انتقاد استاد ايرج افشار از حبس نسخ خطي در کتابخانه‌هاي کشور
استاد ايرج افشار در نامه‌اي به مجله گزارش ميراث نسبت به حبس نسخ خطي در کتابخانه‌هاي کشور انتقاد کرد و تصريح کرد که اين کتابخانه‌ها به مناسبت آنکه نسخه‌هاي خطي را نگاهباني مي‌کنند حق مؤلف، کاتب، واقف، محقق را با اتخاذ روش‌هاي من‌درآوري ضايع و باطل مي‌کنند.
به گزارش خبرنگار شهر، استاد ايرج افشار از بزرگان نسخه‌پژوهي و ايرانشناسي کشور در نامه‌اي به اکبر ايراني سردبير نشريه گزارش ميراث که پيشتر در سرمقاله‌اي به ماجراي برخورد سرد کتابخانه‌هاي کشور با محققان در ماجراي در اختيار گذاشتن نسخ موجود قلم به انتقاد گشوده بود نوشت :
به دنبال سرمقاله شماره 33 گزارش ميراث اضافه مي‌کنم کتابخانه‌هايي که ماروارند به مناسبت آنکه نسخه‌هاي خطي را نگاهباني مي‌کنند حق مؤلف، کاتب، واقف، محقق را با اتخاذ روش‌هاي من‌درآوري ضايع و باطل مي‌کنند. زيرا اگر وقف است و بخشش و اهدا شده واقف آنها را براي بهره‌بري مستفيدان وقف کرده‌است نه در انبار انباشتن يا انتقاع مالي از آنها بردن. کدام واقف گفته است که در قبال استنساخ بايد وجهي به کيس? وقف داده شود. آقايان يک مورد را نشان بدهند تا معلوم شود حق دارند به دانشجو يا اديبي گفته شود چکي به فلان مبلغ امانتي بگذار که خلافي نسبت به فتوکپي يا سيدي انجام نشود.
وي ادامه داد: چند سال پيش يکي از مهمترين کتابخانه‌هاي تهران امضاء متعهدانه مي‌گرفت که در صورت چاپ کردن متن بايد آرم موسسه صاحب نسخه را روي کتاب چاپ کنند. نميدانم اين توقع کاملاً غيرعقلايي از کجا ناشي شده بوده و به کدام منطق قابل تطبيق است.
افشار همچنين تصريح کرد: اما اگر کتاب وقفي نباشد طبعاً خريداري است از بيت‌المال (بودجه مملکتي) براي استفاده اهل علم و به قصد توسعه معرفت.بودجه دولتي مالياتي است که مردم مي‌دهند و تا دستيابي به کتاب‌هاي ميراثي پيدا کنند. همان‌طور که صد عمل ديگر هم دولت بايد بکند مانند راه‌سازي و ... آنچه بايد از سوي دانشجو و استاد محقق در قبال عکس‌برداري پرداخته شود فقط مبلغي است که خرج خريد فيلم و کاغذ مي‌شود. آن هم بدون طمع‌کاري و مزدگيري زيرا حقوق را هم دولت مي‌پردازد. البته ماشين‌هاي کپي و ديجيتالي هم از اعتبارات دولتي براي مصارف عمومي خريداري شده است.
مدير بنياد موقوفات محمود افشار اظهار اميدواري کرد که آنچه در آن سرمقاله شماره 33 گزارش ميراث نوشته شده، مورد قبول کتابخانه‌ها قرار بگيرد و نوشت: شصت سال پيش ازين عباس اقبال در مجل? يادگار همين درد دل را کرد که شما کرديد و ده سالي پس از آن من در روزنامه اطلاعات در مقاله «کتاب انبار» شکايتها عرض کردم (که خودم کتابدار بودم). در همان اوان حبيب يغمايي هم در مجل? يغما از کتابخانه ملي گله‌گزاري کرد. معلوم مي‌شود اين رشته سر دراز دارد.
وي ضمن تقدير از رسول جعفريان رئبس کتابخانه مجلس نوشت: خوشبختانه کتابخان? مجلس در اين يک سال اخير با کوشش‌هاي حضرت رسول جعفريان با نشر فهرستها و نشريه‌ها بطور چاپي يا ديجيتالي، آن گنجين? نامي زنده و پرتوان شده است و مي‌تواند سرمشقي باشد براي ديگر کتابخانه‌ها که مال ملت را در اختيار ملت بگذارند. نشاني داد که اهل کتاب اين نوع جنبش را طالب بوده و در حق آن کتابخانه که درها را گشوده است ياد نيک مي‌شود. کتابخانه مرعشي قم هم هماره شنيده‌ام در دادن عکس و فيلم نسخه‌ها سماحت خاص نشان داده‌است.
ايرج افشار در پايان خطاب به مديران کتابخانه‌هاي صاحب نسخه‌هاي ارزشمند نوشت: مديران چند کتابخانه‌اي که مجلدهاي خطي ايشان زياد و بيش‌بهاست بايد يک رويه هم‌تراز و معقول و دنياپسند پيش گيرند و دانشجوي کم‌نوا و پژوهشگران دلسوز بي‌پناه را از آزار دادن و معاذير آوردن و هر روز قاعده خاص و شايد ناموزون وضع کردن برهانند.
