مديران شهري در صف انتخاب / سه دوره پر فرازو نشيب

به گزارش گروه اجتماعي شهر، نام نويسي از داوطلبان شرکت در انتخابات شوراي شهر چهارم از امروز در سراسر کشور آغاز مي‌شود. اگرچه انتخابات دور چهارم شوراها به دليل همزماني تا حدودي تحت تاثير انتخابات رياست جمهوري قرار گرفته است اما تجربه 14 ساله شوراها و فراز و نشيب‌هايش، همه گروه‌هاي سياسي را در برنامه‌ريزي براي اين انتخابات مصمم مي‌کند.

گام نخست

اولين انتخابات رسمى شوراها بر اساس قانون اساسى روز هفتم اسفند 1377 يعنى 20 سال بعد از پيروزى انقلاب در چارچوب برنامه توسعه سياسى و گسترش نهادهاى مدنى و مشارکت عمومى برگزار شد. در اين انتخابات حدود 185 هزار نفر اعضاى اصلى و على البدل در سراسر کشور توسط مردم برگزيده شدند.

سرانجام در روز نهم ارديبهشت 1378 شوراهاى شهر و روستا به طور رسمى دوره چهار ساله مسئوليت خويش را براى تحقق بخشى از حاکميت مردم که عملى شدن آن در گرو فعاليت اين نهاد است آغاز کردند.

بعد از برگزاري انتخابات مجلس خبرگان در دوم آبان ماه 77، شرايط ثبت نام نامزدهاي انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا از سوي وزارت کشور در پنجم آبان ماه اعلام شد. خبر انتخابات شورا‌ها موضوع مهمي بود که به فاصله چند ساعت پس از صدور بيانيه وزارت کشور از سوي رسانه‌هاي داخلي و خارجي مورد پوشش گسترده قرار گرفت. پس از انتخابات مجلس خبرگان هنوز کشور از فضاي رقابت فارغ نشده بود و احزاب و تشکل‌هاي سياسي هم دم را غنيمت شمرده و بار ديگر بر تداوم همکاري با گروه‌هاي همسو تاکيد ورزيدند.

با پايان يافتن بررسي‌هاي هيات‌هاي اجرايي و نظارت در مورد نامزد‌ها از 13 بهمن کار رسيدگي به شکايات نامزد‌ها هم فرا رسيد. عمده اختلافات بر سر نامزدهاي شوراي شهر تهران بود و صحنه رقابت، ميداني براي صف‌آرايي طيف‌هاي سياسي شد.

بسياري از چهره‌هاي شاخص سياسي دو جناح به اميد راهيابي به شوراهاي اسلامي براي حضور در انتخابات اعلام آمادگي کردند.

بعد از حضور 24 ميليوني ملت پاي صندوق‌هاي راي، شمارش آرا شروع شد و آمار‌ها حاکي از پيروزي اصلا‌ح‌طلبان در انتخابات شورا‌ها بود. در 17 اسفند ماه نيز اسامي اعضاي منتخب شوراي شهر در شهرهاي مختلف اعلام شد. مشارکت در اين انتخابات 64مميز42صدم درصد بود.

تجربه تلخ

نهاد شوراهاي اسلامي تهران در ارديبهشت سال 78 شکل گرفت ولي پس از مدتي اين تجربه شيرين حضور نماينده محلي مردم در شورا با کشمکش‌هاي سياسي تلخ شد.

در دوره اول شورا با ترور يکي از اعضا و خروج تعدادي ديگر از اعضا پس از مدتي اختلاف‌ها بر مسائل مختلفي از جمله انتخاب شهردار بالا گرفت به طوري که در نهايت منجر به تعطيلي شوراي شهر تهران شد. البته برخي معتقدند که اين شورا مصوبه‌هاي بسيار خوبي از جمله تدوين منشور شهر تهران داشت و مصوبه‌هاي اين دوره پايه گذار فعاليت شورا در دوره‌هاي بعدي بود.

وقايع شوراي شهر اول موجب شد تا حضور مردم در انتخابات شوراي شهر دوم کمتر شده و اين شورا با ترکيبي کاملا متفاوت تشکيل شود.

گام دوم

انتخابات دومين دوره شوراهاي شهر و روستا در سراسر کشور، طبق موعد مقرر در روز 9 اسفند 1381 برگزار شد. اين دوره از انتخابات را دولت هشتم (دولت دوم سيد محمد خاتمي) برگزار کرد. مشارکت در اين دوره 20،235،898 راي 49،96 درصد بود که نسبت به دور گذشته 15 درصد کاهش داشت.

