تشکيل کارگروه مديريت سبک زندگي در شهر تهران/
سبک زندگي در راس اهداف سازمان فرهنگي هنري‌ست
قديرلو از مشاوران فرهنگي شهرداري تهران با بيان اين که سبک زندگي در راس اهداف سازمان فرهنگي هنري است، گفت: پس از صحبت‌هاي رهبري در حوزه سبک زندگي ، کارگروه مديريت سبک زندگي در شهر تهران در شهرداري تشکيل شده و به نحو جدي مشغول برنامه‌ريزي در حوزه مديريت فعاليت‌هاي ناظر بر سبک زندگي است.
به گزارش شهر به نقل از همشهري، امروز در باور مردم شهري مثل تهران معناي شهرداري فراتر از گذشته است؛ حال شهرداري تهران در نگاه مردم مسئول بهتر شدن زندگي شهري آنان است و انتظارها از او بيشتر شده است؛ در اين سال‌ها شهرداري خود را از کليشه تعريف شده يک نهاد خدماتي به سوي يک مجموعه فرهنگي و اجتماعي حرکت داده است؛ نهادي که از زيبايي خيابان‌هاي شهر تا تلاش براي بهبود سبک زندگي مردم را در دستور کار خود دارد.
اين روزها، شعار بسياري از مسئولان شهرداري تهران، تبديل شهرداري از نهادي «خدماتي» به نهادي «فرهنگي- اجتماعي» است که بيشترين نمود آن را مي‌توان در کالبد کلان‌شهر تهران مشاهده کرد. براي آشنايي هر چه بيشتر با اين رويکرد، به گفت‌وگو با «کميل قيدرلو» از مشاوران فرهنگي شهرداري تهران و معاون اسبق سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران نشستيم.
يکي از اصلي‌ترين دستاوردهاي شهرداري تهران، تبديل نهادي خدماتي به نهادي فرهنگي- اجتماعي بوده است. ما اين رويکرد را در طرح‌هايي چون تأسيس سالن ايرانشهر، گسترش سراي محله‌ها و حتي در کالبد شهر مشاهده مي‌کنيم. شهرداري تهران با چه رويکردي به عرصه فرهنگ به چنين اقداماتي دست زده است؟
به طور کلي حوزه‌اي در سياستگذاري و شيوه‌هاي حکمراني به نام «جامعه‌محوري» مطرح است که معتقد است تا زماني که افراد يک جامعه فعالانه براي حل مسائل اجتماعي اقدام نکنند، جامعه به سوي بهبود، حرکت نخواهد کرد. آقاي قاليباف و تيم همراه ايشان چه در دوران فعاليت در نيروي انتظامي چه در دوران شهرداري با اين رويکرد به سازماندهي دوباره و بازتعريف مأموريت‌ها و فعاليت‌ها پرداختند که البته در نيروي انتظامي که موفقيت اين رويکرد مشهود بود و در دوران 8 ساله اخير طي يک برنامه‌ريزي دقيق تلاش شد تا کليت شهرداري تهران به اين سمت حرکت کند. تأسيس سامانه 1888 براي نظام‌مندي نظارت عمومي، 137 براي نظام‌مندي نظارت مردمي و مراکز کوثر در حوزه زنان سرپرست خانوار در راستاي همين هدف صورت گرفته است. من نمي‌خواهم تبليغ فعاليت‌هاي شهرداري تهران را انجام بدهم اما آمار توسعه خدمات در شهرداري تهران موجود است. تأسيس 500 زمين چمن در محلات، 337 کتابخانه عمومي که تعداد 72 مورد آن شبانه‌روزي است و تأسيس پرديس‌هاي سينمايي در همين دوران آقاي قاليباف صورت گرفته است.
