ايران پر از سوژه هاي اجتماعي براي فيلمسازهاست/ کارت اهداي عضو دارم

پيام دهکردي 20 ارديبهشت 1356 در شهرکرد به دنيا آمد. او مقطع کارشناسي را در رشته‌ ادبيات دراماتيک گذراند و مدرک کارشناسي ارشد را هم از دانشگاه تهران دريافت کرد.

دهکردي تا به حال سه نمايش از جمله «گمگشته»، «وحشي» و «پابرهنه در پارک» را کارگرداني کرده و در نمايش هاي «آخري نوار کراپ»، «افسون معبد سوخته»، «کرگدن»، «بازرس»، «بحرالغرائب»، «مي بوسمت و اشک»، «ملاقات بانوي سالخورده»، «مرگ فروشنده» و ... به عنوان بازيگر حضور داشته است.

وي در فيلم ها و سريال هايي چون «يک تکه نان»، «يک بوس کوچولو»، «راه آبي ابريشم»، «باغ بلور»، « شهريار»، «مدار صفر درجه»، «جستجوگران» و «گاو صندوق» درخشيده و در فيلم «بي خداحافظي» هم علاوه بر بازيگرداني، حضور کوتاهي هم داشته است.

بر اساس اين گزارش، فيلم مستند «بهانه اي براي بودن» به کارگرداني علي پاليزدار به موضوع اهداي عضو و پيوند مي پردازد. اين فيلم روز سه شنبه در فرهنگسراي رسانه نمايش داده شد و به اين بهانه با پيام دهکردي (به عنوان يکي از بازيگران اين فيلم) به گفت و گو نشسته ايم که در ادامه مي خوانيد.

آقاي دهکردي چطور شد در فيلم «بهانه اي براي بودن» که به اهداي عضو مي پردازد بازي کرديد؟

- واقعيتش اين است که يک سال پيش آقاي پاليزدار با من صحبت کردند و گفتند: «چنين فيلمي مي خواهم بسازم و فکر کرديم شما با توجه به تجربياتي که برخي بيماري ها و سختي هايي که داشتيد، موضوع اين فيلم شايد براي شما جذابيتي داشته باشد و شايد نقل آن تجربه ها بتواند به ما کمک کند»؛ اما در حال حاضر حضور ذهن ندارم. 

تجربه اي در رابطه با اين موضوع داشتيد؟

- با موضوع اين فيلم نه, اما در سال هاي گذشته با بيماري غريبه نبوده ام.

ممکن است درباره آنها بييشتر صحبت کنيد؟

- 7 ـ 8 بار زير تيغ جراحي رفتم. تصادف داشتم؛ جراحي هاي سطحي تا سخت تر. چندين سال پيش عارضه خوني داشتم که تقريبا خطرناک بود. در هر صورت تجارب سخت اين چنيني در حوزه مرگ و زندگي و سلامت را از سر گذرانده بودم. پيامد اين تجارب من را به سمتي سوق داد که جهان را طور ديگر نگاه کنم؛ از جمله اينکه مي شود آدم ها را دوست داشت، مي شود آدم ها را بخشيد، مي شود گذشت داشت، مي شود براي اين دنيا حرص نزد و مي شودهاي ديگر... .

در واقع اين نوع نگرش کيفيت زندگي من را در اين سال ها تغيير داد و تصور مي کنم که پاليزدار هم بر اساس اين بررسي هايي که کرده بود؛ شايد فکر کرد که تجربياتم به ساخت و انجام اين اثر کمک کند.

ديالوگ ها في البداهه بود يا نه؛ بر اساس متن نوشته شده اجرا شد؟

- نه؛ همه ديالوگ ها، في البداهه بود. اتفاقا روي پوستر در مورد اين فيلم اسامي را با عنوان بازيگر نوشته بودند؛ اما بايد بگويم بهتر است اسامي عوامل اين فيلم را با عنوان حضور افراد عنوان کنيم چون واقعيتش هيچ کدام از ما بازي نکرديم و کارگردان سوال هايي را پرسيد. کاملا همه چيز لحظه اي بود و جواب هايم از عمق جان و باور خودم بيرون آمده است نه ديالوگي که از قبل آماده و حفظ کرده باشيم و يا شبيه اينها.

