حجت‌الاسلام زم:سينما در اين سي سال،پدر و مادر نداشته است

به گزارش خبرنگار شهر،حجت‌الاسلام «محمدعلي زم»رئيس هيئت مديره انجمن صنفي ويدئو رسانه و رئيس سابق حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي، بامداد پنجشنبه در برنامه «دو قدم مانده به صبح» با فريدون جيراني نويسنده و كارگردان در خصوص چگونگي مديريت سينما به بحث و گفت‌وگو پرداخت. فريدون جيراني در ابتداي صحبت خود از زم درخصوص واگذاري سينما به بخش خصوصي پرسيد و وي در جواب گفت:‌ امسال هشتادمين سالي است كه سرزمين ايران سينمادار شده است. سه دهه از اين هشتاد سال مربوط به انقلاب اسلامي است. ما هنوز نمي‌دانيم سينما بايد دولتي يا خصوصي باشد و اگر خصوصي باشد، دولت بايد به چه دليل نگران شود و اگر دولتي باشد، بخش خصوصي به چه دليل بايد نگران باشد. هنوز پاسخ اين سوال پيدا نشده است. وي در ادامه اظهار داشت: من معتقدم بايد قبل از اينكه تصميم عجولانه‌اي بگيريم، بايد افراد صاحب‌نظر را در يك تصميم ملي دور هم جمع كنيم تا آخرين حرف‌ها را بزنند و مرجعي هم وظيفه داشته باشد، اين حرف‌ها را جمع‌بندي كند و نتيجه را به عنوان برنامه راهبردي براي سينماي ايران طراحي كند. **سينما بايد از چنبره دولتي بودن خارج شود حجت‌الاسلام زم ادامه داد:من همواره جزو كساني بودم كه مي‌گفتم بايد بخش فرهنگ، هنر، ادبيات، سينما، موسيقي و تئاتر از چنبره دولتي بودن خارج شود. علت اين امر اين است كه دولت و اقتدار دولتي در سرزمين‌هايي مثل ايران جايگاهي دارد كه امكان تصديگري آنچه كه در حوزه انديشه و فرهنگ و هنر است، را ندارد و علت عدم موفقيت در 30 سال گذشته در مقوله تئاتر، موسيقي و سينما اين مطلب است. همچنين پيشرفت‌هايي كه در يك زوايايي در اين رشته‌هاي فرهنگي و هنري داشتيم ولي در كلان قضيه دچار يك سردر گمي هستيم و همواره يك سوال در تمام زمينه‌هاي هنري وجود دارد. من طرفدار اين هستم كه دولت بايد به زيرساخت‌ها توجه كند و براي رفع دغدغه‌هايش كه اين هنر و ادبيات و فرهنگ، فردا به يك سمتي نرود كه بر خلاف منويات سياسي و اهداف كلان نظام جمهوري اسلامي باشد، بايد به راهكارها توجه كند. اگر به راهكارها توجه كنيم، نبايد دولت نگراني داشته باشد كه سينما به اهالي فرهنگ داده شود و بايد در اين زمينه نظارت كند و اگر تخلفي ديد برخوردي در خور همان تخلفي كه صورت گرفته بكند. در ادامه صحبت؛ جيراني پرسيد:هنوز اين تعريف براي ما مشخص نيست كه سينما، هنر سرگرمي است يا خير و بسياري از صاحب‌نظران، نظرات متفاوتي در اين زمينه دارند. بايد در ابتدا، تكليف خودمان را از اين تعاريف مشخص كنيم. رئيس هيئت مديره انجمن صنفي ويدئو رسانه اظهار داشت: در اين زمينه بايد ديد كه سرگرمي چيست؟ سرگرمي يا به معناي سرشيره ماليدن و كلاهبرداري است كه فكر نمي‌كنم هيچ فرهنگي حاضر باشد سر مردمش را شيره بمالد و در معناي ديگر جزوي از زندگي است. زندگي مردم سه بخش خواب و خوراك، اشتغال و فراغت و تفريح دارد. بخش عمده زندگي كه خوابيم. يك بخش ديگر هم ناگزير، تسليم زندگي هستيم و بايد امرار معاش كنيم و مابقي مربوط به تفريح است كه البته در حال حاضر بخش آخر با دو بخش ديگر آميخته شده و بخشي از مردم آنچنان مشغول كار هستند كه هم به بخش خواب و هم به بخش اوقات فراغت آسيب رسيده است. اين امر باعث پيدايش يك عصبيت شديد در جامعه شده است. مردمي كه به اندازه كافي خواب و آرامش ندارند و براي به دست آوردن يك معاش در حد ضروري بايد چند شغل داشته باشند، ديگر فرصت استراحت و تفريح و مسافرت ندارند. **جفاست؛اگر بخواهيم كاربري سينما را محدود كنيم حجت‌الاسلام زم در ادامه بيان داشت: اگر بخواهيم كاربري سينما را محدود به يك موضوع كنيم، جفا در حق سينما كرديم و البته جفا در حق خودمان كرديم كه نتوانستيم از يك ابزار موثر گسترده دوره مدرنيته استفاده‌اي متناسب با شئون زندگي خود بكنيم و اين يك نوع عقب‌ افتادگي است. سينما در حال حاضر كاربري فراواني دارد و پليس‌هاي مختلف جهان با سينماي پليسي پيام خود را ارسال مي‌كنند. وي با اشاره به اينكه هميشه در سينما قرص به خورد مردم داده مي‌شود، ادامه داد: معمولا اگر فيلمي داراي شعار، تسبيح، ريش، عمامه، پيام و ... باشد، مي‌گوييم اين فيلم،فيلمي اسلامي است اما اگر هيچ كدام از اينها را نداشته باشد مي‌گوييم فيلم غير اسلامي است؛اين در حالي است كه مقام معظم رهبري در صحبت خود با سينماگران فرمودند كه «فيلم ديني و معنوي و اسلامي، بعضي وقت‌ها همان فيلمي است كه هيچ ‌كدام از نشانه‌هاي ظاهري ديني را نداشته باشد تا بتواند كاركرد باطني و تاثيرگذارش را انجام دهد.» ** چون مديريت نداريم؛آقايي در گوشه‌اي نيروي انتظامي را به راحتي دچار هراس مي‌كند در بخشي ديگر از اين نشست، فريدون جيراني با اشاره به طرح «افطار تا سحر» اكران فيلم‌هاي سينمايي گفت: از اين طرح طي چند روز گذشته استقبال خوبي شد ولي به يكباره جلوي اين طرح گرفته شد. در صورتي كه مردم به همراه خانواده به سينما مي‌رفتند و تفريح مي‌كردند. حجت‌الاسلام زم در اين خصوص تصريح كرد: اين امر به اين دليل است كه زندگي مردم در كشور مديريت نمي‌شود و ما مديريت تفريح مردم را نداريم. نگاه ما به مقوله‌هاي ديني عمدتا از سر عزا و سياه‌پوشي است. ما مي‌گوييم ماه مبارك رمضان؛ در صورتي كه اين مبارك و ماه شادي در ماه رمضان ديده نمي‌شود و از اين ماه فقط عزا درمي‌آوريم. نتيجه‌اش اين مي‌شود؛مردمي كه ساعت كارشان در ماه رمضان از ساعت 7 به 9 صبح و از ساعت 4 به 2 بعدازظهر تغيير پيدا كرده و در روز نياز به استراحت دارند و بايد سبك باشند؛ مسلما شب نياز به فراغتي دارند. مردم در اين ساعات مي‌خواهند به همراه