يادداشت/
گوشه‌اي از بهشت احمد اسفندياري
طبيعت در آثار اسفندياري صرفا موضوع است و اين رنگ‌ها و خطوط مشخص و به‌شدت تيره هستند که در تعاملي ارگانيک و البته عاطفي، طبيعت هميشگي را تبديل به گوشه‌اي از بهشت روياهاي نقاش مي‌کنند؛ بهشتي از جنس آسمان.
شهر: احمد اسفندياري از نخستين دانشجويان دانشکده هنرهاي زيبا و هم‌دوره نقاشان به‌نامي چون ويشکايي و منوچهر يکتايي بود. پيش از او جواد حميدي، جليل ضياءپور، شکوه رياضي، عنقا و کاظمي در دانشکده حضور داشتند و پس از او، بريراني، سپهري و شيباني وارد دانشکده شدند. اولين نمايشگاه بزرگ هنرمندان هنرهاي تجسمي با عنوان «نمايشگاه هنرهاي زيباي ايران»، در سال 25، درست يک سال پس از ورود او به دانشکده برگزار شد و جواناني آثارشان را در آن نمايشگاه به ديوار آويخته بودند که بعدها هر يک به نحوي از پايه‌گذاران نقاشي نوگراي ايران محسوب شدند؛ ضياءپور در پرداخت کوبيستي‌اش به سنت‌ها، يکتايي در بوم‌هاي بزرگ سفيد بي‌جانش، سپهري در غور بودايي‌اش در نبات و جماد و اسفندياري در عشق‌بازي‌اش با طبيعت.
خطوط کناره‌نما، هندسه سيال فرم‌‌ها و رنگ‌هاي درخشان از مشخصات بارز آثار اسفندياري است و به جرئت مي‌توان گفت استفاده مصرانه او از رنگ‌هاي درخشان، زنده و به اصطلاح تيوپي (ترکيب‌نشده با رنگ ديگر) تحت تاثير مکتب امپرسيونيسم اروپايي است؛ ولي اسفندياري با تاکيد بر خطوط کناره‌نما و فراواني کاربرد رنگ سياه، خود را با قاطعيت از امپرسيونيست‌ها مي‌کَنَد و به پست‌امپرسيونيسم نزديک مي‌کُند.
به نظر مي‌آيد طبيعت در آثار اسفندياري صرفا موضوع است و اين رنگ‌ها و خطوط مشخص و به‌شدت تيره هستند که در تعاملي ارگانيک و البته عاطفي، طبيعت هميشگي را تبديل به گوشه‌اي از بهشت روياهاي نقاش مي‌کنند؛ بهشتي از جنس آسمان.
اما گمان مي‌رود پرداخت اسفندياري به زندگي روزمره مردم، از جنس همان پرداختي است که ضياءپور –پدر نقاشي نوگراي ايران- به عشاير و روستائيان دارد؛ پرداختي فرمال که بهانه‌اي زيبا و رنگين است براي استفاده آزادانه و دلخواه هنرمند از رنگ، خط، فرم و حتي زمان.
دغدغه‌ي اسفندياري، دغدغه‌ي اجتماعي در يک برخورد فيگوراتيو نيست. فيگور براي او تنها يک فرم است که در کنار درخت و شن‌کش و کلنگ، سوژه‌اي براي رنگ‌آميختگي به او مي‌دهد. انسان در کار اسفندياري، تنها حضور دارد، کاري نمي‌کند، کارش رنگ‌شدن و فرم گرفتن است.
شايد بتوان گفت علاقه‌ي نقاشان آن دوران به طبيعت و طبيعت بي‌جان و دوري‌شان از موضوعات اجتماعي، تحت تاثير آموزه‌هاي آنان در مدرسه صنايع مستظرفه و فاصله‌شان از فضاي سياسي اجتماعي آن روزها بوده است؛ فضايي کم‌دغدغه براي آن‌ها که مي‌خواستند و مي‌توانستند جهاني از آنِ خود بسازند، برخلاف اهالي ادبيات که در همان دوره، پيوندي عميق با سياست و جامعه داشتند.
يادداشت: بهار عليزاده