وقتی «آوا و نوا» جایگزین «موسیقی» شد؛ روز ملی که باید گرامی داشته شود
ثبت روز ملی «آواها و نواهای ایرانی» در تقویم رسمی کشور طی سالهای گذشته دربرگیرنده ملاحظات فراوانی بوده است و باید دید مجموعههای مرتبط چه برنامهای برای گرامیداشت «موسیقی» در این روز دارند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر؛ بر اساس آنچه در تقویم رسمی کشورمان به ثبت رسیده، روز ششم بهمن به افتخار و پاسداشت «صفیالدین عبدالمومن فاخر ارموی» از دانشمندان و نوابغ جهانی علم موسیقی به نام روز ملی «آواها و نواهای ایرانی» نامگذاری شده است.
براساس روایتی که در رسانهها برای نامگذاری این روز به ثبت رسیده ماجرا از این قرار است که روز ۲۱ بهمن سال ۱۳۹۹ در جلسه «شورای فرهنگ عمومی کشور» ثبت چنین روزی با چنین عنوانی به تصویب اعضای حاضر در جلسه رسید. مصوباتی که پس از تصویب نهایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مرجع عالیتر در تقویم رسمی کشور به ثبت میرسد.
ماجرای ثبت این عنوان تا سال ۱۴۰۰ تقریبا مسکوت میماند تا اینکه روز پنجم خرداد همین سال در هشتصدوچهلویکمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی که به ریاست رئیسجمهور وقت برگزار می شود از بین ۲۸ عنوان مختلف برای ثبت، ۱۹ عنوان از جمله روزی ویژه موسیقی به تصویب اعضای حاضر در جلسه رسید و سرانجام روز ششم بهمن مصادف با سالروز وفات صفیالدین ارموی به عنوان «روز آواها و نواهای ایرانی» در تقویم رسمی کشور ثبت شد.
این فرآیند که از سال ۱۴۰۱ در گاه شمار رسمی کشور منتشر میشود، از جهات مختلف قابل بررسی است چرا که گفته می شود پس از سالها مجادله و بحث و نظر با همفکری، هماندیشی و درخواست تعدادی از اصحاب فرهنگ و هنر تهیه و به شورای فرهنگ عمومی کشور ارسال شده است. نکتهای که تازه آغاز ماجرا بوده است زیرا برخی معتقدند در این مسیر از نظرات اهالی ذی صلاح حوزه موسیقی در این زمینه نظرخواهی چندانی نشده است.
چارچوبی که موجب شد در این سال ها نهادها، هنرمندان و مجموعههای صنفی مختلف هرکدام به فراخور نحوه فعالیتها، دیدگاهها و نگرشهای موسیقاییشان نسبت به این مسیر واکنشهای متعددی در رسانهها داشته باشند. موضوعی که به نظر میآید هنوز از اهمیت چندانی در حوزه سیاستگذاری و مدیریتی برخوردار نیست اما همچنان به عنوان یکی از چالشهای مورد نظر حوزه موسیقی مورد توجه است.
البته که در اهمیت شخصیت علمی، فرهنگی، هنری و موسیقایی صفیالدین ارموی به عنوان یکی از موسیقیدانان و خوشنویسان قرن هفتم هجری که دارای مقالهها و رسالههای متعددی در حوزههای نظری موسیقی است شکی نیست اما آنچه در این چارچوب میتواند مورد توجه و کنکاش بیشتر قرار گیرد، نحوه انتخاب این عالم فرهیخته برای انتخاب یک روز ویژه موسیقی در تقویم رسمی و همچنین کلیدواژه انتخاب شده این موضوع است که به جای واژه «موسیقی» از «آوا و نوا» برای درج این عنوان استفاده شده، موضوعی که می تواند در گزارههای رسانهای مختلف مورد بحث و بررسی بیشتری قرار گیرد.
رضا مهدوی کارشناس حوزه موسیقی و از جمله هنرمندانی که طی سال های گذشته به عنوان مدیر و پژوهشگر در بخشهای مختلف عرصه موسیقی حضور مستمری داشته درباره روز ملی «آواها و نواهای ایرانی» توضیح داد: این جزو معدود دفعاتی است که رسانهها به موضوعی که می تواند از جهات مختلفی از اهمیت برخوردار باشد، پرداختهاند. گرچه باید گفت همین که به بهانه «موسیقی» یک روز در تقویم رسمی کشور ثبت شده میتواند اتفاق خوبی به حساب آید اما انتخابات دیگری چون سالروز وفات یا ولادت دانشمندان دیگر فرهنگ و هنر ایران زمین نیز میتوانست مورد بررسی قرار بگیرد.
وی ادامه داد: البته باید به این نکته هم اشاره داشت که موسیقی ایران در یک صد سال گذشته شاهد ظهور و بروز فرهیختگان بسیار ارزشمندی بود که خدمات زیاد و موثری را برای اعتلای موسیقی این سرزمین انجام دادند. بنابراین وقتی نام «موسیقی» به میان میآید متولیان امر هم میتوانند با تحقیقات و نظرخواهی بیشتری درباره انتخاب کلیدواژه و تاریخ انتخاب روزی ویژه موسیقی اقدام کنند.
این کارشناس و مدرس حوزه موسیقی در پاسخ به این پرسش که چرا اهالی موسیقی از زمان ثبت رسمی این روز در تقویم رسمی کشور استقبالی به عمل نیاوردند، تصریح کرد: به نظر من انتخاب عبارت «آوا و نوا» به جای واژه «موسیقی» یکی از مهمترین دلایل استقبال نکردن اهالی موسیقی از ثبت چنین روزی است. مسیری که بنده از آن مطمئن نیستم اما به نظر می آید در آن زمان از نظرات اهالی موسیقی پیرامون این موضوع کمتر استفاده شده است.
مهدوی در پایان تاکید کرد: همین که رسانهها بتوانند در آستانه فرارسیدن چنین روزی روی نحوه انتخاب روز و عنوان حساس شوند به خودی خود میتواند دربرگیرنده نکات قابل تاملی باشد. فرآیندی که با کمی برنامهریزی، تحلیل، آسیبشناسی و مدیریت میتواند موجب تبعات مثبت و موثری برای گسترش موسیقی خوب باشد.
به هر حال باید منتظر ماند و دید که حوزه مدیریت و سیاستگذاری در تمامی مجموعه هایی که با محوریت موسیقی فعالیت دارند و در این سال ها نیز با انواع و اقسام چالشها روبهرو بودهاند، با داشتن ابزاری چون «سند موسیقی» یا دیگر اختیارات و امکاناتی که دارند، برنامه تدوین شدهای برای گرامیداشت و پاسداشت «موسیقی» به بهانه همین روز ثبت شده در تقویم رسمی کشور دارند یا خیر؟ مسیری که تاریخ و گذر زمان بهترین پاسخدهنده به این مطالبات پژوهشی در حوزه توسعه موسیقی جدی است.