نصب دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ در تهران و اختلاف‌نظر مسوولان
از زمان مطرح شدن نصب دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ در تهران بيشتر از يك سال مي‌گذرد با اين حال مسوولان بر سر نصب اين دستگاهها اختلاف نظر دارند و همچنان با يكديگر به توافق نرسيده‌اند.
به گزارش خبرنگار "شهر"، فروردين سال گذشته دكتر جهاني، جانشين دبيرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در حاشيه نشست کارشناسان مواد مخدر کشورهاي عضو اکو، از آغاز نصب دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ در تهران خبر داد و گفت: اشکالات موجود در دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ برطرف شده و تا چند روز آينده پنج دستگاه اتوماتيک براي ارايه برخي وسايل بهداشتي همچون سرنگ و باند به معتادان براي نصب در مراکز پرخطر شناسايي شده، به بهره‌برداري مي‌رسد.
وي گفته بود که دو نمونه از اين دستگاه ساخته شده و پيش از اين، مورد بازديد قرار گرفته است، اما بدليل وجود برخي اشکالات به شرکت ايراني سازنده بازگردانده شده و هم اکنون در حال رفع اشکالات است.
کارشناسان معتقدند که وجود دستگاه‌هاي خودپرداز وسايل استريل بهداشتي مي‌تواند در کاهش خطر ابتلا به انواع بيماري‌هاي مقاربتي يا ايدز موثر باشد و سالهاست که اين دستگاهها در اغلب کشورهاي جهان به عنوان راهي براي جلوگيري از شيوع ايدز، بيماري‌هاي مقاربتي و بارداري‌هاي ناخواسته در سنين کم پديدار شده‌اند.
به طوري كه وزارت بهداشت با صدور اطلاعيه‌اي مخالفت خود را با نصب آزمايشي دستگاه‌هاي خود پرداز سرنگ معتادان در اماکن عمومي اعلام کرده و گفته است: عرضه کنترل نشده اين قبيل لوازم در محيط هايي که امکان مداخله آموزشي نباشد، به هيچ عنوان مورد تاييد اين وزارتخانه نيست، زيرا عرضه اين گونه لوازم در محيطهاي غيرآموزشي باعث ريخته شدن قبح رفتارهاي پرخطر مي‌شود و ارايه خدمات مشاوره‌اي و آموزشي وزارتخانه را با مشکل روبه‌رو مي‌کند.
چند روز پس از صدور اين اطلاعيه، دكتر علويان، معاون سلامت وقت وزارت بهداشت اظهار كرد كه وزارت بهداشت با نصب دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ در مراکزي که امکان مشاوره ندارند، مخالف است.
وي گفت: تنها دغدغه وزارت بهداشت اين است که معتادان بدون دريافت مشاوره، سرنگ از دستگاه‌هاي خودپرداز دريافت کنند که در اين صورت باز هم احتمال تزريق مشترک در اين افراد وجود دارد.
اين روزها باز هم بحث‌هاي مختلفي در اين خصوص از سوي سازمان‌هاي ذيربط براي افزايش تعداد اين دستگاهها براه افتاده است!
چندي پيش مديركل امور درمان و بازپروري ستاد مبارزه با مواد مخدر با انتقاد شديد نسبت به برخي اظهارنظرها در مورد نصب خودپردازهاي سرنگ معتادان، آنها را غيرعلمي و غيرقابل پذيرش خواند و از افزايش تعداد اين دستگاهها به 10 دستگاه خبر داد.
دكتر سعيد صفاتيان در واكنش صريح به اظهارنظر دكتر امامي‌رضوي، معاون سلامت وزارت بهداشت مبني بر جمع‌آوري خودپردازهاي سرنگ معتادان با هماهنگي ستاد مبارزه با مواد مخدر تصريح كرد: هيچ هماهنگي و توافقي در اين باره صورت نگرفته و اتفاقا با توجه به گزارش‌هاي سازمان بهزيستي از روند موفق اين برنامه، در صدديم كه تعداد دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ معتادان را از پنج دستگاه به 10 ايستگاه افزايش دهيم و براي دو برابر شدن شمار خودپردازهاي سرنگ در حال هماهنگي با پيمانكار طرح هستيم تا دستگاه‌هاي جديد هرچه زودتر وارد چرخه كاهش آسيب معتادان شود.
وي همچنين در خصوص برخي اظهارنظرها مبني بر اين كه "دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ بايد در مراكز مشاوره نصب شوند و نصب آنها نبايد در خيابان و در معرض ديد عموم باشد"، گفت: نمي‌دانم چرا اين موضوع با وجود اطلاع‌رساني صورت گرفته، تا اين حد پيچيده شده، چون تا كنون هيچ يك از مقامات ستاد اعلام نكرده‌اند كه خودپردازهاي سرنگ بايد در خيابان نصب شوند، بلكه بارها اعلام كرده‌ايم پنج دستگاهي كه در حال حاضر به معتادان خدمات ارايه مي‌دهند، در مراكز DIC يا مراكز گذري كاهش آسيب اعتياد نصب شده‌اند.