در اين ميان گروهي منسوب به اصولگرايان با عنوان ائتلاف آبادگران ايران اسلامي در انتخابات فهرست ارايه کردند. مراحل اجرا کامل به عهده وزارت کشور و نظارت بر عهده مجلس شوراي اسلامي (مجلس ششم) بود. در اين انتخابات به‌رغم حضور طيف گسترده نامزدان، مشارکت در انتخابات به زير 50 درصد آمد. اين دوره با پيروزي مطلق اصولگرايان همراه بود. در اين انتخابات همه 15 نفر ليست انتخاباتي اصولگرايان در شهر تهران انتخاب شدند.

اعضاي شوراي شهر دوم که کمتر بحث‌هاي داخل شورا را رسانه‌اي مي‌کردند در سکوت ظاهرا فضاي آرامي را ايجاد کردند که بسياري معتقدند در اين فضاي تعامل شورا با شهرداري وقت، شهرداري توانست بسياري از مصوبات مانند منوريل را پشت درهاي بسته به تصويب برساند.

حمزه شکيب عضو شوراي شهر در دور دوم و سوم در ارزيابي خود از فعاليت شوراي دوم مي‌گويد: اين شورا در مورد مصوبه‌هايي مانند منوريل در عمل انجام شده قرار گرفت.

اگر چه برخي شوراي اول را به سياسي کاري محکوم مي‌کنند ولي نوذرپور کارشناس مسائل شوراها معتقد است که شوراها در همه دوره‌ها سياسي بودند.

دور سوم

شوراي شهر سوم نيز با ترکيبي از سه طيف سياسي تشکيل شد که ترکيبي متفاوت از دور اول و دوم بود. اعضاي شوراي شهر اين دوره با وجود تنوع سلايق سياسي مصوباتي مانند طرح جامع تهران و يا تغيير سيستم حسابداري شهرداري را به تصويب رساندند که به گفته چمران انقلابي در مديريت شهري بوده است.

انتخابات سومين دوره شوراهاي شهر و روستا در سراسر کشور، 3 ماه زودتر از موعد هميشگي و همزمان با انتخابات مجلس خبرگان رهبري برگزار شد.

در اين دوره از انتخابات، 6 فهرست انتخاباتي متفاوت از نامزدهاي انتخاباتي مطرح شد. با 28،199،903 راي مشارکت، 64،83 درصدي براي سومين دوره انتخابات ثبت شد.

عمر قانوني هر دوره شوراها 4 سال است، ولي در پي تصويب قانوني در مجلس مصوب شد که انتخابات خبرگان با مجلس و انتخابات شوراها با رياست‌جمهوري ادغام شود. به همين دليل انتخابات گذشته در سال 1385 برگزار شد و عمر شوراهاي سوم 7 سال به درازا کشيد.

رقابت دور چهارم انتخابات شوراها

در انتخابات سال 92 براي نخستين بار است که انتخابات شوراها و رياست جمهوري همزمان برگزار مي‌شوند و همين مساله باعث شده است تا رسانه‌ها کمتر به اين موضوع بپردازند. اما با توجه به نقش تاثير گذار شوراها بازار رقابت‌هاي سياسي براي تصدي صندلي‌هاي شورا بيش از گذشته گرم است.

افزايش تعداد اعضا

بر اساس قانون در چهارمين دوره شوراهاي اسلامي شهر، شوراي شهر تهران داراي 31 عضو خواهد بود.

داوطلبان عضويت در شوراهاي شهر و روستا از روز دوشنبه 26 فروردين تا اول ارديبهشت فرصت دارند با مراجعه به فرمانداري‌ها و بخشداري هاي استان ثبت نام کنند. بر اساس برنامه زمان بندي شده حداکثر تا 28 ارديبهشت نتايج رسيدگي به صلاحيت داوطلبان به نامبردگان اعلام خواهد شد.

بدون ترديد با تأسيس شوراها قدرت بخشى از نهادهايى که در نبود شوراها وظايف آنها را بر عهده داشتند کاهش يافته که اين امر باعث نوعى چالش حفظ قدرت بين اين سازمان‌ها از يکسو و شوراها براى کسب قدرت واقعى از سوى ديگر شده است.

مهدي چمران در ارتباط با هراس برخي نهادها و سازمان‌هايي که وظايف آن‌ها به شورا منتقل شده است مي‌گويد: بسياري از اين سازمان‌ها به همين دليل همکاري لازم را با نهاد شورا نداشته‌اند و در بسياري موارد ايرادات غيرضروري به آن وارد کرده‌اند.

اگر از چندماه گذشته چهره‌هاي مختلف با اعلام کانديداتوري در انتخابات رياست جمهوري رسانه‌ها را به خود جلب کرده‌اند از امروز بايد منتظر باشيم و نامزدهاي واقعي انتخابات شوراها را بشناسيم. انتخاباتي که تجربه اثبات کرده است نقش به سزايي در آينده سياسي کشور خواهد داشت.