تحليل افروغ از افشاگري رييس جمهور

به گزارش شهر به نقل از فرارو، دکتر عماد افروغ جامعه شناس و استاد دانشگاه گفت: افشاگري براي مردمي لذت بخش است که آنها را از فرايند طبيعي آگاهي و آگاهي بخشي محروم کرده ايم و به گونه اي آنها را در پرده اي از جهالت نگه داشته ايم و دسترسي به برخي اطلاعات را براي آنها تابو کرده ايم، آنها را به حساب نياورده ايم و براي حق و حقوق و شعور و بينش آنها حسابي باز نکرده ايم.وي تصريح کرد: در چنين شرايطي و براي چنين مردمي خواه ناخواه افشاگري ها که ممکن است از روي افراط و نوعي اشاعه اکاذيب باشد، مي تواند حالت لذت بخشي داشته باشد.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اما اگر جامعه، رشيد و عاقل باشد و روي شعور خود حساب باز کرده و ديگران هم آن را به حساب بياورند و آن را عاقل بپندارند، بعيد مي دانم افشاگري براي آنها لذت بخش باشد.وي تاکيد کرد: بنابراين افرادي که بر اين اساس دست به افشاگري هاي نامستند، احساسي و هيجاني مي زنند يا مردم را احمق پنداشتند و روي شعور آنها حساب باز نکردند؛ يا آنها را انسان هايي مي دانند که مي توانند نسبت به آنها و در مورد آنها جهل بکارند و حماقت درو کنند؛ و الا نه در قرآن و نه در سيره نظري و عملي ائمه نمي بينيد که مردم را احمق بپندارند و آنها را تحويل نگيرند.

افروغ ادامه داد: شما ببينيد قرآن چقدر انسان را کريم مي داند و کريم خطاب مي کند. جالب است به اين نکته اشاره کنم که پيامبر اکرم (ص) وقتي قصد داشتند آيه اي را ابلاغ کنند، آيه را بر اساس شعور افراد ابلاغ نمي کردند که مثلا برخي عاقل هستند و برخي احمق هستند و اين آيه براي عقلا و اين آيه براي حمقا ابلاغ شده است. اصلا چنين چيزي نبود.وي افزود: بهره فعليت افراد از قابليت هاي الهي متفاوت است و برخي آيات با تمثيل بيشتري مي آيد و در واقع با مثال تفهيم مي شود. انسان ها هم فعليت هاي مختلفي دارند و مسلّم است که پيامبر اکرم سعي مي کند متناسب با فعليت، همان حرف اصلي را بزند؛ نه اينکه حالا چون فعليت افراد متفاوت است سطح بحث را پايين بياورد.

اين استاد دانشگاه گفت: برخي مي گويند اين حديث هم منتسب به پيامبر است که فرموده اند: "کلم الناس علي قدر عقولهم." يعني به اندازه عقل مخاطب با وي صحبت کنيد.وي ادامه داد: اما اين حديث به اين معنا نيست که از غناي صحبت کم کنيم يا کلام را پايين بياوريم؛ بلکه بايد متناسب با فهم مخاطب سعي شود کلام درست را تفهيم کرد.وي افزود: منتهي در جامعه ما متاسفانه برخي دوست ندارند مردم رشد کنند و اگر شما مردم را رشيد و عاقل نپنداريد مطمئن باشيد مردم رشد نمي کنند.وي تاکيد کرد: بنابراين به اعتقاد من در وهله اول نبايد مردم را به گونه اي نگاه کرد که از افشاگري ها ولو افشاگر هاي مستند يا بي مورد و هيجاني احساس لذت مي کنند. اين تلقي و تصور يک تلقي اشتباه است.

