اگر تهران زلزله بيايد

به گزارش خبرنگار مديريت شهري شهر، ايران به گواهي تاريخ 2 هزار سال اخير از خطرپذيرترين مناطق جهان در وقوع زمين لرزه هاي پرقدرت محسوب مي شود به نحوي که 90 درصد خاك ايران بر روي نوار زلزله واقع شده است و تهران به عنوان پايتخت اين کشور لرزه خيز همواره در بيم رخداد زلزله اي ويرانگر با قدرت بالاي 7 ريشتر به سر مي‌برد. به ويژه در اين برهه که هر چند روزي در گوشه اي از کشورمان خبر وقوع اين سانح طبيعي شنيده مي شود.

بنابر گفته مرتضي تمدن استاندار تهران ، در سال گذشته قريب به 590 زلزله در اين استان به وقوع پيوسته که نزديک به 205 زلزله آن کمتر از 2 ريشتر بوده است.

بنابر اعتقاد و نظر کارشناسان زلزله رخدادي طبيعي ست که خطرناک بودن آن به ساخت و سازهاي غيرمقاوم و فرسوده باز مي گردد.به همين علت يکي از مناطق آسيب پذير در برابر زلزله،بافت هاي فرسوده شهر است.

تهران اکنون داراي 14 هزار هکتار بافت ناپايدار و نزديک به 6 هزار هکتار بافت فرسوده است و در اين بين بيمارستان ها و مراکز درماني نيز که بايد در چنين مواقعي به کمک آسيب ديدگان بيايند، بيش از 85 درصد شان دچار فرسودگي هستند و بيم تخريب شان در همان موقع زلزله مي رود.

اگر زلزله بيايد ...

به گفته معاون عمليات سازمان مديريت بحران تهران، 2هزار و 548 عامل بحران زا در شهر وجود دارد که در هنگام زلزله مي‌تواند فاجعه آفرين باشد.

بنابر پژوهشي در پژوهشکده مهندسي پدافندغيرعامل،احتمال وقوع زلزله در شهر تهران با بزرگي 7 ريشتر 70 درصد است و اين رخ داد با ويراني 70درصد از سازه ها و ساختمان هاي شهر همراه خواهد بود و تلفاتي برابر با يک و نيم ميليون نفر و 4 ميليون مجروح در ساعات اوليه خواهد داشت.

هيچ برجي سالم نمي ماند

براساس نقشه ارائه شده از گسل‌هاي تهران در اين پژوهش، مناطقي که در مرز گسيختگي گسل ها قرار دارند، هيچ ساختماني با هر ضريب ايمني سالم نمي مانند. مناطقي که در جوار اين گسست قرار گرفته اند نيز ويراني بسيار شديدي خواهند داشت. اگر تهران از اصول شهرسازي درست و حسابي الگوبرداري مي کرد تمام اين مناطق بايد تبديل به پارک مي شد.اينجا مکان هايي هستند که بيشترين برج سازي ها در آن انجام گرفته و مي گيرد. بارها از سوي کارشناسان اخطار داده شده است که هيچ برجي در صورت وقوع زلزله در اين مناطق سالم نمي ماند.

بيشتر ساختمان هاي خشتي ، آجري ، چوبي در برابر زلزله نامقاوم بوده و تخريب مي شوند.در تهران ساختمان هاي آجري داراي بيشينه توزيع 76.6 درصدي هستند. اين ساختمان ها به دو گروه آجري و نيمه اسکلت تقسيم مي شوند.درهنگام زلزله به مواردي از جمله جدايش سقف از ديواره ها،فرو ريزش آجرها، بازشدن تيرهاي طاق ضربي، وزن سنگين ساختمان و جذب نيروي برشي توسط سازه مي توان اشاره کرد.

ساختمان‌هايي بر روي خاک‌هاي سست و شيب بسيار زياد

در ادامه اين پژوهش آمده است: يكي از مهم ترين عوامل خرابي در زلزله پديده روانگرايي در خاك در زير پي سازه ها مي باشد ، بعلت اينكه جلوي خرابي سازه بر اثر نيروي افقي زلزله را مي توان با تدابيري گرفت ، اما در خاك هاي ماسه اي و از آنجايي كه بيشتر خاكهاي سطح شهر تهران از نوع آبرفتي و ماسه‌اي مي باشند بعلت عدم وجود كانال هاي فاضلاب و بالا آمدن سطح تراز آب ، لايه اي سست ماسه‌اي و اشباع از آب را تشكيل داده است كه بر اثر زلزله اين لايه حالت خميري گرفته و ساختماني كه حتي بر اثر نيروي افقي زلزله خراب نمي شود را در خود واژگون مي كند و ساختمان بر حسب ميزان زلزله كج يا كاملا" واژگون مي شود.

اين مسئله از آنجا مهم است كه در قسمت هاي جنوبي تهران تراكم جمعيت بسيار بالا مي باشد و همينطور سطح تراز آب هاي زيرزميني بسيار بالا بوده ، بطوريكه در بعضي مناطق مانند بازار با كندن زمين تا عمق 5 متر به آب خواهيم رسيد.

بهترين چاره براي اين مشكل احداث كانالهاي فاضلاب مي باشد كه موجب پايين رفتن سطح آب زيرزميني مي گردد ، البته سطح آبهاي زميني به آرامي پايين خواهد رفت و مدت زمان زيادي نسبتا براي اين موضوع مورد نياز مي‌باشد ، البته با پايين رفتن سطح آب احتمال پديد آمدن نشست هايي در سازه ها وجود دارد.

يكي ديگر از عوامل تخريب سازه ، احداث سازه ها در شيب بسيار زياد و همچنين احداث ساختمانها در لبه شيرواني ها بخصوص در نواحي شمالي تهران مي باشد كه خطرهاي زمين لغزش و سنگ ريزش را در پي دارد ، بطوريكي كه خاك زير ساختمان به حركت در آمده و در زير ساختمان مي لغزد.

نشست‌هاي ناگهاني در ونک و عباس آباد

نشست هاي ناگهاني در اثر زلزله يكي ديگر از خطرهاي زلزله مي باشد ، در خاكهاي سست و دستي مانند يوسف آباد و نواحي جنوب تهران خاك داراي پتانسيل بسيار بالايي براي نشست مي باشد كه نيروي زلزله اين پتانسيل را فعال مي سازد، اين مشكل در نواحي مانند ميدان ونك ، گاندي ، خيابان مطهري و عباس آباد كه در اثر تسطيح تپه ها بوجود آمده اند بسيار جدي است.

پيامدهاي زلزله در تهران آنقدر زياد است كه از حوصله خواننده خارج است. مشكلاتي چون ناامني و آشوب بعد از زلزله نيز وجود دارد كه مربوط به حوزه روانشناسي و جامعه شناسي مي باشد. عدم وجود گروه هاي امداد و نجات ، قطع لوله هاي آب و شبكه برق ، آتش سوزي ناشي از تركيدن لوله هاي گاز و بسياري مشكلات ديگر بر خود مشكل زلزله دامن زده و بحران را جدي تر مي كند.

بنابراين براي پيشگيري از تبديل شدن سانحه طبيعي همانند زلزله به يک فاجعه غيرقابل تصور و به خطر افتادن امنيت ملي کشور بايد تمهيدات لازم هرچه زودتر انديشه شود و اقدامات پيشگيرانه انجام شود.