سلام بر شما نقطه اتکاي شهرها و درهاي ايمان

امام ابوالحسن علي النقي الهادي(ع) در نيمه ذي حجه سال 212 هجري، در اطراف مدينه، در محلي موسوم به «صَريّا» چشم به جهان گشود. امام هادي(ع) در سال 220 هجري، در هشت سالگي، بعد از شهادت پدر بزرگوارش امام جواد(ع) به امامت رسيد. مدت هدايت و امامت آن حضرت، 33 سال بود و در 41 سالگي، در سوم رجب سال 254 هجري در شهر سامرا بر اثر زهري که با دسيسه مُعتز، سيزدهمين خليفه عباسي به ايشان خورانده شد، مسموم گرديد و به شهادت رسيد. مشهورترين القاب آن بزرگوار، نقي و هادي است و کنيه آن حضرت، ابوالحسن بود.

خدا را پيوسته براي هدايت مردم، حجتهاست. امام هادي(ع) هادي امت و هدايت يافته از غيب بود. فروغي که از خورشيد وجودش مي تابيد، روشن کننده افکار و راهنماي مردم بيدار بود. ظلمت حاکم، آن «حق مظلوم» را به زندان افکند و در حصر نهاد، اما آن «نور زنداني» پيوسته روشنايي مي بخشيد و بر دلهاي دوست دارانش حکومت داشت؛ نه با سلاح، که با فلاح، و نه با قدرت نظامي، که با فضيلت اخلاقي.

سخن چينان، از جاذبه معنوي و برتري علمي اش در آتش حسد مي سوختند و حاکمان او را رقيب حکومت مي دانستند. او را از مدينه به سامرا بردند، تا مدينه بي خورشيد بماند و پروانه ها سرگردان.

امام هادي(ع) از لحظه وفات پدر بزرگوارش و پذيرفتن وظيفه خطير امامت جامعه تا هنگام شهادت، دوراني پرمبارزه، استقامت و پايداري سياسي و عقيدتي را پشت سرگذاشت. مدت زندگاني آن امام هُمام، مصادف با حکومت دشمنان فرزندان ابوطالب، به ويژه فرزندان پاک علي (ع) و فاطمه(س) بود؛ کساني که همه عمر براي ريشه کني اين راست قامتان جاودان تاريخ، از هيچ اقداماتي فروگذار نکردند. طاغوتهاي معاصر امام هادي(ع) از اين قرارند: معتصم (برادر مأمون)، واثِق (پسر معتصم)، متوکل (برادر واثق و دهمين خليفه عباسي)، مُنتَصَر (پسر متوکل)، مُستعين (پسر عموي منتصر) و مُعتَز (پسر ديگر متوکل) بودند.

از مجموع 33 و اندي سال دوران امامت امام هادي(ع) حدود سيزده سال آن در مدينه سپري شد. ايشان در طول اين مدت، با استفاده از ضعف و آشفتگي دستگاه خلافت، به تبيين و گسترش مباني اعتقادي و فرهنگي اسلامي و هدايت امت مسلمان همت گمارد و از سرچمشه زلال و مطمئن امامت، تشنگان حقيقت و عدالت را سيراب کرد.

دانش پژوهان و حق جويان، از هرسو به محضر ايشان روي مي آوردند و از دانش خداداديِ امام(ع) استفاده مي کردند. شيعيان و دوستان اهل بيت(ع) ـ که تعدادشان در آن زمان زياد شده بود ـ از نقاط مختلف، به ويژه ايران، عراق و مصر به طور حضوري يا از راه نوشتن نامه، مسايل و مشکلاتشان را مطرح کرده، از آن گرامي، رهنمود مي گرفتند.

هنگامي که حضور امام هادي(ع) در مدينه منوره براي حکومت متوکل به يک خطر جدي تبديل شد و اسباب اضطراب و نگراني صاحبان زر و زور را فراهم آورد و تمام دشمنان، دست به دست يکديگر دادند و سعي کردند که چنين به متوکل وانمود کنند که امام هادي(ع) خود را براي يک نهضت عمومي آماده مي سازد. سرانجام متوکل تصميم گرفت در سال 243 ق، حضرت هادي را از مدينه به سامرا بياورد تا به راحتي ايشان را تحت نظر داشته باشد. مردم به خوبي مي دانستند که شخصيت با عظمت امام و نفوذ بسيار آن حضرت در ميان مردم و توجه عمومي جامعه به رهنمودهاي آن بزرگوار، موجب شده که متوکل، امام را به سامرا فراخواند.