افروغ با بيان اينکه متاسفانه برخي اين تصور را دارند و از قِبَل اين تصور به نان و نوايي مي رسند گفت: لذا بايد به اين سوال پاسخ داد که چرا اين افراد مي توانند به نان و نوايي برسند؟ به نظر من اين سوالي بسيار اساسي و ساختاري مي باشد.وي ادامه داد: من معتقدم اين امر مي تواند علل معرفتي، فرهنگي، ساختاري داشته باشد و بخشي از آن به فقدان نهادهاي مدني ناظر و متشکل برمي گردد و بخشي ديگر به نوع تفسير از انسان، انقلاب اسلامي و اسلام برمي گردد. تفسيري که ما از آن به اخباري گري ياد مي کنيم که با عقل ميانه خوبي ندارد.اين جامعه شناس تصريح کرد: بنابراين اگر مي بينيد در قشري از جامعه اين اتفاق مي افتد که به استقبال افشاگري هاي بي سند مي روند، اينها را جزء عقلاي جامعه نپنداريد.

وي ادامه داد: آنهايي که مي خواهند روي موج حماقت چنين افرادي موج سواري کنند و به نان و نوايي برسند، انسان هاي زيبنده نظام جمهوري اسلامي نيستند و پشت اينها به گونه اي به آن تفسيرهاي اخباري و سطحي گرم است.وي افزود: ما سال ها شاهد هستيم کساني که موج سواري مي کنند و دست به افشاگري هاي بي سند و کاذب مي زنند، به لحاظ بينشي هم از يک بينش متعالي قابل قبول اسلامي و تاريخي برخوردار نيستند و با عقل و فلسفه ميانه خوبي ندارند و از انقلاب فقط سطح و لايه هيجاني آن را متوجه شدند و از لايه حکمي، فلسفي و شعوري آن غافل شدند.افروغ تصريح کرد: لذت از افشاگري به همان اندازه اي هم که وجود دارد بايد به عنوان يک امر نابهنجار با آن برخورد کرد و سعي کرد آن را ريشه کن نمود. منتهي قبل از آنکه مردم را مقصر بدانيم بايد با نخبگان، رجال سياسي و خواصي که در بستري از جهالت مردم که خواستار افشاگري هستند، به نان و نوايي مي رسند مقابله کرد.

اين استاد دانشگاه اظهار کرد: من همواره گفته ام ما در يک جامعه خاصي بسر مي بريم. جامعه اي که ساختار قدرت به گونه اي رقم خورده که ما شاهد هم رابطه قدرت – ثروت و هم قدرت – منزلت هستيم. بنابراين بايد متوجه اين مسائل بود و سعي کرد با يک ريشه يابي ساختاري دقيق با اين مسئله مقابله کرد و يک راست سراغ مردم نرفت.وي خاطرنشان کرد:بنده نمي گويم از سوي مردم کوتاهي وجود ندارد و يا فقدان آگاهي مردم باعث جري شدن آن نخبگان نمي شود. اما من در ريشه يابي نهايي هيچگاه مردم را مقصر نمي دانم و اگر در جاهايي مردم را دخالت مي دهم يا در عدم مقاومت و نظارت آن ها است و يا در اعتماد بيش از حدي است که به صاحبان قدرت مي کنند.

وي ادامه داد: مردم بايد به دليل پاکي طينت و دينداري خود متوجه باشند که اين دينداري را خرج اعتماد مفرط به صاحبان قدرت نکنند و هميشه بايد هوشيار باشند و اصل را بر عدم برائت بگذارند، مگر اينکه خلاف آن ثابت شود.وي افزود: مردم به دليل اعتمادي که مي کنند به گونه اي فريب اين افشاگري هاي بي ريشه را مي خورند و البته همانطور که عرض کردم بخشي از اين مسئله به دليل برخي تفاسير از دين و انقلاب اسلامي است که اينجا هم مردم به ما هُو مردم مقصر نيستند و خواص و عالماني که درک صحيحي از اسلام و انقلاب ندارند و آن را اشاعه مي دهند مقصر هستند.افروغ در پايان تاکيد کرد: اما آنهايي که بهره برداري مي کنند عموما کساني هستند که در قدرت حضور دارند. يعني کساني که با توجه به نظام جمهوري اسلامي بهره بيشتري از سرمايه هاي اقتصادي، فرهنگي و سياسي مي برند را بايد در قدرت دولتي ديد.