نشست تخصصی «نمادهای ملی در احجام شهر تهران؛ رویکردها و دستاوردها» در موزه امام علی(ع)

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، نشست تخصصی «نمادهای ملی در احجام شهر تهران؛ رویکردها و دستاوردها» با حضور پژوهشگران و صاحب‌نظران هنر شهری دوشنبه هشتم دی در موزه هنرهای دینی امام علی(ع) برگزار شد و کارشناسان نشست به بررسی نقش احجام و نمادهای شهری در شکل‌دهی به هویت فرهنگی و حافظه جمعی شهر پرداختند.

در این نشست، محمد خراسانی‌زاده، سرپرست معاونت امور هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، با تأکید بر اینکه «ماده زمانی به معنا تبدیل می‌شود که فهمیده شود، نه فقط دیده»، گفت: امروز حجم انبوهی از آثار حجمی در تهران وجود دارد که هنوز نتوانسته‌اند به نماد تبدیل شوند و بیشتر به عناصر تزئینی و خنثی شبیه‌اند. نمادها فقط دیده نمی‌شوند، بلکه باید زیسته شوند تا اثرگذار باشند.

وی با بیان اینکه نماد شهری باید حافظه جمعی و اتصال میان‌نسلی ایجاد کند، افزود: احجام شهری زمانی می‌توانند مؤثر باشند که سه مؤلفه «تجربه‌پذیری»، «روایت‌مندی» و «برانگیختن کنشگری مخاطب» را در خود داشته باشند. اگر بخواهیم احجام، اشیای خاموش نباشند، باید نسبت آن‌ها با مفاهیم فرهنگی را بازتعریف کنیم و به روایت‌پردازی نو توجه داشته باشیم.

خراسانی‌زاده شهر را «بزرگ‌ترین رسانه تربیتی» دانست و تصریح کرد: شهر می‌تواند همه حواس انسان را به حس مثبت یا منفی تبدیل کند. روایت‌محوری باید اولویتی فراتر از فرم‌محوری داشته باشد و احجام شهری می‌توانند به سرمایه تمدنی بدل شوند؛ جایی که مردم صرفاً مخاطب اثر نیستند، بلکه مکمل آن‌اند. هنر محیطی با کنشگری شهروندان معنا پیدا می‌کند و احجام می‌توانند سکوت شهر را به گفت‌وگوی تمدنی تبدیل کنند.

در ادامه رضا خدادادی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران، با تأکید بر اینکه «نماد ملی باید از دل ملت بیرون بیاید»، گفت: در تهران بیش از سه هزار مجسمه وجود دارد، اما چند تای آن‌ها واقعاً دیده و به خاطر سپرده می‌شود؟ جانمایی نادرست و زوائد بصری اطراف آثار باعث شده بسیاری از این احجام به چشم نیایند.

او نماد را «قراردادی بصری برای بیان مفاهیم عمیق و انتزاعی در قالبی ملموس» دانست و افزود: نماد ملی ابزاری برای ایجاد غرور ملی، اتحاد اجتماعی و تداوم تاریخی است؛ همانند دماوند یا برج آزادی.

خدادادی به رویکردهای مختلف در شکل‌گیری نمادهای ملی اشاره کرد و گفت: باستان‌گرایی و اسطوره‌ای مانند آرش کمانگیر، رویکرد فرهنگی برآمده از ادبیات همچون مجسمه فردوسی، رویکرد ارزشی مانند نماد لاله در دفاع مقدس و رویکرد مدرن و تعاملی مانند برج میلاد و پل طبیعت، هرکدام بازتاب‌دهنده بخشی از هویت ایرانی‌اند.

در این نشست، حاضران بر لزوم بازنگری در سیاست‌گذاری هنر شهری، توجه به روایت‌پردازی، جانمایی درست آثار و مشارکت فعال شهروندان تأکید کردند تا احجام شهری از عناصر صرفاً تزئینی به نمادهایی زنده و معنا‌ساز در زیست روزمره شهر تبدیل شوند.