ما خوشبختترين آدمهاي روي زمينيم
زمين از حجت خدا خالي نميشود اما روزگاري که ما در نوجواني گذراندهايم، روزگار همنشيني با بهترين بندههاي خدا بود که جان بيدارشان، وقف سر و سامان دادن به زار و زندگي مردم اين شهر بود.
ما نسل خوشاقبالي بوديم که اگرچه سن و سابقه زيادي نداشتيم، فرصت ديدن اتفاقهاي عجيبي را پيدا کرديم.
اشکال کار اين بود که از همان اول، وقتي ميرزا عبدالکريم حقشناس، آقامجتباي تهراني و حاجآقا دولابي و جناب خوشوقت را ديديم، پيرمردهايي بودند عجيب و جدي و مهربان که بهسادگي طي کردن چند خيابان، ميشد پاي مجلس اخلاق آنها نشست.
نهکه از اول پيرمردي آنها را ديده بوديم، فکر نميکرديم اين دوران تمام خواهد شد. فکر ميکرديم بزرگ ميشويم و بچههايمان را ميبريم مثلا پيش حاجآقاي حقشناس و ميگوييم پسرم، اين حاجآقا همه زندگي ماست و بيشتر چيزهايي که بلديم، از او ياد گرفتهايم. فکر ميکرديم کمکم موهايمان سفيد ميشود و ميرويم گوشههاي مجلس خيابان ايران آقامجتبي تهراني مينشينيم. فکر ميکرديم حتي وقتي مرگ سراغمان ميآيد، دعاي خير اين ستونهاي زمين، پشت سرمان خواهد بود.
ما درباره امام هم، همين گمان را داشتيم. فکر ميکرديم نميشود خدا، ناگهان همه چيز را از اهل اين شهر دريغ کند. امام مهربان سالهاي کودکي ما، قرار نبود بميرد. گمان ميکرديم روزي که سرزمين قدس آزاد ميشود، راه ميافتيم ميرويم کنار قبه صخره و با امام همانجا نماز ميخوانيم. فکر ميکرديم بزرگ ميشويم و پابهپاي جوانهاي آن روز، برايش سربازي ميکنيم. قرار نبود همه آنها که تکيهگاه اهالي اين سمت زمين بودند، يکييکي از دنيا بروند و پشت سرمان، جايي نباشد که به آن تکيه کنيم.
فکر ميکرديم بچههايمان بزرگ ميشوند. ميرويم سراغ حاجآقا دولابي و بچهها را به او ميسپريم. فکر ميکرديم روزي ميرويم مسجد جامع بازار و به آقامجتباي تهراني ميگوييم حاجآقا، اين پسر ما امر خيري دارد، کي خدمت برسيم؟
کار به اينجا نکشيد. حالا ما ماندهايم و حرفهاي فراواني که از اين اقطابالارض بهخاطر داريم و هنوز به خيليهايش عمل نکردهايم.
زمين از حجت خدا خالي نميشود اما روزگاري که ما در نوجواني گذراندهايم، روزگار همنشيني با بهترين بندههاي خدا بود که جان بيدارشان، وقف سر و سامان دادن به زار و زندگي مردم اين شهر بود.
حالا وسط اينروزگار بيپير، بهجان ما ميافتد برويم توي بازار مولوي، جلو در مسجد امينالدوله منتظر بمانيم که نفس ميرزاعبدالکريم حقشناس به ما حيات بدهد، حيات زندگي در شهر بزرگ و بيدر و پيکري که ما اهل آنيم. برويم تا سهراه طالقاني، مسجد امام حسن (عليهالسلام) و چند رکعت نماز پشت سر حاجآقا خوشوقت بخوانيم که جانمان تازه شود. يا برويم سر تکيه دولاب، به ياد آن پيرمرد ساده بيادعا که نامش ميرزا اسماعيل دولابي بود.
حالا ما براي بچههايي که داريم و بچههايي که نداريم، چه بگوييم درباره دورهاي که آسمان اين همه به زمين نزديک بود؟ درباره تجربه تکرارنشدني همنشيني همه آدمهاي معمولي شهر، با عالمان فروتن دين که راه صلاح زندگي مردم را در گفتن و شنيدن اخلاق ديده بودند. درباره سالهاي خوب مسجد امينالدوله و ميدان هروي، درباره آن در بهشت که به مسجدي در سهراهي خيابان شريعتي - طالقاني باز ميشد، درباره تکيه قديمي و دوستداشتني محله دولاب، درباره نمازهاي ظهر مسجد جامع بازار و جلسههاي شبانه خيابان ايران.
ما از خوشبختترين آدمهاي روي زمين بوديم که سن و سابقه زيادي نداشتيم، اما فرصت ديدن بهترين اولياي خدا را پيدا کرديم.
صداي جناب حقشناس هنوز توي گوش ماست که «حالا فهميدي داداش من؟» و لحن آرام حاجآقا خوشوقت که بگويد «خودت برو فکر کن ببين کجا اشتباه کردي، از همان توبه کن»، نگاه نافذ آقا مجتبي که نگاه کند و بگويد «براي چي غصه ميخوري؟ براي اين دنيا؟» و صداي صميمي و ساده ميرزا اسماعيل که بگويد «اگر چوپاني مثل اهلبيت پيدا کردي، گوسفندش باش، ضرر نميکني. تو را ميبرد سر همان چشمه که خودش آب ميخورد. که اگر يک جرعهاش را روي زمين بريزند، همه اهل زمين مجنون ميشوند.»
* محمدحسين بدري