یکی بود یکی نبود، نقطه عطفی در تاریخ داستان‌نویسی فارسی
امیراسماعیل آذر، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی، با اشاره به جایگاه محمدعلی جمالزاده در ادبیات معاصر، او را پدر داستان کوتاه ایرانی دانست و تأکید کرد: جمالزاده با تکیه بر زبان ساده و نگاه اجتماعی، مسیر تازه‌ای پیش روی نویسندگان پس از خود گشود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر؛ امیراسماعیل آذر با مرور زندگی و آثار محمدعلی جمالزاده اظهار کرد: جمالزاده که در سال ۱۳۰۹ هجری قمری در اصفهان متولد شد، پس از پایان دوران نوجوانی برای تحصیل راهی بیروت و سپس ژنو شد و بخش عمده‌ای از عمر بیش از یک قرنی خود را خارج از ایران گذراند، اما همواره ایران و مسائل ایرانی محور اندیشه و آثار او باقی ماند.
به گفته آذر، آغاز جدی فعالیت ادبی جمالزاده با انتشار مجموعه «یکی بود یکی نبود» و به‌ویژه داستان «فارسی شکر است» رقم خورد؛ اثری که نقطه عطفی در تاریخ داستان‌نویسی فارسی است.
او افزود: در «فارسی شکر است» چندین حکایت کوتاه نهفته شده که هر یک با نگاهی طنزآمیز و انتقادی به زبان، جامعه و رفتار‌های فرهنگی می‌پردازد.
این استاد ادبیات فارسی با اشاره به مضامین آثار جمالزاده گفت: بیشتر داستان‌های او ریشه در مسائل اجتماعی دارند؛ از نقد خرافات و مناسبات سیاسی گرفته تا به چالش کشیدن افرادی که بدون شایستگی علمی و اخلاقی، در پی دستیابی به مقام و موقعیت اجتماعی‌اند.
آذر با اشاره به داستان «دوستی خاله‌خرسه» خاطرنشان کرد: جمالزاده در این داستان به هفت سال حضور نظامی روسیه در ایران اشاره می‌کند و پیامد‌های ناآگاهی، ساده‌لوحی و اعتماد نابه‌جا را به تصویر می‌کشد. شخصیت‌های داستان‌های او اغلب از طبقات متوسط و فرودست جامعه انتخاب شده‌اند تا تصویری واقعی از جامعه زمانه ارائه شود.
وی در پایان تأکید کرد: محمدعلی جمالزاده نخستین کسی بود که داستان کوتاه را به‌صورت جدی در ایران رواج داد و همین امر زمینه‌ساز ظهور نسل بعدی داستان‌نویسان شد. آثار او نه‌تنها ارزش ادبی دارند، اسناد اجتماعی مهمی از دوره گذار جامعه ایران به سوی مدرنیته هستند.
بیست و سوم دی در گاهشمار ایران، زادروز محمدعلی جمالزاده است.