انگاره هاي کودکانه صدا و سيما در تنوير افکار عمومي
بررسي مختصر روشهاي صدا و سيما نتايجي را به دست مي دهد که برخي از آنها اين استنباط را بر ذهن مي گذراند که گردانندگان صدا و سيما داراي انگاره هاي کودکانه اي بوده و مخاطبان خود را کودکاني خرد تصور مي کنند.
به گزارش شهر و به نقل از الف، بررسي مختصر روشهاي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران به عنوان رسانه ملي و زبان حکومت نتايجي را به دست مي دهد که برخي از آنها اين استنباط را بر ذهن مي گذراند که گردانندگان صدا و سيما داراي انگاره هاي کودکانه اي بوده و مخاطبان خود را کودکاني خرد تصور مي کنند. اين نوشتار بر اين عقيده است که چنين انگاره هايي در دراز مدت به زيان صدا و سيما و حکومت تمام شده و موجب تضعيف جايگاه آن خواهد شد. نوشتار زير بر خي از اين انگاره ها را به طور مختصر مورد اشاره قرار مي دهد.
?- اوضاع هميشه به سود جبهه خير است – خير بي خطا و شر همواره بر محور خطاست
صدا و سيما با داشتن اين فرض همواره اخباري را منتشر مي کند که در آن هيچگاه ايران و يا اسلام داراي روند منفي نبوده و در عوض اوضاع جبهه غرب و مخالفان ما در حال نزول و فروپاشي است. صدا سيما هيچگاه به اين پرسش دروني پاسخ نمي دهد که اگر اوضاع اينطور بود چرا ما به عرش اعلا و غرب به قعر بدبختي وارد نمي شود؟ آيا نشانگر جبهه خير در اين است که هيچگاه دچار نزول نباشد؟ آيا حتي در زمان پيامبر و امامان معصوم چنين واقعيتي وجود داشت؟ شکستهاي پيامبر و بدي اوضاع در زمان امامان با اين فرض که صدا و سيما کودکانه در پي تحميل آن به مخاطب است در تضاد مي باشد.چه عيبي دارد ما خير باشيم ولي در موضوعي و يا زماني اوضاع به ضرر ما بوده باشد؟ اين روش به کرات با آشکار شدن عيني واقعيات بسيار اثرات مخربي بر مخاطب داشته و اگر فرض صدا سيما را پذيرفته باشد گاهي در خير بودن جبهه خود به شک مي افتد چرا که در اين فرض خير شکست ناپذير است و اگر شکستي صورت گرفته پس لابد ما بر حق نيستيم.
?- اهميت اخبار وابسته به درجه مقامات است
اصل ديگري که در صدا و سيما به شدت به آن پايبندي وجود دارد اين است که اهميت اخبار به مقامات حامل آن وابسته است. بر اين اساس اگر مقامات بالاي کشور يک حرکت کوچک انجام داده باشند در صدر اخبار جاي گرفته و بر فرض يک اتفاق بد و يا خوب بزرگ براي مردم عادي رخ داده باشد در انتهاي اخبار به آن پرداخته مي شود. گويي صدا و سيما فراموش کرده که اهميت اخبار به ميزان تغييري است که آن رويداد ايجاد کرده و يا خواهد کرد.با انجام اين روش نه تنها مقامات بزرگ نخواهند شد بلکه تنفر عمومي به احتمال بيشتري سراغ اين مقامات را خواهد گرفت و در واقع صدا و سيما با اين کار در ظاهر خوش خدمتي کرده ولي در باطن عمل دوستي خاله خرسه را انجام داده است.
?- اگر واقعيتي بايکوت شود هيچکس نخواهد فهميد
گاهي صدا و سيما واقعياتي بساير پر رنگ را انکار کرده و يا به سکوت مي سپارد. صدا سيما در اين انگاره خود در صد سال پيش زندگي مي کند و مي پندارد واقعيات به هيچ وجه از کانالي ديگر به گوش مخاطب نخواهد رسيد. گاهي سکوت ها آنقدر ادامه مي يابد تا صدا و سيما با بهبود اوضاع به ياد دادن خبر مي افتد . به عنوان مثال حرفي از نزديک شدن مخالفان به دمشق گفته نمي شود و يکباره بعد از يک ماه که آنها عقب رانده مي شوند با آب و تاب اين خبر را مي گويد. مخاطب تازه مي فهمد خوب پس اينها چقدر جلو آمده بودند که حالا عقب رفته اند و اين يعني ايجاد عدم اعتماد و سوق دادن مردم به اخبار از سوي دشمناني که با زيرکي مخاطب را جلب کرده و ماهرانه او را فريب مي دهند.
? - تکرار مکرر حقايق به تقويت آن خواهد انجاميد
در اين انگاره صدا و سيما در حد مشمئز کننده اي به تکرار مطالب مي پردازد.آنقدر از بدي شر صحبت کرده و اخبار و مطالب حتي بي اهميت از آن مي گويد که اعصاب مخاطب خرد شده و گاهي نيز برعکس آنقدر از خير صحبت مي کند که مردم از خير مورد نظر دلزده مي شوند.گويا صدا و سيما اثر تکرار را در مخاطب به صورت خطي با شيب مثبت تلقي کرده در حالي که اين موضوع داراي تابعي درجه دو بوده که بعد از مقداري از تکرار اثر تکرار معکوس خواهد شد. صدا و سيما گويا به بهينه سازي تکرار اخبار اعتقادي نداشته و يا از آن بي خبر است.
?- تملق و چاپلوسي به سود خير و بدگويي هميشه به ضرر شر است
تملق و چاپلوسي گاهي در صدا و سيما موج مي زند. گاهي قبل و بعد از اسم برخي از افراد مورد نظر، آنقدر القاب و عناوين به کار مي رود که اثر معکوسي بر مخاطب مي گذارد. صدا و سيما در اين فرض مي پندارد تملق براي افراد موجب افزايش قدرت و محبوبيت متصور در مخاطبان شده که اين موضوع در دنياي امروزه هر روز کمتر از قبل اثر داشته و حتي اثر معکوس مي گذارد. با اين روش مردم خير بودن مقامات مورد نظر صدا و سيما را مورد تشکيک قرار داده و مي پندارند ادعاهاي صدا سيما از روي تملق است نه واقعيات.
نتيجه
صدا و سيما اگر مي خواهد خير مورد نظر خود را بسط داده و تقويت کند با انگاره هاي کودکانه حاضر نمي تواند اين کار را انجام دهد. برخي از موفقيت هاي فعلي صدا و سيما در جلب مخاطب، مسئولان آن را به اشتباه انداخته و موفقيت ها را نتيجه روش ها مي دانند که اينگونه نيست. برخي از موفقيت ها به خاطر ذات صدا و سيما و اينکه انحصار در برخي از اخبار دارد و زبان گوياي حکومت است مي باشد و مردم مجبورند مخاطب او باشند. بر صدا و سيماست که اگر خود را و حکومت را دوست دارد به اصلاح اين انگاره هاي کودکانه خود بپردازد.