دليل احضار امام به سامرا

دليل آنکه متوکل عباسي، حضرت امام هادي(ع) را از مدينه به سامرا احضار کرد، گرايش بيش از اندازه مردمان آن زمان به آن حضرت بود؛ چنان که در تاريخ آمده است که «يزداد» پزشک مسيحي دربارِ عباسي گفته بود: «براساس آنچه شنيده ام، انگيزه متوکل از احضار «علي بن محمد» به سامرا، اين بوده که مبادا مردم، به ويژه چهره هاي سرشناس، به وي گرايشي پيدا کنند و در نتيجه، حکومت از دست بني عباس خارج شود».

امام هادي(ع) به همراه خانواده اش به سوي سامرا حرکت کرد و نظاميانِ يحيي بن هرثمه، فرستاده متوکل عباسي هم با ايشان همراه بودند. ظاهر قضيه اين بود که آن حضرت را به حرمت و احترام به سوي سامرا مي بردند. يحيي، خود شخصا مأموريت کوچ دادن امام را عهده دار و مراقب ايشان بود. او بر اثر ديدن عبادت و شرايط تقواييِ ويژه امام، نسبت به ايشان ارادتي پيدا کرد و دست امام را در مسير حرکت براي انتخاب مسير بازگذاشت و هر کجا که امام ميل توقف و استراحت داشت، با ايشان موافقت مي کرد. امام در مسير حرکت، به سوي کوفه و نجف رفت و براي آخرين بار، قبر جدش امام علي(ع) را زيارت نمود. سپس وارد بغداد شد و مردم استقبال عجيبي از ايشان کردند.

اقدامات متوکل بر ضد امام(ع)

هنگامي که امام هادي(ع) به سامرا رسيد، متوکل که از خلفاي ظالم عباسي بود، روش سياسي خود را چنان اتخاذ نمود که امام را تحت فشار قرار دهد. او توطئه ها و نقشه هاي گوناگوني براي از ميان برداشتن حضرت طراحي کرد و به شيوه هاي مختلف کوشيد تا وجهه عمومي حضرت هادي(ع) را لکه دار نمايد، اما آن امام والامقام، سياست متوکل را به خوبي درک مي کرد و به بهترين شکل با آن به مقابله برمي خواست. برخي از اعمال توهين آميز متوکل عبارت بودند از: 1. مخدوش جلوه دادن امامت و تحقير امام(ع)؛ 2. احضار امام(ع) در دل شب به کاخ خلافت؛ 3. يورش سربازان تُرک در دل شب به خانه آن حضرت و تفتيش خانه و دستگير کردن امام هادي(ع).

اهل بيت(ع) در زيارت جامعه کبيره

زيارت جامعه کبيره، در واقع آموزنده فهرستي از امام شناسي است که از آن حضرت به يادگار مانده است. در بخشي از آن، درباره اهل بيت(ع) مي خوانيم: «سلام بر شما اي خاندان نبوت و جايگاه رسالت و محل رفت و آمد فرشتگان، و نزول گاه وحي و معدن رحمت و خزانه داران علم و نهايت بردباري و حلم و ريشه هاي کرامت و پيشوايان امتها و صاحبان نعمتها و ريشه هاي نيکوکاران و پايه هاي خوبان و سرپرست بندگان خدا و نقطه اتکاي شهرها و درهاي ايمان و امينهاي خداي رحمان، و چکيده پيامبران و برگزيده مرسلان و خاندان پيامبر برگزيده پروردگار جهانيان، رحمت خدا و برکات او بر شما باد».

شهادت

با وجود آن که امام هادي(ع) در سامرا تحت مراقبت شديد بود و در اين راه، رنجها و مرارتهاي فراواني تحمل کرد، ايشان به کمترين سازشي با ستمگران تن نداد. اين امر براي خلفاي ستمگر عباسي، هراس آور و غيرقابل تحمل بود و از اين رو، تنها راه خاموش کردن آن نور خدا را، از ميان برداشتن آن بزرگوار دانستند و بدين ترتيب، امام هادي(ع) نيز همچون امامان پيشين به مرگ طبيعي از دنيا نرفت، بلکه در عصر خلافت معتز مسموم گرديد. او در ماه رجب سال 254 هجري به شهات رسيد. ايشان، سپس در شهر سامرا، در منزل خويش به خاک سپرده شد و بدين ترتيب، ميراث والاي امامت را به فرزند بزرگوارشان امام حسن عسگري(ع) واگذاشت.

منبع: همشهري