رييس جمهوري که عزل شد/ اسد درگذشت

به گزارش شهر،مهمترين رويدادهاي تاريخي 20 خرداد ماه در تقويم شمسي به شرح زير است:

*شهادت عالم نستوه آيت ‏اللَّه "سيدمحمدرضا سعيدي" در زندان رژيم پهلوي (1349ش)

آيت‏ اللَّه سيدمحمدرضا سعيدي خراساني در سال 1301 ش (1341 ق) در مشهد مقدس ديده به جهان گشود. ايشان پس از خواندن دروس جديد و مقدمات و سطوح متوسطه به قم عزيمت نمود و از آيت ‏اللَّه سيد حسين بروجردي و ديگر آيات عظام به ويژه امام خميني(ره) بهره‏مند شد. شهيد سعيدي در دوران سياه ستم‏شاهي، به مبارزات سياسي روي آورد و با ايستادگي وصف‏ ناپذيري عليه استبداد رژيم شاهنشاهي قد علم کرد. شهيد سعيدي همچنين در تهران با تأسيس حوزه علميه، تشکيل کلاس براي بانوان، تشکيلات امر به معروف و نهي از منکر و تأسيس کتابخانه، فعاليت ‏مي نمود. اما آن چيزي که بيش از هر فعاليت ديگري بعدها به ثمر نشست، دميدن روح حماسه فرياد در کالبد نوجوانان و جوانان بود.

ساواک چندين بار به منزل وي حمله‏ ور شده و او را دستگير و به زندان انداخت. به دنبال فعاليت‏هاي ضد رژيم ستمشاهي که از جانب اين عالم مجاهد صورت مي‏گرفت، ساواک ايشان را در يازدهم خرداد 1349ش بازداشت و زنداني کرد. مزدوران ساواک در زندان، اين سيدوالامقام را به شديدترين نحو شکنجه کردند ولي ايشان با روحيه‏ اي بالا مقاومت مي‏ نمود. آن شهيد بزرگوار درباره حضرت امام به شکنجه ‏گران ساواک گفته بود: "به خدا سوگند اگر مرا بکُشيد و خونم را بر زمين بريزيد در هر قطره خونم، نام مقدس خميني را خواهيد يافت." سرانجام، ساواک که از به زانو درآوردن اين اسوه پايداري نااميد شده بود، طي نقشه مزوّرانه‏ اي در زندان، ايشان را به شهادت رساند و برگ ننگين ديگري بر جنايات رژيم پهلوي افزوده گشت. مزار اين شهيد بزرگوار در قبرستان وادي‏السلام قم مي‏باشد.

*عزل "بني صدر" از فرماندهي کل قوا از سوي امام خميني (ره) (1360ش)

با انتخاب بني صدر به رياست جمهوري در بهمن 1358، مسأله انتخاب نخست وزير و تشکيل دولت مطرح گرديد که در اين مورد بين رييس جمهور و مجلس شوراي اسلامي اختلاف نظر پديد آمد. پس از کشمکش‏ هايي سرانجام در شهريور 1359، شهيد محمد علي رجايي به عنوان نخست وزير به مجلس معرفي شد و موفق به کسب رأي اعتماد گرديد و دولت خود را تشکيل داد. با اين که مسأله مورد اختلاف، ظاهراً حل شده بود، اما کشمکش و اختلاف پنهاني و آشکار بين رييس جمهور و مخالفانش در مجلس و خارج از آن ادامه پيدا کرد. با آغاز جنگ، با اين که اين مسأله، تمام توان و فکر مسؤولان را به خود مشغول کرده بود، اما در عين حال، اختلاف ميان سطح بالاي کشور ادامه يافت.

