بزرگراه امام علي(ع) از جنوب تا شمال رويايي که واقعيت شد/ 9 کيلومتر در 40 سال؛29 کيلومتر در 20 ماه

به گزارش خبرنگار شهر، سوم خرداد همزمان با سالروز آزادسازي خرمشهر،پروژه ملي ديگري در پايتخت به بهره برداري مي رسد که شمال شهر را به جنوبي ترين نقطه شهر پيوند مي دهد.پروژه ادامه بزرگراه امام علي (ع) که در 40 سال گذشته بر زمين مانده و تنها بخش کوچکي از آن در مسيري به طول تقريبي 9 کيلومتر از بلوار ارتش تا مسيل باختر احداث شده بود.

اما از دو سال پيش و در ماههاي نخستين سال 1390، عمليات اجرايي احداث ادامه‌ بزرگراه امام علي (ع) به دستور شهردار تهران آغاز شد.

گام اول؛رفع معارضات ملکي و تاسيساتي

پروژه اي که رفع هزاران معارض ملکي و جابجايي صدها کيلومتر معارض تأسيساتي آن براي برخي باور ناپذير و ناشدني متصور مي شد. بنابراين گام اول براي تحقق اين عمليات عمراني بزرگ و ملي رفع معارضات ملکي و تأسيساتي بود.

فرآيند رفع معارضين ملکي بزرگراه امام علي(ع) جهت آزادسازي پوسته‌ طرح و آغاز عمليات اجرايي را به جرات مي‌توان به‌خودي‌خود يک پروژه‌ مجزاي پرچالش و مهم برشمرد؛ چرا که مي‌بايست در اسرع وقت با مالکان بالغ بر 7 هزار واحد مسکوني وارد مذاکره شده و نسبت به تملّک و تخريب املاکشان اقدام مي‌ شد. به اين ترتيب مناطق 7، 8، 13، 14، 15 و 20 شهرداري تهران مکلف شدند تا ضمن توافق با مالکان واحدهاي مسکوني معارض، زمينه آزادسازي پوسته طرح را فراهم کند.

در سايه‌ حذف اين معارضات، نواري از بافت متراکم و فرسوده‌ي شهري به طول چند ده کيلومتر و به عرض متوسط 60 تا 70 متر که تا پيش از آن ساخت، نوسازي يا حتي فروش املاک آن براي دهها سال ميسر نبود، آزاد و به نگراني و بلاتکليفي بلندمدت مردم نيز پايان داده شد.

براي احداث مسيرهاي تندروي بزرگراه مي بايست شبکه عظيم و گسترده اي از تاسيسات شهري در طول و عرض پوسته طرح بدون ايجاد اختلال گسترده در شبکه خدمات رساني تأسيسات شهري مجاور آن رفع معارض مي شد. اين فرايند دشوار، زمان بر و طبعاً پرهزينه از همان سال 1390 در دستور کار قرار گرفت و با برگزاري جلسات متعدد با شرکت هاي خدماتي، تا به امروز بيش از 420 کيلومتر شبکه تاسيسات جايگزين شبکه اوليه اجرا و به بهره برداري رسيده است.

شبکه هاي آبرساني، گازرساني و فاضلاب، چاه هاي آب، ايستگاه هاي گاز، پست هاي برق، کابل هاي مخابراتي و فيبر نوري، تيرهاي روشنايي، دکل ها و کابل هاي 63 کيلو ولتي و ... از جمله تاسيسات و شريان هاي حياتي بودند که در اين فرايند پرچالش يا جابجا شده و يا به روش هاي گوناگون در جاي خود حفظ شده اند.

بزرگراه امام علي (ع)  پروژه پل‌ها و تقاطع ها

 

در مدت زمان قريب به يک سالي که فرآيند آزادسازي پوسته طرح از معارضات ملکي به طول انجاميد، مجريان طرح از فرصت استفاده کرده و اقدامات موثري را در بخش هايي از مسير به انجام رساندند. بخش عمده اي از عمليات احداث تقاطع هاي اصلي و فرعي که تعداد آنها به 25 تقاطع ( 11 تقاطع اصلي و 14 تقاطع فرعي ) و 56 پل مي رسيد، به عنوان اولويت نخست پروژه در طي همين يک سال به انجام رسيد. به اين ترتيب با اتخاذ يک شيوه راهگشاي عمراني، نه تنها هيچگاه ترددهاي عرضي شهروندان در طول مسير بزرگراه امام علي (ع) دچار اختلال نشد، بلکه در کنار جريان ترافيک روزانه ي شهر، تقاطع ها نيز احداث شد.  

درطول 16 ماه کليه پل هاي موجود در مسير بزرگراه ساخته شد؛ البته به غير از 56 پلي که تقاطع هاي اصلي و فرعي را تشکيل دادند، تعداد 27 پل نيز در بخش دو طبقه سازي بزرگراه (حدفاصل جنوب خيابان پيروزي تا جنوب ميدان محلاتي) احداث شدند که با احتساب اين پل ها، در مجموع 83 دستگاه پل و يا سازه پل شکل از شروع طرح تا به امروز احداث شده است.