اين تغييرات در وهله اول چگونه آغاز شد؟
ببينيد شهرداري تهران از طريق دو نهاد اصلي خود يعني معاونت فرهنگي - اجتماعي و سازمان فرهنگي هنري، در اين حوزه وارد شد. امروز کمتر بخشي در شهرداري تهران وجود دارد که در زمينه جامعه‌محوري فعاليت نکند مانند سازمان زيباسازي، سازمان پارک‌ها و فضاي سبز و... که پيش از اين، نهادي فرهنگي تعريف نمي‌شدند اما امروز اينگونه نيست. پيش از اين، شهرداري از نظر سازماندهي بخش‌هاي اداري، مالي، جغرافيايي و فعاليت‌ها و مأموريت‌هايش سازماني آشفته بود و نيروي انساني آن صرفاً عادت به انجام مجموعه‌اي از فعاليت‌هاي روتين داشت. در نتيجه تغيير در کوتاه‌مدت و ميان‌مدت کار چندان آساني نبود. معاونت فرهنگي اجتماعي، يک معاونت کوچک بود که يک‌سري هزينه‌هاي تبليغاتي- نمايشي را حمايت مي‌کرد. درواقع فعاليت‌ها، مناسبتي بودند. يک‌سري فعاليت‌هاي پايلوت هم داشتند مانند طرح‌هايي در حوزه سلامت. بنابراين عملاً زيرساخت قابل توجهي وجود نداشت. بنابراين در آنجا طي يکي دوسال اول، تنها به ايجاد زيرساخت‌هاي لازم پرداخته شد.
اين روند در سازمان فرهنگي چگونه بود؟
در سازمان فرهنگي هنري، زيرساخت‌هايي وجود داشت و دو تيم قبلي آقاي قاليباف تلاش داشتند به بازتعريف اين زيرساخت‌ها بپردازند. زماني که بنده وارد معاونت برنامه‌ريزي سازمان شدم، به طور کلي سياستگذاري فرهنگي سازمان در حوزه‌هاي متنوعي چون فرهنگ شهروندي،فرهنگ ديني، فرهنگ انقلاب و دفاع مقدس، فرهنگ خانواده و... صورت گرفته بود. در سال 87 براي برنامه‌ريزي سال آينده آن، به دليل وجود 214 هدف، عملاً امکان برنامه‌ريزي مؤثر در سازمان وجود نداشت. اثربخشي در فعاليت‌ها حاصل تمرکز است که قاعدتاً بايد بر روي اهداف کاملاً محدود و قابل دستيابي است. بنابراين تحديد اهداف از جمله اولويت‌هاي ما در سازمان فرهنگي هنري قرار گرفت. حوزه‌هاي مذکوردر سه حوزه کلان توسعه و ارتقاي سبک زندگي، توسعه و ارتقاي هويت ديني، ملي، انقلابي و مديريت تغييرات فرهنگي محدود شدند. البته هر يک از اين سه حوزه زيرهدف‌هاي ويژه خود را داشتند. اينگونه قدم بعدي پس از اصلاح زيرساخت‌ها، تحديد اهداف و مأموريت‌ها بود. پس از تحديد اهداف، امکان بودجه‌ريزي دقيق‌تر و کنترل فعاليت‌ها و ارزيابي عملکرد براي سازمان فرهنگي فراهم شد. مي‌دانيد که عرصه فرهنگ از سياليت خاصي برخوردار است و همين مسئله عاملي براي عدم امکان ارزيابي و کنترل آن است اما با تحديد اهداف، گام اول براي اصلاح اين روند برداشته شد.