در عرصه جنگ نيز، بني صدر در مقام فرماندهي کل قوا، معتقد به جنگيدن به شيوه اشکانيان بود يعني نيروي دشمن به درون مرز کشيده شده، سپس محاصره و نابود گردد. اين سياست نظامي، باعث اشغال نقاط وسيعي از اراضي ايران اسلامي توسط ارتش متجاوز بعث شد و بر اثر عدم ارسال مهمات و نيرو به خط مقدم، نيروهاي اسلام علي رغم جانفشاني‌‏ها و حماسه آفريني‏‌هاي مثال زدني، مجبور به عقب‏‌نشيني شدند. در نحوه اداره کشور نيز، کوشش‏ هاي امام که دو طرف را به رفع اختلاف و وحدت و تفاهم دعوت مي‏کرد بي‏‌ثمر ماند. در نتيجه حضرت امام خميني، در بيستم خرداد 1360، پس از مشورت با مسؤولان متعهد کشور، طي حکم کوتاهي، ابوالحسن بني صدر را از فرماندهي کل قوا که به نيابت از ولي فقيه در اختيار داشت، عزل کرد و در پي آن، مجلس شوراي اسلامي، طرح عدم کفايت سياسي بني صدر را با اکثريت آرا در 31 خرداد آن سال، به تصويب رساند.

**رويدادهاي مهم اين روز در تقويم هجري ( 30 رجب 1434 )**

*درگذشت "امام شافعي"، پيشواي شافعيه (204 ق)

ابوعبدالّه محمد بن ادريس بن عباس که به جهت انتساب به جد بزرگش، شافع، به شافعي معروف گشت. وي در سال 150 هجري به دنيا آمد. از کودکي به همنشيني با علما رغبت داشت. وي در مکه و مدينه به ادامه‏ي تحصيل پرداخت و در سيزده‏سالگي نزد امام مالک بن اَنَس حاضر شد و مورد تشويق او قرار گرفت. شافعي در فقه، علوم قرآني، فنون شعر و لغت متبحر بود و دستي تمام داشت. او را اولين کسي مي‏دانند که در آيات احکام و اختلاف اخبار و حديث و اصول فقه تکلم کرده و کتاب نوشته است. احکام القرآن، ختلاف الحديث، ادب القاضي، اصول الفقه و السُّنَن از تاليفات اوست. وي در 54 سالگي در مصر درگذشت.

*آغاز تهاجم امپراتوري روم به دولت ايران و پايان صلح پنجاه ساله (110م)

دولت‏هاي ايران و روم از ديرباز بر سر مسائل گوناگون مرزي، فرهنگي و مذهبي با يک‏ديگر به نزاع برمي‏خاستند و پس از هر مصالحه، باز هم جنگي ديگر به راه مي‏انداختند. پنجاه سال پس از صلح ميان دو امپراتوري بزرگ ايران و روم در دهه 60م، به دستور تراژان، امپراتور روم، حمله ارتش اين سرزمين به ارمنستان واقع در شمال غربي ايران آن روز آغاز شد. و بدين ترتيب از دهم ژوئن سال 110م دوران صلح پنجاه ساله ميان دو طرف به پايان رسيد. بهانه اين حمله ظاهراً بر سر انتخاب فرمان‏رواي ارمنستان بود که خسرو پادشاه وقت سلسله اشکانيان معروف به اشک بيست و چهارم، بدون جلب رضايت دولت روم يکي از شاهزادگان اشکاني را به حکومت آنجا تعيين کرد.

در اين ميان، هرچند که پادشاه اشکاني هدايا و سفرايى را نزد امپراتور وقت روم معروف به تراژان فرستاد که از وقوع جنگ خودداري کند اما امپراتور روم ضمن رد هدايا و پيشنهادات خسرو، اعلام کرد که دوستي فرمان‏روايان از کردار معلوم مي‏شود نه از گفتار. با تهاجم لشکريان روم به ارمنستان، سپاه ايران پس از دو سال مقاومت، مجبور به عقب‏نشيني از ارمنستان گرديد. در اين زمان، فرمان‏رواي ارمنستان به تصور اينکه اگر نزد امپراتور روم برود، او از خلع و قتل وي صرف نظر خواهد کرد. از اين رو، نامه ‏هايى مبني بر تسليم بي‏قيد و شرط براي تراژان فرستاد و خود نيز به اردوي امپراتور روم رفته، تاج خود را به وي اعطا نمود. اما امپراتور روم نه تنها تاج را برنگرداند، بلکه او را از خود راند و دستور قتل وي را صادر کرد. با اين حال، خسرو، پادشاه اشکاني ايران، با برانگيختن طرفداران ايران در ارمنستان، آن منطقه را به ايران ملحق کرد.

