نشست نقد و بررسی کتاب «در خدمت و خیانت روشنفکران»

دومین نشست فصلی انجمن ادبی جوزا با گفت و گو درباره کتاب« در خدمت و خیانت روشنفکران» سه‌شنبه ۹ آذر در فرهنگ‌سرای رازی برگزار شد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، دومین نشست انجمن ادبی کانون جوزا با حضور سیدجواد میری و محدرضاکائینی با محوریت کتاب «در خدمت و خیانت روشنفکران» اثر جلال آل‌احمد در محل سالن اجتماعات فرهنگ‌سرای رازی برگزار شد.

دراین نشست سیدجواد میری عنوان کرد: بخش روشنفکری ایران کجاست، ایران چون از قومیت‌های مختلفی تشکیل شده و به تبع آن دارای زبان‌ها و گویش‌های مختلفی است، پس هر روشنفکری باید از سمت قومیت و زبان خود شروع و به یک روشنفکر پیشرو تبدیل شود، که یکی از دغدغه‌های جلال همین روشنفکری در تمام قومیت‌ها و زبان‌های مختلف است، مثل اینکه فرد عرب زبان در خوزستان یا آذری زبان در آذربایجان هریک روشنفکری خود را باید داشته باشند و سعی نکند دیگری را حذف کند. بلکه تفاوت‌ها را پذیرفته و مدیریت کنند و در ادامه از زبان جلال به روشنفکری آذربایجان پرداخت.

وی گفت: روشنفکری آذربایجان و شاعر شعر «حیدربابایه سلام» نوعی از روشنفکری است و جنس این روشنفکری را جور دیگری تعبیر رده و همچنین جلال آل احمد نیز در این کتاب به آذربایجان به مثابه یک سنت روشنفکری می نگرد که تمایزش با جریان اتاتیست در این است که روشنفکری آذربایجانی به دلیل مجاورت به قفقاز و استانبول رنگ بوی عدالت و مساوات دارد ولی جریان اتاتیستی به دنبال سرکوب تمایزات ، تنوعات و تکثرات به بهانه وحدت ملی است که در اصل به نگار ملی می انجامد.

میری افزود: زبان ادبیات زبان گهواره‌ای و زبان مادر است و تمام قومیت‌های یک کشور و روشنفکری آنها باید با زبان ادبیات باشد و زبان ادبیات است که همه را به هم پیوند می‌دهد و همه قومیت‌های یک کشور با کثرت خود باز، با همان زبان ادبیات صحبت می‌کنند و اینکه روشنفکری جلال اشاره دارد به حذف شدن قومیت‌ها و نبود باند و باند بازی‌ها و اینکه همه با زبان ادبیات صحبت کنند و اینکه یک روشنفکر پیشرو باشند.

میری درباره ی غرب زدگی جلال بیان کرد: جلال در تمامی فصل‌های کتاب بدنبال پاسخ دادن به این سوال بوده است که کلمه روشنفکر در غرب و شرق متفاوت است و این کلمه در غرب معنای خاصی دارد اما در ایران حتی بعد از مشروطه هم روشنفکری به معنی تقلید کورکورانه از روشنفکرهای غربی است.

او به اینکه ما هنوز جلال آل احمد را نشناخته ایم تاکید کرد و گفت: برای شناختن شخصیت جلال باید تفکر و جایگاه او را بهتر بشناسیم و باید نوع نگاه جلال را در باره ی روشنفکری مورد تحلیل قرار دهیم و خوانش جلال آل احمد از ایرانیت و زبان و روشنفکری موضوعی است که باید بصورت جدی به آن بپردازیم.

میری در ادامه نشست به آثار اورازان، خسی در میقات و سفرنامه روس اشاره کرد و گفت: هنوز هم در حوزه علوم اجتماعی ایران می‌درخشند.

عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم انسانی ادامه داد: جلال از پیشرو ترین روشنفکران ایرانی بود که در تنوع زبانی و آداب مردم ایران سخن گفته و با آنکه در تهران می‌زیسته در ۶۰ سال پیش از اغتشاش روشنفکری و نسبت دادن آن به زبان ادبیات و از تخیل جامعه شناختی سخن گفته که کمتر جامعه شناسی وجود دارد که این تناسب را تشخیص دهد.

او در پایان گفت: جلال آل احمد در حوزه روشنفکری در صد سال گذشته یکی از کلیدی‌ترین روشنفکران ایرانی است.

در ادامه جلسه نقد و بررسی کتاب «در خدمت و خیانت روشنفکران » محمدرضا کائینی توضیحاتی را درباره این کتاب ارائه داد و گفت: این کتاب بعد از فوت جلال آل احمد منتشر شده است و جلال در مقدمه کتاب عنوان کرده است که این کتاب را با انگیزه خونی که از مردم در ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ ریخته شد شروع به نگارش کرده که روشنفکران چگونه در مقابل این واقعه بی تفاوت بوده‌اند.

کائینی به روشنفکری جلال اشاره کرد و گفت: جلال برخورد انتقادی داشت و نحوه انتقاد وی عبور از حریم‌ها وخط قرمزها بود، جلال روشنفکری مردم عام را به دکانداری تشبیه کرده است.

وی عنوان کرد: جلال موفق ترین فرد در ارتباط با بدنه اجتماعی یک جامعه است و با این که از شخصیت جلال در دانشگاه‌ها به صورت وضوح بیان نمی‌شود اما به صورت زیر جلدی در میان اکثر دانشگاهیان، اساتید و دانشجویان پویا و محفوظ است.

وی در ادامه گفت: اولین خوانش قوی روشنفکری در ایران،جلال آل احمد است و همچنین به دلیل در ایران سرانه مطالعه خیلی پایین بوده و آن چیزی هم که مورد مطالعه قرار می‌گیرد به دلیل چند دست چرخیدن و ترجمه‌های ضعیف عملاً کارآیی لازم برای بارور شدن تفکر را ندارد. و همچنین اشاره به سرعت بالای انتقال اطلاعات و شبکه‌های اجتماعی و صفحات مجازی در عصر حاضر را دارد که گویی سبقت را در نقادی و روشنفکری از اغلب مردم ربوده است.

وی با اشاره به غرب زدگی جلال گفت: جلال شناخت بی واسطه از غرب داشت و در استفاده از واژه ماشین از یک زبان نمادین بهره می‌برد که برخی را دچار سوء تفاهم می‌کند، ماشین در غرب زدگی نماد فرهنگ غربی است . او کتاب در خدمت و خیانت روشنفکران را در طول زمان زیادی حدوداً از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۸ تالیف کرده است و به این موضوع اشاره دارد که جلال در نگارش این کتاب به دنبال مصادیق خاصی بوده است که با مرور زمان و با تحلیل این مصادیق در کشورهای غربی و روبرو شدن با وقایع خاص این کتاب را تالیف کرده است.

نویسنده و روزنامه نگار در پایان گفت: جهان بینی یک پدیده بومی است و نه وارداتی، جلال معتقد بود پدیده ماشین دستاورد فلسفی، ادبی و صنعتی غرب است. بنابراین مادر مواجهه در ماشین یا باید مصرف کننده علم باشیم یا تولید کننده علم باشیم.

گزارش خطا

پسندها:

اشتراک گذاری

فیسبوک سروش واتس‌اپ لینکدین توییتر تلگرام

ارسال نظر