که دعوت مي کنند، خودم رغبتي به رفتن ندارم. الان آنقدر سطح صدا و سيما پايين آمده است که ديگر هيچ گونه مرجعيتي ندارد.
از آنسو اتفاق ديگر اينکه اصلاً تلويزيون دارد بکلي مرجعيتش را در جهان از دست مي دهد و اينترنت جاي آن را مي گيرد. جوامع ديگر باسواد شده اند و به دنبال رسانه هاي «متعامل» مي گردند نه يکطرفه.
برگرديم به بحث اصلي. الآن مسأله اي که صدا و سيما روي آن فکر نمي کند، اين است که من بالاخره مخالف نظام را بياورم يا نه؟
اين حاصل بريدگي و به بن بست رسيدن صدا و سيماست. در نماز جمعه پسران و دختران خوشگل و خوشتيپ را نشان مي دهد، مي رود با کساني مصاحبه ميکنند که قيافه شان عجيب و غريب است! چون ديگر از محتوا به فرم رسيده؛ چون محتوا ندارد، دنبال فرم است و دچار فرماليست شده است. چون نمي تواند از لحاظ محتوايي آن قشر را پوشش دهد و تحليل کند، درظاهر با آنها مصاحبه مي کند تا بگويد من متعلق به همه هستم. درحالي که اينطور نيست. و اين صورت گرايي بدون محتواست که انحطاط صدا و سيما را رقم مي زند.
تا مشکل فرهنگي اصلاح نشود و آدم مختصص در جايگاهش قرار نگيرد، و تا آن شورا و دبيرخانه اش اصلاح نشود، اميدي به رسانه ملي هم نيست و از طرف ديگر آن رسانه ملي تا زماني که مغز ندارد، به هيچ جا نخواهد رسيد. فقط پول نفت را دارد مصرف مي کند و هرچه هم بيشتر دست و پا مي زند، مشکلات بيشتري ايجاد مي کند. يعني انحطاط فکري ايجاد مي کند.
شما اگر راهبرد کلان تئوريک داشته باشيد، حتي آمريکايي را هم مي توانيد بياوريد با او مباحثه کنيد. الآن اساتيدي هستند که کتابهاي خارجي را ميخوانند، ولي محتواي بومي توليد مي کنند. چرا؟ چون درس خواندند، سواد دارند، آدم تئوريک هستند. وقتي شما ضعيف باشيد حتما غربگرا خواهيد شد.
استدلال اينها اين است که ما اگر يک مخالف نظام و يا به قول شما يک آمريکايي را در تلويزيون جمهوري اسلامي بياوريم، به او مشروعيت داديم. شما با اين حرف موافقيد؟
اگر شما تئوري داشته باشيد، خود بخود آنها مرعوب خواهند شد. وقتي شما حتي يک مجري متخصص مناظره نداريد چه کار مي خواهيد بکنيد؟
الآن بحث کلانتر از اين است؛ مي گويند حتي اگر شما قدرت پاسخگويي طرف مقابل را هم داريد، نبايد او را در رسانهات بياوري. چون به او مشروعيت دادي.
من نمي دانم، اينها بايد بنشينند سياست هاي نظام را بررسي کنند.
نظر شما چيست در اين موضوع؟
چون فضا بسته است، نمي شود فکر کرد در اين موضوع. نمي شود در يک فضاي بسته اي که رسانه از لحاظ فکري و مغزي ضعيف است، شما تحليل کنيد که فلان کار درست يا غلط است. من مي گويم اگر يک فضاي فکري وجود داشته باشد، مثل رسانه هاي خارجي که مغز پشت آن است، دشمنش را هم بياورد، به نفع خودش تمام مي کند.
من معتقدم اگر صدا و سيما قوي بود، هرگز فتنه 88 بوجود نمي آمد. اگر صدا و سيما قوي بود، هرگز لازم نبود در اين مسأله سوال از رئيس جمهور، رهبري دخالت کند. صدا و سيما قد و قامتش کوتاه است و براي همين است که دارد از ميان مردم حذف مي شود. طبق نظرسنجي هايي که منتشر شده، مردم الآن بطور متوسط 2دقيقه تلويزيون جمهوري اسلامي را تماشا مي کنند.