صفاتيان تأكيد كرد: تمايل داريم كه در اين باره در يك ميزگرد علمي با وزارت بهداشت، اين موضوع را به مناظره بگذاريم كه آيا نصب يك دستگاه خودپرداز سرنگ و لوازم بهداشتي در يك مركز مشاوره در ساعاتي كه خدماتي به معتادان به دليلي تعطيلي ارايه نمي‌شود، داراي اشكال است؟!
وي گفت: اين خودپردازها در ساعاتي به معتادان خدمات ارايه مي‌دهند كه هيچ مركز مشاوره‌اي در آن ساعات باز نيست، و طبيعتا وقتي يك معتاد در ساعت يك بامداد براي دريافت سرنگ به مركزي مراجعه مي‌كند، به لحاظ علمي و تجربي ما نمي‌توانيم به اين معتاد بگوييم «حالا تو مواد مصرف نكن و بشين من با تو مشاوره كنم كه اعتيادت را كنار بگذري!؟»، چراكه معتاد تزريقي نمي‌تواند حتي براي نيم ساعت صبر كند، چه برسد به چند ساعت!
صفاتيان اذعان كرد: هيچ طرحي در دنيا نشان نداده است كه نصب خودپردازهاي سرنگ باعث ترويج اعتياد مي‌شود؛ چرا كه اگر اين فرض درست باشد، آن وقت بايد بگوييم كه راه‌اندازي مراكز DIC هم تشويق كننده اعتياد است. توزيع سرنگ استريل هم تشويق كننده اعتياد است و اصلا درمان اعتياد هم تشويق كننده اعتياد است! لذا اجراي چنين طرح‌هايي، در حقيقت «انتخاب بين بد و بدتر» است. يعني اگر بحث شيوع ايدز از طريق اعتياد تزريقي نبود، ما هرگز درگير اين كار نمي‌شديم.
وي با بيان اين که کارکرد اين دستگاهها اغلب در اوقات شبانه مانند 22 شب تا 3 بامداد است، گفت: در صورتي که يک فرد معتاد در ساعات شبانه نياز به سرنگ داشته باشد، اکثر داروخانه بسته هستند و اگر هم باز باشند از دادن سرنگ به يک فرد معتاد خودداري مي‌کنند و اين درحاليست كه معتادان تزريقي اواخر شب نياز شديدي به مواد مخدر پيدا مي‌کنند که حتي از لحاظ علمي نيز قابل مشاوره نيستند، زيرا در اوج فشار قرار دارند و تنها چيزي که مي تواند آنان را تسکين دهد، تزريق مواد است.
مديركل امور درمان و بازپروري ستاد مبارزه با مواد مخدر خاطرنشان کرد: تحقيقات صورت گرفته نشان مي‌دهد: بيشترين ميزان مصرف سرنگ در ميان معتادان، از ساعت 22 تا 3 بامداد است.
در همين حال مديركل سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت طي اظهارنظري گفت: از آنجا كه دغدغه‌ها و نگراني‌هاي وزارت بهداشت در اين باره برطرف نشد و احتمال عوارض جدي به ويژه هزينه‌هاي فرهنگي براي اين طرح تصور مي‌شد و با وجود برنامه‌ها و اقدامات مناسب‌تر و كارشناسي شده‌تر براي كاهش آسيب، ضرورتي براي ايجاد اين دستگاهها به شكل موجود احساس نمي‌شد، وزارت بهداشت مسووليت نصب اين دستگاهها را نپذيرفت و سازمان بهزيستي اجراي آن را برعهده گرفت.
دكتر صابري زفرقندي همچنين اظهار كرد: در مجموع پس از گذشت يكسال و اندي از اجراي اين طرح، يكي از مسوولان سازمان بهزيستي استان تهران با انتقاد از انجام اين طرح، بر ناكارآمدي آن، خرابي دستگاهها و خطر دسترسي كودكان و افراد عادي به آن و همچنين احتمال استفاده نابه‌جا از آن تاكيد كرد كه در رسانه‌هاي جمعي نيز منعكس شد؛ البته پيش از آن، از طرف شوراي اجتماعي كشور نيز با بررسي به عمل آمده ايراداتي به اين طرح وارد شده بود.
بر اين اساس موضوع نصب و افزايش تعداد دستگاه‌هاي خودپرداز سرنگ براي استفاده معتادان بدليل اختلاف نظرهايي که بين دستگاه‌هاي مربوطه وجود دارد، همچنان در هاله‌اي از ابهام باقي مانده است.