*حمله نظامي استعمارگران انگليسي به سرزمين مالزي در جنوب شرقي آسيا (1790م)

در قرن هجدهم، هلند با استعمار منطقه مالايا، که اکنون مالزي خوانده مي‏شود، منابع اين کشور به ويژه معادن غني قلع آن را غارت مي‏کرد. با نفوذ تدريجي انگلستان در مالايا و ورود نظاميان انگليسي به اين کشور، هلند مجبور به عقب‏نشيني شد و در سال 1824م از امتيازات خود در مالايا صرف‏نظر کرد، مشروط بر آن که انگلستان نيز نيروهاي خود را از اندونزي که براي هلند اهميت زيادي داشت خارج کند. با انجام اين معامله استعماري، انگليس و هلند بدون نگراني از طرف يک‏ديگر، به غارت و چپاول منابع مالزي و اندونزي ادامه دادند. اين دو کشور اسلامي که در جنوب شرقي آسيا قرار دارند. در نهايت در دهه 1950م به استقلال رسيدند.

*آغاز جنگ امريکا و انگليس (1812م)

از وقايع مهم تاريخ امريکا در نيمه اول قرن نوزدهم، جنگ امريکا و انگليس است که در دهم ژوئن 1812م روي داد و بيش از دو سال به طول انجاميد. علت بروز جنگ، محاصره دريايى فرانسه از طرف انگلستان و جلوگيري از رفت و آمد کشتي‏هاي امريکايى در آب‏هاي مجاور اروپا بود. اما امريکا براي شروع جنگ دلايل ديگري داشت که عمده‏ ترين آن، کمک‏هاي پنهاني انگليس به سرخ‏پوستان امريکايى براي شورش برضد حکومت مرکزي امريکا بود. در ادامه اين جنگ، نيروهاي امريکا در 18 ژوئن سال 1812م به متصرفات انگليس در کانادا حمله‏ور شدند و شهر تورنتو را به آتش کشيدند. پيشروي نيروهاي امريکا در کانادا در اواخر سال 1812م متوقف شد و جنگ فرسايشي بين نيروهاي طرفين ادامه يافت، تا اينکه نيروهاي انگليسي در ماه اوت سال 1814م در سواحل شرقي امريکا پياده شدند و تا واشينگتن، پايتخت اين کشور پيش رفتند. نيروهاي انگليس سپس به تلافي آتش زدن تورنتو از طرف امريکا، واشينگتن را آتش زدند. ولي پيشروي آنها در داخل خاک امريکا در شهر بالتيمور متوقف شد و قواي انگليس تا پايان سال 1814م از سواحل شرقي امريکا بيرون رانده شدند. در نهايت، مذاکرات صلح بين امريکا و انگليس از اواخر سال 1814م در بلژيک آغاز شد و در ماه دسامبر به امضاي قرارداد صلح بين دو کشور انجاميد.

*پايان سومين جنگ اعراب و اسرائيل معروف به جنگ شش روزه (1967م)

در ساعت 8/5 بامداد روز پنجم ژوئن 1967م، نيروي هوايى رژيم صهيونيستي در يک عمليات غافل‏گيرانه، با عبور از مرزهاي سه کشور مصر، سوريه و اردن، به مدت دو ساعت، نيروهاي هوايى اين کشورها را به شدت مورد حمله قرار داده و به اين ترتيب سومين جنگ بزرگ رژيم اشغال‏گر قدس و کشورهاي عربي آغاز شد. پس از اين تجاوز، نيروي زميني اسرائيل با بهره ‏گيري از سلاح‏هاي پيشرفته و حمايت‏هاي انگليس و امريکا، در مدت شش روز، ارتش‏هاي مصر، سوريه و اردن را شکست داد. جنگ ژوئن 1967 اعراب و اسرائيل را مي‏توان يکي از سريع‏ترين جنگ‏هاي تاريخ به شمار آورد زيرا رژيم صهيونيستي در اين تجاوز، چهار برابر تمام سرزمين‏هاي اشغاليِ تحتِ کنترل خود، شامل سراسر صحراي سينا و هم‏چنين کناره ‏هاي شرقي کانال سوئز در مصر و بلندي‏هاي جولان در سوريه را اشغال کرد و پس از جدا کردن غرب رود اردن از کشور اردن و اشغال کامل بيت المقدس، آتش‏بس را پذيرفت.

