توزنده‌جانی: «آرزوهایی که گره زده به درخت خشکیدند» برگرفته از یک آیین کهنه ایرانی است

جعفر توزنده‌جانی نویسنده و منتقد ادبی در نشست «با هم بخوانیم» کتابخانه فردوس گفت: سوژه داستان «آرزوهایی که گره زده به درخت خشکیدند» درباره عروس قنات است که از یک آیین کهنه ایرانی وام گرفته شده است.

به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، نخستین نشست از سلسله محافل ادبی «با هم بخوانیم» در سال جاری، یکشنبه ۱۲ اردیبهشت‌ماه به منظور خوانش و بررسی داستان «آرزوهایی که گره زده به درخت خشکیدند» از مجموعه داستان «شام آخر» با حضور ماندانا زندی نویسنده اثر، جعفر توزنده‌جانی نویسنده و منتقد ادبی و جمعی از علاقه‌مندان به کتاب‌خوانی برگزار شد.

جعفر توزنده‌جانی در ابتدای این نشست به خوانش داستان «آرزوهایی که گره زده به درخت خشکیدند» پرداخت و گفت: دختری به اسم صنوبر منتظر است تا نامزدش سهراب برگردد و با او ازدواج کند، اما سهراب مدتی است که به شهر رفته و از او خبری نیست. در روستا درختی است که زنان و مردان برای برآورده شدن آرزوی خود بر آن پارچه‌ای را گره می‌زنند. صنوبر هم با آرزوی اینکه سهراب برگردد پارچه‌ای زرد را بر آن گره می‌زند؛ یک سال می‌گذرد و از سهراب خبری نمی‌شود.

وی افزود: از سوی دیگر آب قنات کم شده است و مردم می‌خواهند دختری را برای او عقد کنند تا پر آب شود، قرعه به نام صنوبر می‌افتد. طی مراسمی صنوبر را به عقد قنات درمی‌آورند. درست در لحظه‌ای که مراسم عروسی برپا است سهراب برمی‌گردد و از گوشه‌ای مراسم را نگاه می‌کند. صنوبر در پایان طبق مراسم به داخل آب می‌رود تا با قنات هم‌بستر شود.

توزنده‌جانی پس از خوانش «آرزوهایی که گره زده به درخت خشکیدند»، اظهار داشت: این داستان الهام گرفته از یک رسم قدیمی است، رسمی که به نظر می‌رسد هنوز هم در بعضی نقاطی که حیات و زندگی مردم وابسته به کاریز است، انجام می‌شود.

او ادامه داد: در گذشته مردم ما معتقد بودند که قنات‌ها جنسیت دارند. بعضی از آب‌ها زن و بعضی‌ها مرد هستند. چنانچه پوست بدن در آب چروک شود، قنات مرد و چنانچه آب باعث لطافت پوست شود، زن است. مردم در گذشته وقتی آب قنات کم می‌شد زن یا مردی را به عقد او درمی‌آوردند تا دوباره پر آب شود.

این نویسنده و منتقد ادبی اضافه کرد: مرسوم بود برای قناتی که مرد است بیوه‌زنی را عقد کنند، بیوه زنی که کسی را نداشت و از این راه هزینه زندگی‌اش تأمین می‌شد - چرا که مردم روستا موظف بودند به عروس قنات رسیدگی کنند- اما در هنگام خشکسالی برایش دختری باکره در نظر می‌گرفتند تا آب فراوان بدهد.

توزنده‌جانی گفت: در این داستان هم صنوبر انتخاب می‌شود. وی در انتظار بازگشت سهراب است اما انتظارش طولانی می‌شود. نویسنده این انتظار را از طریق درخت «به» نشان می‌دهد. درختی که سبز شده، میوه می‌دهد، خشک می‌شود و صنوبر با میوه‌هایش مربا درست می‌کند، اما سهراب باز نمی‌گردد. گویا او در شهر سرش به از ما بهتران گرم است. و نیامدن سهراب گویا صنوبر را دچار چنان غم و اندوهی می‌کند که می‌پذیرد به عقد قنات دربیاید.

وی خاطرنشان کرد: هر چند داستان بر اساس رسمی کهن نوشته شده است، اما نگاهی امروزی دارد. نویسنده در این اثر جامعه‌ای را نشان می‌دهد که گرچه هنوز به رسم و رسوم کهن اعتقاد دارد و به آنها احترام می‌گذارد اما در حال دگرگونی است.

این نویسنده و منتقد ادبی با اشاره به ادامه داستان گفت: حرص و طمع پدر صنوبر را وادار به پذیرش عروسی دخترش با قنات می‌کند. چون از این راه صاحب عایدی می‌شود و از کمکی که مردم برای عروس قنات می‌کنند می‌تواند زندگی بهتری داشته باشد. زمانی هم که سهراب باز می‌گردد دیگر آن سهراب قبلی نیست، او نه تنها لباس و آرایش سر و صورتش تغییر کرده که حتی تفکرش هم دگرگون شده است.

توزنده‌جانی تصریح کرد: پایان داستان هر چند با ابهام همراه است اما پیراهن پاره شده صنوبر و نوار زردی که بر آب رها شده است نشان از این دارد که سهراب به این رسم احترام نگذاشته و حرمت مراسم و حتی دختری را که دوست داشته نیز شکسته است.

گفتنی است، سلسله محافل ادبی با هم بخوانیم از جمله برنامه‌های کتابخانه فردوس در سال جاری است که یکشنبه‌ها یک هفته در میان برگزار می‌شود.

گزارش خطا

پسندها:

اشتراک گذاری

فیسبوک سروش واتس‌اپ لینکدین توییتر تلگرام

ارسال نظر