تهران همچنان در حسرت هواي پاك
26ديماه امسال در حالي از سوي سازمان محيط زيست آغاز هفته پاك نامگذاري شده است كه بر اساس آمار‌هاي منتشر يافته در 9 ماه گذشته تهران تنها 21 روز پاك را تجربه كرده است و شهروندان شاهد 239 روز سالم، 35 روز ناسالم، يك روز بسيار ناسالم و يك روز خطرناك بوده‌اند.
به گزارش خبرنگار شهر، امسال هم سازمان محيط زيست با تعيين شعار‌هاي زيست محيطي مناسب با روز‌هاي «هفته پاك» سعي در جلب توجه مسولان و مردم براي حفظ هواي كرده است اما سوال اينجاست آيا نامگذاري چند روز هفته و نصب بنر در برخي نقاط شهر اقدامي كافي و لازم براي اين دغدغه شهر تهران هست يا خير؟
روز هواي پاك در دنيا تحت عناوين مختلف از جمله روز بدون خودرو، روز بدون دود و ... در كشورهاي مختلف نامگذاري شده و اقدامات خاصي در اين روز براي روشن كردن افكار عمومي صورت گرفته است. در ايران نيز بحران آلودگي هوا در تهران و 6 شهر آلوده آن شامل تبريز، مشهد، اراك، اصفهان، شيراز و اهواز، مسوولان ستاد اجرايي كاهش آلودگي هوا را بر اين داشت تا به منظور ايجاد حساسيت در بين اقشار مختلف جامعه، از سال 1374 روز 29 ديماه را به عنوان روز ملي هواي پاك اعلام كنند. اما به راستي تا چه‌اندازه در اجراي اين هدف موفقيت حاصل شده است؟
سيد امير فتاح وحدتي مدير مرکز پايش آلودگي هواي تهران با اشاره به آمار 9ماهه امسال مي‌گويد: اگرچه امسال 63 درصد روزها وضعيت آب و هوايي سالمي داشته‌ايم اما شاخص کيفيت هوا به لحاظ منوکسيد کربن در 9 ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ناسالم تر بوده است.
*جدال دولت با مشكل آلودگي هوا
بر اساس ماده 62 قانون برنامه چهارم توسعه دولت مكلف بود در طول برنامه چهارم، ميزان آلودگي هواي شهرهاي تهران، اهواز، اراك، تبريز، مشهد، شيراز، كرج و اصفهان را در حد استاندارد مصوب شوراي عالي حفاظت محيط زيست كاهش دهد.
همچنين تمهيداتي اتخاذ كند كه تمامي خودروها و موتورسيكلت‌هاي فرسوده كشور از رده خارج شوند. دو تكليفي كه هيچكدام از آنها تمام كمال محقق نشده است و مسوولان اجرايي نيز بر اين امر تاكيد دارند.
اين در حالي است كه دكتر حسن اصيليان، معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست نيز بر اين امر تاكيد دارد و معتقد است: ماده 62 قانون برنامه چهارم به هيچ عنوان محقق نشده است. اظهار‌نظر‌هاي مسولان و كارشناسان محيط زيست در حالي صورت مي‌گيرد كه چندي پيش ايران ايران يکي از 10 کشور آلوده کننده جهان معرفي شد. اما واكنشي از سوي مسولان اين حوزه صورت نگرفت.
*سهم مردم در حل مشكل آلودگي هوا
اگرچه از سال 1380 با تشكيل ستاد هواي پاك در حوزه معاونت آموزش و برنامه ريزي هماهنگي‌هاي برنامه‌هاي روز هواي پاك عنواني ملي پيدا كرده و با توجه به محورهاي برنامه جامعه كاهش آلودگي هواي تهران، هر سال موضوعي به عنوان محور فعاليتهاي روز هواي پاك اعلام شده اما شهروندان نيز اغلب در رعايت نكاتي كه براي حفظ محيط زيست مطرح شده است مشاركت فعالي نداشته‌اند بهترين گواه براي اين ادعا وجود تك سرنشين‌ها در خودرو‌هاي مجلل و غير مجللي است كه حاضر نيستند صندلي خود را با صندلي يك اتوبوس يا مترو عوض كنند.
بنابر گزارشي كه روابط عمومي كميته اطلاع رساني و تحقيقاتي همايش آلودگي هوا، سال‌هاي گذشته منتشر كرد سهم سرانه افرادي كه از وسايل نقليه شخصي استفاده مي‌كنند، در آلودگي هواي تهران، 14 برابر فردي است كه با اتوبوس‌هاي شهري تردد مي‌كند.
بنابر اين گزارش، هزينه يك كليومتر مسافت طي شده شامل بنزين، تعميرات، جريمه و عوارض وسايل نقليه شخصي 9 برابر بيشتر از وسايل نقليه عمومي است. از همين رو سهم هر خودروي سواري در ايجاد ترافيك 37 درصد است به اين ترتيب براساس بررسي‌هاي انجام شده اگر هر يك از شهروندان كه با خودروي شخصي تردد مي‌كنند حداقل يك يا دو روز از هفته از سيستم حمل و نقل عمومي استفاده كنند نقش عمده و مهمي را در كنترل آلودگي هوا و كاهش هزينه‌هاي اجتماعي و اقتصادي خواهند داشت.
مهدي نوروزونديان