شکست سنگين اعراب در جنگ شش روزه، با همکاري نزديک سرويس‏هاي جاسوسي امريکا و انگليس با سازمان جاسوسي اسرائيل، موساد، ممکن شد. قبل از شروع اين جنگ، جمال عبدالناصر، رئيس جمهور وقت مصر با بستن خليج عقبه بر روي کشتي‏هاي اسرائيلي و نيز انعقاد پيمان اتحاد نظامي با سوريه و اردن، بهانه لازم را براي شروع جنگ به دست اسرائيلي‏ها داد. وي هم‏چنين از نيروهاي ناظر سازمان ملل که پس از جنگ سوئز در سال 1956م، بين نيروهاي مصري و اسرائيلي در صحراي سينا حائل شده بودند درخواست کرد که از اين منطقه خارج شوند. از اين‏رو، سران رژيم صهيونيستي، اين اقدامات را به عنوان تدارک آغاز حمله‏اي عليه اسرائيل تعبير نمودند. جنگ شش روزه در نهايت، در دهم ژوئن آن سال پايان يافت و عواقب ناگوار آن براي اعراب، به موقعيت داخلي و خارجي جمال عبدالناصر به عنوان پرچمدار مبارزه با رژيم صهيونيستي، لطمه شديدي وارد ساخت و ناصر با اين‏که تا زمان مرگ خود در سال 1970م در مقام رياست جمهوري مصر باقي ماند، ديگر موقعيت و اعتبار گذشته خود را باز نيافت.

*درگذشت "حافظ اسد" رئيس جمهور پيشين سوريه (2000م)

ژنرال حافظ اسد رئيس جمهور پيشين سوريه در سال 1930م در شهر لاذقيه سوريه به دنيا آمد. وي پس از طي تحصيلات متوسطه وارد دانشکده افسري نيروي هوايى سوريه گرديد و در سال 1964م به عنوان خلبان برجسته، مدال لياقت گرفت. اسد از سال 1966م وزارت دفاع و فرماندهي نيروي هوايى سوريه را برعهده گرفت. وي در 13 نوامبر 1970م طي يک کودتا عليه رژيم غيرنظامي حاکم، نخست‏وزير سوريه شد و از مارس 1971م با انتخاب شدن به عنوان رئيس جمهور اين کشور موضع سياسي خود را در سوريه مستحکم‏تر کرد. اسد يک ماه بعد از آن، يعني در آوريل 1971م به دبيرکلي حزب بعث سوريه انتخاب شد و پس از جنگ اکتبر 1973م، عنوان فرماندهي کل قوا را نيز به خود اختصاص داد.

حافظ اسد در سال 1976م، به دنبال دعوت اتحاديه عرب، دستور اعزام نيروي نظامي 30 هزار نفري حافظ صلح عرب به لبنان را براي فرونشاندن جنگ‏هاي داخلي اين کشور صادر کرد. وي در سال بعد عليه پيمان کمپ ديويد موضع گرفت و روابطش را با قاهره قطع نمود. متعاقب آن، جبهه پايداري عرب را با شرکت چند کشور ديگر به وجود آورد. حافظ اسد در سال 1978م به عنوان اولين رئيس جمهور پس از استقلال سوريه توانست دوره هفت ساله حکومت خود را به پايان برساند و مجدداً به رياست جمهوري اين کشور انتخاب شود. او در سال 1978م موفق شد اعضاي يک شبکه براندازي و کودتا را در شهر حلب سوريه شناسايى و دستگير کند و دستور اعدام تمام آنان را صادر کرد.