فکر مي کنيد چنين فيلم هايي چقدر مي تواند روي مخاطبان تاثيرگذار باشد؟

- جامعه ما در سياره ايران؛ جامعه اي است که آبستن هزاران درد است و مي تواند درمان شود؛ البته بعضي هايش هم بي درمان است. سياره ايران عجين با رنج، بيماري و درد و سختي در هر حوزه اي است. تصور مي کنم فيلم هاي اين چنيني بايد تماشاگر را دچار پرسش و در او چالش ايجاد کند. اندکي تماشاگر را به فکر فرو ببرد و او را به خردمندي يا مصداقي از خردمندي دعوت کند. تصور مي کنم اگر روزي 10 تا هم از اين فيلم ها ساخته شود، باز هم کم است.

پس اعتقاد داريد جاي کار در رابطه با اين مسايل اجتماعي در عرصه تصوير بسيار زياد است؟

- خوشبختانه يا بدبختانه نمي دانم چه بگويم يا چه بايد بگويم؟! جامعه ما امروز پر از اين موضوع و غني است. مثل اين است که در شهري همه دندان درد داشته باشند. اين به نوعي به نفع دندانپزشک است. در خصوص اين موضوع هم چنين فضايي وجود دارد. مستند يکي از مظلوم ترين شاخه هاي سينماست و مستندسازها يکي از مظلوم ترين و بي پناه ترين آدم هاي سينما هستند. مطمئنم اگر حمايت هاي درست، شايسته و درخور از مستندسازها بشود اتفاق هاي خيلي مبارکي مي افتد.

به نظر شما اين قبيل موضوعات در قالب مستند تاثيرگذارتر خواهد بود يا بهتر است بيشتر به صورت دراماتيک و قالب هاي ديگر کار شود؟ 

- اين موضوعات به قدري مضامين غني و دراماتيک هستند که بتواند تمام گونه ها را دربربگيرد و در همه قالب ها کار شود. همين موضوع پيوند مي تواند در قالب فيلم داستاني، مستند، تئاتر، سريال، اکسپوي نقاشي، شعر وغيره کار شود؛ در واقع نمي شود گفت که کدامش بهتر است؛ مضاف بر اينکه هر هنرمندي با ابزار مخصوص عرصه خود مي تواند به اين موضوعات ورود پيدا کند. در حقيقت پتانسيل اين موضوعات براي پرداخت فوق العاده است.

پيشنهاد شما براي پرداخت بهتر اين مضامين چيست؟ چگونه مي توان تصاوير را به شکل بهتري به مخاطب ارائه داد تا موضوع بهتر منتقل شود؟

- يک بخش فني دارد که الان مجالش نيست تا بتوان در مورد آن صحبت کرد اما از نظر فني بايد همه چيز درست و استاندارد باشد و آن هم زماني که اگر قرار است اثري با اين موضوع در قالب مستند ارائه شود، علاوه بر اين من در مقامي نيستم که از نظر فني بيش از اين صحبت کنم در واقع تخصصي در اين زمينه ندارم. بخش ديگر ماجرا به حوزه سليقه ها مربوط مي شود و نوع ديدگاه هنرمند است که ترجيح مي دهم اثري بي قضاوت ساخته شود. در واقع نبايد با فيلم خود به مخاطب هجي کنيم که مثلا انسان باش يا اينکه با هم دوست باشيم و از اين موارد. در اينجا بايد گفت يکي از نقاط مثبت فيلم «بهانه اي براي بودن» هم تجميع مناسب بخش هاي مختلف توسط کارگردان بود و در انتها هم تلاش کرده بود تا نتيجه گيري مناسبي داشته باشد.

