شور، شعور و حماسه، سه ضلع شعر آئینی است

به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران؛ چهارمین شب «بر آستان اشک» سه شنبه ۲۱ مهر ماه با حضور مرتضی امیری اسفندقه، محمد علی مجاهدی، سعید یوسف نیا، مهدی رحیمی، علی داودی مدیر دفتر شعر حوزه هنری، علی رکن الدین و علی انسانی در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد.

مرتضی امیری اسفندقه شاعر کشورمان درباره ورودش به عرصه شعر آئینی گفت: من از کودکی در محله‌ای بزرگ شدم که پرده خوان‌ها بر روی دیوارهای محل پرده خوانی می‌کردند و حماسه عاشورا را روایت می‌کردند و من نیز به تماشای این پرده خوانی‌ها می‌نشستم. 

وی ادامه داد: از‌‌ همان دوران کودکی هر بار که پرده خوانی‌ها را می‌دیدم و می‌شنیدم که امام حسین(ع) شهید می‌شود، با‌‌ همان ذهنیت دوران خردسالی، می‌گفتم چرا یک بار امام حسین پیروز نمی‌شود و گاهی خشمگین می‌شدم و شعرهایی بر علیه یزید و ابن زیاد و سپاه دشمن می‌گفتم و از‌‌ همان زمان وارد این حوزه شدم.

اسفندقه افزود: البته به مرور زمان فهمیدم تمام صفات خوب حسینی ست و صفات بد یزیدی است و تلاش کردم تا صفات خوب را کسب کنم و فهمیدم تمام صفات خوب در وجود من جمع می‌شود و تبدیل به یک قطره اشک برای امام حسین(ع) می‌شود. 

وی در ادامه قصیده‌ای عاشورایی خواند:

ماه محرم آمده باید دگر شوم

باید به خود بیایم و زیر و زبر شوم

باید سبک عبور کنم از خیال سود

باید خلاص از تب و تاب ضرر شوم

آزاد از مثلث تزویر و زور و زر

آزاد از هر آنچه نقوش و صور شوم

باید عوض شوم چه به چپ چه به راست، ‌ها

بهتر اگر نمی‌شود از بد بتر شوم

از بد ب‌تر چرا شوم اما؟ محرم است

از خوب می‌شود که در این ماه، سر شوم

این ماه می‌شود که شوم چیز دیگری

یک چیز دیگری که ندانم اگر شوم

یک چیز دیگری که نباید به وهم هم

یعنی که نه فرشته شوم نه بشر شوم

خیر مجسم است محرم، بعید نیست

این ماه، تا ابد تهی از هرچه شر شوم

حتی اگر یزیدیم و در سپاه کفر

چون حر، بعید نیست شهید نظر شوم

شب با یزید باشم و فردای انتخاب

قربانی حسین، نخستین نفر شوم

محمدعلی مجاهدی شاعر پیشکسوت آئینی کشورمان نیز با بیان اینکه سال گذشته هم در این مراسم حضور داشته است، اظهار کرد: سال گذشته نیز توفیق داشتم این جلسه وزین و متین را از نزدیک تجربه کنم و خاطره خوبی از این مراسم داشته باشم. 

وی ادامه داد: شعر آئینی مانند یک مثلث باید سه ضلع داشته باشد. شور، شعور و حماسه سه ضلع شعر آئینی هستند که اگر هر کدام از این‌ها نباشد، شعر اب‌تر می‌ماند و تصور می‌کنم در این مراسم اشعار خوانده شده کامل بودند و هر سه وجه را داشتند. 

وی در ادامه چند شعر آئینی خواند:

کیست این مردی که رو در روی دنیا ایستاده

در دل دریای دشمن بی‌مهابا ایستاده

لرزه می‌افتد به جان خیل دشمن از خروشش

وز نهیبش قلب هستی، نبض دنیا ایستاده

می‌گذارد پای بر فرق شط از دریا دلی‌ها

وه چه بشکوه و تماشایی است دریا ایستاده

گر چه زینب زیر بار داغ‌ها از پا نشسته

تکیه کرده بر عمود خیمه‌ها، تا ایستاده

او که دارد فطرتی نازک‌تر از آیینه حتی

در مصاف خصم چون کوهی ز خارا ایستاده

با غریو «ما رایت فی البلا الا جمیلا» 

پیش روی آن همه زشتی چه زیبا ایستاده! 

