جایگاه امام رضا (ع) در میان اهل سنت/ بررسی برخی آثار امام رضا (ع)

سیدحسن مهدیخانی سروجهانی در گفت‌وگو با پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر در خصوص جایگاه امام رضا (ع) در میان اهل سنت اظهار کرد: وقتی منابع اهل سنت و جوامع اهل سنت را بررسی می‌کنیم می‌بینیم که اهل سنت برای اهل بیت (ع) احترام قائل بودند، منابع تاریخی، رجالی و فرهنگ‌نامه‌های به‌جای مانده از اهل سنت مقام علمی و عرفانی امام رضا (ع) را ستوده‌اند و حتی برخی از اهل سنت که اندیشه ناصبی هم دارند به این امر اعتراف کرده‌اند.

وی ادامه داد: «شمس‌الدین ذهبی» در کتاب «سیر أعلام النبلاء» که فرهنگ‌نامه‌ای درخصوص شخصیت‌های بزرگ است به شرح حال امام رضا (ع) می‌پردازد و برای امام رضا(ع) عنوان «الأمام و سید» را به کار می‌برد و بعد شرح حال امام را معرفی می‌کند؛ سپس نویسنده در خصوص علم، جایگاه دیانت و بزرگواری امام می‌گوید: امام رضا (ع) در مکان والایی قرار داشته و در سن جوانی مقام فتوا داشتند.

این دکترای تاریخ و تمدن ملل اسلامی گفت: ذهبی به اسامی اشخاصی می‌پردازد که از امام رضا (ع) روایت نقل کردند و همچنین حدیث «سلسلة الذهب» را از شیخ مفید نقل می‌کند و می‌گوید که از امام رضا (ع) صادر شده است؛ همچنین حدیث «سلسلة الذهب» از «احمد بن حنبل» یکی از پایه‌گذاران مکاتب اهل سنت نقل شده و در منابع اهل سنت هم آمده است.

وی در ادامه با اشاره به آثار امام رضا (ع) بیان کرد: برخی آثار و کتب به امام رضا (ع) نسبت داده شده است که نسبت برخی از آن‌ها تأیید شده است اما انتساب برخی از کتب مورد تردید قرار گرفته است و برخی از علما آن‌ها را نپذیرفته‌اند. «رساله ذهبیه» از جمله آثاری است که به امام رضا (ع) نسبت داده می‌شود. این رساله در حوزه پزشکی است و گفته شده که حضرت این کتاب را به درخواست مأمون نگارش کرده‌اند، چون این اثر به دستور مأمون با آب طلا نوشته شد برای همین عنوان رساله ذهبیه به آن داده شده است.

استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین خاطرنشان کرد: کتاب «الفقه الرضوی» اثر دیگری است که به امام رضا (ع) نسبت داده‌اند اما بسیاری از علما این انتساب را نپذیرفته‌اند؛ از جمله رساله‌های نسبت داده شده به امام، رساله‌ای است که امام آن را در جواب «محمد بن سنان قمی» راجع به علل احکام نوشتند و در آن پنجاه علت را قید کردند و شیخ صدوق در کتاب «عیون اخبار الرضا» از آن یاد کرده است.

وی اظهار کرد: کتاب «علل الشرایع» فضل‌بن‌شادان اثر دیگری است که نویسنده همه مطالب را از امام رضا (ع) شنیده و جمع‌آوری کرده است. امام رضا (ع) رساله دیگری درباره شریعت دین و دین اسلام برای مأمون عباسی نگارش کردند که شیخ صدوق در «عیون اخبار الرضا» به آن اشاره کرده است.

این استاد دانشگاه گفت: همچنین امام رضا (ع) رساله دیگری در خصوص شریعت برای مأمون نوشتند؛ «ابن شعبة الحرانی» در «تحف‌العقول» آن را نقل کرده و گفته است مأمون «فضل بن سهل» را محضر امام رضا (ع) فرستاد و پیغام داد که شما حجت خدا و معدن علم هستید و دوست دارم برای من از حلال و حرام و واجبات دین و سنن بنویسید که امام رضا (ع) هم کاغذ و دوات خواستند و این رساله را در خصوص شریعت دین نوشتند.

مهدیخانی در پایان بیان کرد: «فقه الرضا» اثر دیگری است که علامه مجلسی این کتاب را در دوران صفوی مطرح کرد و تا آن زمان نسخه این کتاب شناخته نشده بود، علامه مجلسی به نسخه این کتاب دسترسی پیدا و آن را معرفی کرد و مجلسی دوم هم با تحقیق و بررسی انتساب این کتاب به امام رضا (ع) را تأیید کرده است.