خانواده به يك پارك، مسجد، سينما و يا تئاتر بروند و تفريح كنند. اما چون مديريتي در اين امر نمي‌شود، يك آقايي از اين طرح خوشش نمي‌آيد و در گوشه‌اي حرفي مي‌زند و به راحتي نيروي انتظامي را دچار هراس مي‌كند كه نكند خلاف وظيفه عمل مي‌كند و در نهايت شب اجازه نمي‌دهد كه مردم فيلم ببينند. وي افزود:‌مردم سلايق مختلفي دارند؛ عده‌اي مي‌خواهند به پارك بروند، عده‌اي به مسجد مي‌روند، عده‌اي در خانه تلويزيون تماشا مي‌كنند، عده‌اي دعاي ابوحمزه ثمالي مي‌خوانند، عده‌اي هم دوست دارند به همراه خانواده فيلمي كه جمهوري اسلامي به آن مجوز داده را تماشا كنند. نمي‌دانم آيا ديدن يك فيلم در روز اشكال ندارد و تماشاي آن در شب اشكال دارد؟ **عده‌اي همچنان انقلاب را نشخوار مي‌كنند رئيس هيئت مديره انجمن صنفي ويدئو رسانه در خصوص اين جمله كه سينما بايد به آغوش انقلاب اسلامي بازگردد، گفت: اين جمله يا از سر غفلت است يا از سر غرض. اگر از سر غفلت باشد، نبايد حرف اين آدم‌هايي كه در طول 30 سال نسبت سينما و انقلاب را نفهميدند، گوش كرد. اگر هم از سر غرض باشد؛ از يك نوع نفع شخصي شروع مي‌شود و به برداشت‌هاي بعدي مي‌رسد. من معتقدم عده‌اي همچنان انقلاب را نشخوار مي‌كنند. انقلابي نمايانده مي‌شوند ولي در واقع نان انقلاب را مي‌خورند. لباس انقلاب مي‌پوشند براي اينكه بتوانند بهترين‌ها را بردارند. اين افراد كساني هستند كه دنبال موقعيت هستند. **آناني كه مي‌گويند اين سينما از انقلاب فاصله داشته،ثابت كنند،اين سينما فحشا است وي در ادامه افزود؛امام خميني(ره) بعد از 15سال در اولين صحبت خود در بهشت زهرا(س) فرمودند: «ما با سينما مخالف نيستيم، با فحشا مخالفيم»؛ همه كساني كه مي‌گويند اين سينما از انقلاب فاصله داشته، بيايند ثابت كنند كه اين سينما فحشا داشته است. با همين دو جمله امام مي‌توان فهميد كه نسبت انقلاب و سينما چه بوده است. 20 سال است كه اين انقلاب يك رهبري ثابت اهل فرهنگ و اهل ادب و هنر داشته است. من با روشنفكرهايي مثل مرحوم اوستا و مرحوم اخوان‌ثالث راجع به« آيت‌الله خامنه‌اي» بحث مي‌كردم و آن روز، آنها مي‌گفتند سال 32، 34 كه در مشهد، انجمن شعري برگزار مي‌شد، مي‌رفتيم مي‌ديديم يك طلبه جوان سيد نشسته و نقد آن چناني مي‌كند. تصور كنيد كه اين شخص فرهنگي، انقلاب را رهبري مي‌كند و در طول دوران رهبري‌اش، اين سينما را فاصله‌دار از انقلاب و گرفتار به فحشا مي‌بيند و چيزي نمي‌گويد؟ حجت‌الاسلام زم با اشاره به برخي تفكر‌هاي ديگر در سينما، گفت: اينان همان افرادي هستند كه امكانات متناسب خودشان را براي توليد آثار داشته‌اند؛ همان‌طور كه در سال 1373 كه فيلم‌هاي بيشتر از دوازده سيزده ميليوني ساخته نمي‌شد، فيلمي 250 ميليون توماني مي‌سازند. وقتي كه يك موضوع برجسته انقلاب اسلامي و يك مقطع از تاريخ انقلاب را با يك پشتوانه عظيم سياسي، اقتصادي و مذهبي به يك فيلم سينمايي تبديل مي‌شود و بعد اين فيلم سينمايي در مجموعه سينماهاي كشور، يك ميليون تومان هم نمي‌فروشد. در اكران‌هاي خصوصي هم، همان كسي كه بايد فيلم را ببيند، با ضرب نوشابه و ساندويچ مجاني و اتوبوس آوردن و بردن، نمي‌توانند فيلم را تماشا كنند. **اينان در طول اين بيست سي سال سوار بر امكانات سينما بودند وي ادامه داد: كساني كه مي‌گويند سينما بايد به آغوش سينما برگردد، در طول اين بيست سي سال سوار بر امكانات سينما بودند و اختيارات زيادي داشتند. در بنياد مستضعفان بودند، در مركز گسترش بودند، در ارشاد بودند، در فارابي بودند، در حوزه هنري بودند و موقعيت خوبي هم داشتند. چرا چهار تا فيلم از اين انقلاب اسلامي نساختند. حجت‌الاسلام محمدعلي زم تصريح كرد: سينماي انقلاب اسلامي، يك سينماي انساني است. سينمايي كه ارزش‌هاي انساني در آن ترويج شود، سينماي انقلاب اسلامي است و اين سينما بايد با يك نگاه تخصصي به مباحث ايدئولوژي انقلاب نگاه كند. بدون اينكه مردم احساس كنند فيلم نقش يك منبر را براي آنها بازي مي‌كند. وي ادامه داد: فيلم «مهاجر» به يك موضوع جنگي پرداخته است. ساخت يك فيلم مثل «مهاجر» نشان مي‌دهد كه اين امر، امكان وقوعي دارد و اگر مابقي به وقوع نپيوسته، دليلش اين است كه اراده، عزم، دانش و فضا وجود نداشته تا «مهاجر» از آن به‌وجود بيايد. همچنين فيلم‌هاي آقاي مجيدي فاقد هر گونه تحميل و شعارهاي آبشاري به ذهن مخاطب است و در آن چشمه‌اي از اخلاق، خداشناسي، معرفت و انسان شناسي جاري است. **سينما در اين سي سال، پدر و مادر نداشت وي در ادامه گفت: بايد رك بگويم سينما در اين سي سال، پدر و مادر نداشت. مدير، صاحب، برنامه و استراتژي نداشته است. ما هر دو سال و نيم يكبار، يك مدير عوض كرديم، دو سال و نيم عمري نيست كه يك امر انديشه‌اي مانند سينما موثر واقع شود. البته افرادي بودند و زحمت كشيدند و من دست تمام آنها را مي‌بوسم. به خود من هم ايراد وارد است. ما يك چيز ثابت و درستي نداشتيم كه از اين سينما توقع داشته باشيم، ده‌ها نفر مثل مجيدي و صدها كار مثل «مهاجر» توليد شود. ما يك سينماي مردمي، اخلاقي، حرف‌‌دار، پاسخگوي اوقات فراغت مردم مي‌خواهيم. رئيس هيئت مديره انجمن صنفي ويدئو رسانه در ادامه بيان داشت: اگر يك مديريت ثابت و درستي در يك بخشي از سينما وجود داشته باشد، سينما راه وسط خودش را پيدا مي‌كند. همان‌طور كه فيلم‌هاي توجيه، توبه نصوح، بايكوت، بحران، زنگ‌ها، آدم برفي، شوكران، آب‌ و آتش و خواهران غريب اين امر را در مديريت 21 ساله حوزه هنري نشان مي‌دهد. فريدون جيراني در جمع‌بندي پاياني گفت: فيلم‌هاي خوب نيازي نيست كه وجه غالب سينماي ما باشد و مي‌تواند وجه اندكي از آن باشد ولي بدنه سينماي ما بايد سالم و درست باشد.