سبک زندگي از جمله حوزه‌هايي است که در سال‌هاي اخير به کرات مورد تأکيد رهبري قرارگرفته‌است. آيا شهرداري تهران در اين حوزه، فعاليت‌هاي منسجم و منطبق با يک ادبيات نظري مشخصي را دنبال کرده و يا به دليل کالبدي بودن بسياري ازفعاليت‌‍‌هاي شهرداري و يا فرهنگي بودن آن‌ها، عملاً ناگزير از ارائه خروجي در اين حوزه شده است؟
اول بايد سبک زندگي را تعريف کرد چون واژگان اگر دقيق تعريف نشوند، مشکل ايجاد مي‌شود. سبک زندگي همان نمود بيروني هويت يک جامعه است. در واقع خروجي نظام باور و ارزش‌هاي يک فرد زماني که در تعامل با خود، محيط و طبيعت فرد قرار مي‌گيرد، سبک زندگي او را شکل مي‌دهد. اين حوزه شامل هنجارهاي اعضاي يک جامعه، رفتارهاي اجتماعي آن‌ها، کالا و خدمات مصرفي آن‌ها و حتي نمادها نيز مي‌شود. شهرداري تهران در هر يک از حوزه‌هاي يادشده، بالاخره فعاليتي دارد؛ به طور مثال فرهنگ آپارتمان‌نشيني يک طيفي از هنجارها و رفتارهايي را در بر دارد که قابل انتقال و يادگيري است و شهرداري در اين حوزه به ارائه خدمات و توليد محصولات فرهنگي پرداخته است. اين هدف همچنين در رآس اهداف سازمان فرهنگي هنري که اساساً براي ارتقاي فرهنگ شهروندان تهراني تأسيس شده قرار دارد. در بخش نظري تلاش ما به عنوان متوليان فرهنگي اين بود که بر مبناي ارزش‌هاي بومي (ملي)، اسلامي خود به شکل‌دهي رفتارها و نمادها بپردازيم و آن را براي پذيرش عمومي شهروندان با فرمت و ساختار جذاب به جامعه عرضه کنيم. براي عملياتي کردن اين هدف، سازمان در دو سطح فراگير و منطقه‌اي- محله‌اي به برنامه‌ريزي مي‌پرداخت. معاونت فرهنگي هنري مناطق، در سطح منطقه‌اي- محله‌اي، بر پايه اهداف ارائه‌شده سازمان اقدام به برنامه‌ريزي، بررسي و عملياتي کردن فعاليت‌ها در قالب سامانه طراحي‌شده مي‌کردند و در سطح فراگير، از مسير معاونت‌هاي فرهنگي هنري، بسته برنامه‌هاي فراگير ارائه مي‌شدند. علاوه بر فعاليت‌هاي سازماني، چند شرکت اصلي به‌عنوان زيرمجموعه سازمان در عرصه فرهنگ فعال هستند. مانند نشر شهر. اتفاقاً يکي از شرکت‌هايي که در حوزه سبک زندگي تا سال 88 فعال بود، شرکت توسعه سبک زندگي شهري بود و حوزه وسيع از موضوعات مبتلابه شهرداري و جامعه را مدنظر داشت که به صورت خاص و تخصصي بر روي آن‌ها فعاليت مي‌کرد. مجموعاً ظرفيت‌هاي متعددي در شهرداري تهران ايجاد شده بود که بتوانند در حوزه سبک زندگي فعاليت کنند.
در حال حاضر فعاليت‌هاي ويژه شهرداري در حوزه سبک زندگي شامل چه مواردي است؟
در حال حاضر به مدت بيش از يک سال جلسات هفتگي با حضور آقاي قاليباف به همراه مشاوران فرهنگي وي و رؤساي سازمان فرهنگي هنري، معاونت فرهنگي اجتماعي، مجموعه همشهري و سازمان زيباسازي تشکيل مي‌شود که به اتخاذ تصميمات کلان در حوزه مديريت و هدايت مجموعه فعاليت‌هاي فرهنگي حوزه شهرداري تهران مي‌پردازند. اين جلسات براي ايجاد انسجام و هويت واحد ميان فعاليت‌هاي متکثر شهرداري تهران صورت مي‌گيرند. پس از صحبت‌هاي رهبري در حوزه سبک زندگي نيز، کارگروه مديريت سبک زندگي در شهر تهران در شهرداري تشکيل شده که آن هم به نحو جدي مشغول برنامه‌ريزي در حوزه مديريت فعاليت‌هاي ناظر بر سبک زندگي در شهرداري تهران است. البته نکته مهم اين است که فعاليت‌ها و زيرساخت‌هاي نهادينه‌شده در شهرداري تهران مانند سراي محله‌ها و اقدامات ناظر بر مسجدمحوري به‌عنوان يک پايلوت قابل تکثير و الگوبرداري در تمامي شهرداري‌هاي کشور هستند و پس از نيروي انتظامي بين 81 تا 84، يک تجربه بسيار موفق در اين خصوص در شهرداري تهران صورت گرفته است.