به طور کلي ذهن ما به عنوان مخاطب در رفت و آمد درست و يا غلط بودن موضوع اين فيلم است؛ به گونه اي که يک لحظه انسان با خود درست بودن عمل را تاييد و لحظه اي ديگر در ذهن خود با موضوع مخالفت مي کند. در واقع در اين فيلم فضايي فراهم مي شود که مخاطب دچار چالش مي شود و در بخش پاياني هم ساختاري انتخاب مي شود که نتيجه مناسبي مي گيرد. خود من بي قضاوت بودن اثر دوست را دارم.

خودتان عضو مرکز اهداي عضو هستيد (کارت عضويت دريافت کرديد)؟

- بله؛ در همکاري با همين فيلم توفيق خيلي خوبي بود که اين اتفاق افتاد. واقعيتش خودم هم منتظرش بودم و همچنين در پيرامون من شايد خيلي ها مخالف اين موضوع باشند و دوست نداشته باشند ولي واقعا دوست داشتم اين اتفاق بيفتد. الان هم نمي دانم يک سري چيزها را عنوان کنم يا نه؛ ـ که مي ترسم اداي فرزانگي بودن و سلامت بودن تلقي شود ـ در حقيقت ابتدا به ساکن موضوع کارت من مطرح نبود و من هم با خودم گفتم به هر حال با ساخت اين فيلم بخشي از روحم اقناع مي شود؛ در واقع وقتي پاليزدار کارت عضويت اهداي عضو را با من در ميان گذاشتند سريع با آن موافقت کردم و با خودم گفتم که اگر خانواده ام هم روزي کارت را ديدند به گونه اي در مقابل عمل انجام شده قرار مي گيرند و راحت تر با آن کنار مي آيند.

آنها مخالف اين موضوع هستند؟

- طبيعتا نمي شود گفت که مخالفت مي کنند اما دوست هم نداشتند. همين مخالفت هاي ضمني و سوال هايي که براي خيلي ها در مواقع عمل به اين چنين موضوعات در ذهن به وجود مي آيد، براي خانواده من هم همين طور است.

تجربه هايي داشتم از جمله اينکه روي پاي خود هستي و بعد تبديل به يک تکه گوشت مي شوي نمي تواني حتي انگشت سبابه خود را تکان بدهي. در واقع خودم به واسطه بيماري هايي که از سر گذراندم ماجراي اين موضوعات از قبيل اهداي عضو برايم بامزه است؛ چه بهتر که آدم به يک دردي بخورد با اعضايي که به کسي هديه مي کند. بخاطر همين خيلي اين موضوع را دوست داشتم. البته نمي گويم که آرزوي مرگ مي کنم ولي بدم هم نمي آيد هر وقت زمان مرگ فرا رسيد برويم آن دنيا، ببينيم آنجا چه خبر است؟ و اين اعضاي مان را هم براي کساني بگذاريم که ممکن است براي ادامه زندگي شان لازم داشته باشند.

از اطرافيان تان کسي هست که کارت اهداي عضو داشته باشند؟

- نه؛ فکر نمي کنم. البته سر فيلمبرداري فيلم «بي خداحافظي» اين موضوع مطرح شد و موجب شد کساني از جمله محمدرضا فروتن و افشين هاشمي هم کارت اهداي عضو بگيرند.

در حال حاضر مشغول چه فعاليت هايي هستيد؟

- روي سه گانه نادر ابراهيمي کار مي کنم که به صورت کتاب شنيداري از نشر «نوين کتاب گويا» به بازار عرضه مي شود. بخش اول آن با عنوان «يک عاشقانه آرام» به مدت هشت و نيم ساعت به گويندگي و کارگرداني خودم، با آهنگسازي کريستف رضاعي و طراحي گرافيک ساعد مشکي در ايام نوروز توزيع خواهد شد. بخش هاي ديگر اين کتاب را هم از جمله «چهل نامه کوتاه به همسرم» و «بار ديگر شهري که دوست مي داشتم» در حال آماده سازي هستم.

همچنان مشغول تدريس هستم. در تئاتر هم يک اثري را به کارگرداني محمد حاتمي در اواخر فروردين ماه 92 در سالن سمندريان تماشاخانه ايرانشهر روي صحنه مي بريم.