از قیام کربلا این درس را آموخت باید: 

ظلم را نتوان ز پا انداخت الا ایستاده

این پیام تک سوار ظهر عاشوراست یاران: 

مرگ در فرهنگ ما زیباست اما ایستاده

سعید یوسف نیا دیگر شاعر این محفل بود که هفت بند خود با عنوان «نی» را برای حضار خواند: 

ماه و ستاره عاشق دیدار عشق توست

خورشید، غرق دیده بیدار عشق توست

باریدنی ست خون تو تا حشر، بر زمین

در قلب آسمان، غم خونبار عشق توست

مهر مجسم است، جوان پیر کربلا

آری حبیب، مظهر اظهار عشق توست

این کیست بر شهادت تو بوسه داد و رفت؟ 

این خواهر غریب، پرستار عشق توست

دستی چنین برادر و یاور، یگانه است

دستی که تا همیشه علمدار عشق توست

عمری اسیر بود، تو را دید و پر کشید

آزاده‌ای که در دلش اسرار عشق توست

این بار سوگ نیست که بر شانه‌های ماست

بر دوش ما حماسه پر بار عشق توست

ای تا همیشه زنده! محرم عزای ماست

این گریه‌ها برای تو هرگز، برای ماست

محمود حبیبی کسبی شاعر و مجری این مراسم نیز بخش‌هایی از اشعار گنجینه اسرار عمان سامانی را برای حضار قرائت کرد که در زیر می‌خوانید. 

تا که اکبر با رخی افروخته 

خرمن آزادگان را سوخته 

ماه رویش کرده از غیرت عرق 

همچو شبنم صبحدم بر گلورق 

بر رخ افشان کرده زلف پر گره 

لاله را پوشیده از سنبل زره 

چون تو را او خواهد از من رونما 

رونما شو جانب او رو نما 

دید شاه دین که سلطان هداست 

اکبر خود را که لبریز از خداست 

عشق پاکش را هوای سرکشی است 

آب و خاکش را هوای آتشی است 

شورش صهبای عشقش در سر است 

مستی‌اش از دیگران افزون‌تر است 

اینک از مجلس جدایی می‌کند 

فاش دعوی خدایی می‌کند 

جانب اصحاب تازان با خروش 

مشکی از آب حقیقت حر به دوش 

شد به سوی تشنه کامان ره سپر 

تیر باران بلا را شد سپر 

بس فرو بارید بر وی تیر تیز 

مشک شد بر حالت او اشک ریز 

اشک چندان ریخت بر وی چشم مشک 

تا که چشم مشک خالی شد ز اشک 

تا قیامت تشنه کامان ثواب 

می‌خورند از رحشه آن مشک آب 

بر زمین آب تعلق پاک ریخت 

وز تعین بر سر آن خاک ریخت 

هستی‌اش را دست از مستی فشاند 

جز حسین اندر میان چیزی نماند

غزل خوانی مهدی رحیمی بخش دیگری از این مراسم بود:

مثل عکسی که میان قاب لذت می‌برد

دارد از چشمان تو محراب لذت می‌برد

اینکه گاهی چهره‌ات را ماه می‌خوانیم ما

بیشتر از هرکسی مهتاب لذت می‌برد... 

مهدی زنگنه دیگر مجری کشور نیز در بخش‌های مختلف مراسم به نوحه سرایی و مداحی پرداخت و شور و حال ویژه‌ای به برنامه داد. 

علی داودی مدیر دفتر شعر حوزه هنری دیگر شاعر حاضر در این مراسم بود که در سخنان کوتاهی با بیان اینکه خود را شاعر آئینی نمی‌داند، اظهار کرد: قالب آثارم مذهبی و به ویژه عاشورایی از آب در آمده است و این موضوع به نوعی در اختیار خودم نبوده است و ناخودآگاه به این سمت رفته‌ام. 

وی شعر خوانی خود را با شعری کوتاهی آغاز کرد:

آب یک اشاره است

جانب تو را 

یا امام

عاشقان به یک اشاره اکتفا کنند 

رو به سوی کربلا کنند 

السلام... 

و در ادامه شعر دیگری خواند:

اگر خنجر ببارد دوست دارم

اگر زخمی بکارد دوست دارم

مرا‌ ای تیغ‌ها در بر بگیرید

اگر او دوست دارد، دوست دارم

یکی دنبال نور کوه طوره

یکی صد نور دیده باز کوره

بسوزم‌ای خدای عشق امشب

تجلی‌گاه تو کنج تنوره

علی رکن‌الدین دیگر شاعر جوان آئینی سرای کشور نیز به شعرخوانی پرداخت. 

در پایان این مراسم علی انسانی شاعر و مداح پیشکسوت اهل بیت (ع) به شعرخوانی و نوحه سرایی برای حضار پرداخت. 

در این شب شعر نیز همچون شب‌های گذشته به یکی از حضار به قید قرعه هزینه سفر به اتبات عالیات اهدا شد.