تنها در تقاطع بزرگراه امام علي(ع) با بزرگراه شهيد محلاتي که عمليات اجرايي آن شامل ساخت چند پل در چندين سطح است، حدود 1/5 کيلومترپل احداث شده است.

بزرگي عمليات عمراني بزرگراه فارغ از تقاطع ها

فارغ از تقاطع ها که ساخت آنها در اولويت قرار داشت ، محور اصلي بزرگراه و يا همان باندهاي تندروکه در تراز منفي يک قرار دارند نيز کارهاي خاص به خود را در برداشت . فقط کافي است بدانيم بدون در نظر گرفتن تقاطع غير همسطح بزرگراه امام علي(ع) با محور بزرگراه صالح آباد و همچنين طرح حرم تا حرم ، بيش از 7 هزار شمع به طول متوسط 25 متر در محور بزرگراه به کار رفته است و اين يعني بيش از 200 کيلومتر حفاري و احداث شمع که در نوع خود کم نظير است.

بيشترين احجام عملياتي مربوط به محور بزرگراه شامل حفاري شمع ها، ديوار سازي نما و خاکبرداري‌ها است. براي احداث بزرگراه امام علي(ع) 7 ميليون متر مکعب خاکبرداري و حدود 2 ميليون متر مکعب خاکريزي و سنگريزي صورت گرفت که اين حجم کارهاي خاکي در پروژه هاي شهري کمتر به چشم آمده است .

از طرفي 65 هزار قطعه بتني براي ساخت ديوارها و قرنيزهاي مسير تندروها به کار رفته است. همين اعداد و ارقام کافي براي درک عظمت و اهميت کار کافي است. براي روکش تندروها و کندروهاي بزرگراه بيش از 320 هزار تن آسفالت مصرف شده است که 40 هزار تن مربوط به کندروها و 280هزارتن مربوط به تندروهااست.

تهيه و پخش اين حجم آسفالت در مدت زماني کمتر از دو ماه به هيچ وجه در اذهان کارشناسان قابل انجام نبود. ازطرفي بايد به 40 کيلومتر طول خطوط روشنايي،390 کيلومتر خط کشي ترافيکي، 16 دستگاه پل عابرپياده، 12 کيلومترمسير ويژه تردد اتوبوس هاي تندرو و 5/3 کيلومتر تونل جمع آوري آبهاي سطحي هم اشاره داشت تا بتوان به دشواري و سختي ساخت بزرگراهي با اين عظمت پي برد.

ساخت بزرگراه امام علي (ع) کمتر از 20 ماه

پيمانکاران متعددي در بخش هاي مختلف کاري به خدمت گرفته شدند تا پروژه بزرگراه امام علي(ع) به ثمر بنشيند. اگر مدت زمان صرف شده جهت رفع معارضات ملکي و تاسيساتي را ناديده بگيريم و تنها به دوران عمليات عمراني بزرگراه نظر بي افکنيم، خواهيم ديد که روز سوم خرداد ماه 1392 در واقع ظرف مدت زماني کمتر از 20 ماه شاهد تکميل بزرگراه 38کيلومتري امام علي(ع) خواهيم بود . طرحي که بيش از 40 سال از ايده اوليه آن مي گذرد، اکنون مانند بسياري ديگر از روياهاي شهروندان پايتخت نشين به مرحله بهره برداري رسيده است.

نکته جالب تر آنکه عمليات اجرايي محور اصلي بزرگراه عملا از شهريور ماه سال گذشته و پس از رفع کامل معارضات ملکي و احداث تقاطع ها آغاز شد و اين يک رکورد قابل اعتنا در پروژه هاي شهري به حساب مي آيد. اين در حالي است که در مقياس سرعت معمول طرحهاي عمراني، احداث بزرگراهي با مشخصات بزرگراه امام علي(ع) حداقل 5 سال زمان طلب مي کند. اکنون شهر ما يک بزرگراه شمالي – جنوبي به طول 38 کيلومتر دارد که شمالي ترين نقطه پايتخت را به جنوبي ترين نقطه آن متصل مي کند.

بزرگراه امام علي (ع) فارغ از تمام کارکردهاي ترافيکي آن، به مثابه حلقه ارتباطي بسياري از شريانهاي اصلي تهران ايفاي نقش مي کند. اين معبر شرياني در حقيقت عملکرد رينگ داخلي کمربندي شهر تهران را به واسطه دسترسي هايي که ايجاد مي نمايد، تا حدود زيادي بهبود مي بخشد. از طرفي تصور اينکه از شمال تا جنوب پايتخت (و بالعکس) را بتوان فقط در نيم ساعت طي کرد، يک اتفاق خوشايند براي بسياري از شهروندان به حساب مي آيد. مردم براي رسيدن به چنين روزي لحظه شماري کرده اند.