با آغاز جنگ تحميلي رژيم بعث عراق عليه جمهوري اسلامي ايران، حافظ اسد حمله عراق به ايران را محکوم نمود و روابط سياسي خود را با بغداد قطع کرد. وي هم‏چنين در سال 1981م، دستور بسته شدن لوله نفت صادراتي عراق را در خاک سوريه صادر نمود. حافظ اسد با وجود آن که به دليل مواضع سياسي خود، اغلب با همسايگانش در خاورميانه روابط صميمي نداشت، اما توانست ثبات سياسي و آرامش سوريه را در دو دهه آخر قرن بيستم حفظ کند. وي در امور اقتصادي معتقد به اقتصاد مختلط بود و ضمن تشويق بخش خصوصي، از سرمايه‏گذاي خارجي نيز حمايت مي‏کرد. از سوي ديگر در زمان حافظ اسد روابط تجاري سوريه با شوروي و بلوک شرق در حالي اوج مي‏گرفت که روابط اقتصادي با کشورهاي اروپاي غربي نيز جايگاه مهمي در اقتصاد اين کشور عربي داشت. حافظ اسد سرانجام پس از سي سال زمام‏داري، در دهم ژوئن سال 2000م در 70 سالگي درگذشت و پس از وي، پسرش بشّار اسد به رياست جمهوري سوريه انتخاب شد.

ديگر رويدادها /

*روز ملي "پرتغال"

کشور جمهوري پرتغال با 92/135 کيلومتر مربع مساحت در جنوب غربي اروپا، در کنار اقيانوس اطلس و در همسايگي اسپانيا واقع شده است. جمعيت آن در حدود 10 ميليون نفر که ازنژاد سفيد بوده و کاتوليک مذهب مي‏باشند. زبان رسمي، پرتغالي و پايتخت آن شهر ليسبون است. واحد پول اين کشور "اسکودو" بود که بعد از رايج شدن پول واحد اروپايى، يورو، جاي‏گزين آن گرديد. اين منطقه از قديم الايام مسکوني بود و بخشي از آن از قرن هشتم ميلادي تا قرن 16 در اختيار مسلمانان بود. از قرن هفدهم، اين کشور به عنوان يک قدرت برتر دريايى به رقابت با انگستان و هلند پرداخت. از اوائل قرن نوزدهم اين قدرت به ضعف گراييد. حکومت پرتغال تا قبل از 1910 به صورت پادشاهي اداره مي‏شد ولي در اين سال بر اثر فشار انقلابيون و مبارزه آنان، امانوئل دوم، پادشاه پرتغال استعفا داده و حکومت جمهوري بر روي کار آمد. نظام حکومتي پرتغال، جمهوري چند حزبي با يک مجلس قانون گزاري است. باتوجه به صفر بودن رشد جمعيت در اين کشور پيش‏بيني مي‏شود که جمعيت آن تا سال 2025م تغيير نخواهد کرد. دهم ژوئن، سال‏روز مرگ دکاموئش شاعر پرتغالي که در سال 1580م درگذشت، به عنوان روز ملي اين کشور برگزيده شده است.

*روز جهاني صنايع دستي

با تأسيس سازمان ملل متحد، حفاظت از ميراث‏هاي فرهنگي بشري به عهده يونسکو يا سازمان تربيتي، علمي و فرهنگي ملل متحد واگذار شد. از سال 1964م با تأسيس شوراي جهاني صنايع دستي به عنوان يکي از ارگان‏هاي وابسته به يونسکو، صنايع دستي و سنتي در قالب هنر و صنعت به عنوان بخشي از زندگي فرهنگي و حيات اقتصادي ملل، مورد توجه قرار گرفت. تشويق، کمک و راهنمايي صنعت گران دستي و بالا بردن سطح اطلاعات تخصصي و حرفه‏اي آن‏ها، حفظ و تقويت صنايع دستي و تجلي آن به عنوان رکن عمده‏اي از حيات فرهنگي ملت‏ها و نيز ايجاد همبستگي ميان صنعت‏گران سراسر جهان از جمله اهداف اصلي شوراي جهاني صنايع دستي است. در حال حاضر در اين شورا بيش از 90 کشور عضويت دارند و دبيرخانه آن نيز در آمستردام هلند قرار دارد. مهم‏ترين نتيجه‏اي که از تلاش‏هاي جهاني صنايع دستي حاصل شده است، جلب توجه ملت‏ها به اهميت فوق‏العاده صنايع‏دستي در زندگي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي ملت‏ها مي‏باشد. هم‏چنين از طرف اين شورا، روز دهم ژوئن (برابر با 20 خرداد) به عنوان روز جهاني صنايع دستي تعيين شده است.

منبع: راسخون