پنجاهمین نشست «شب ایران» اقلیم در خانه موزه دکتر شریعتی برگزار شد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، کانون «شب ایرانی» فرهنگسرای سرو، با برگزاری پنجاهمین نشست خود با عنوان «شب معماری» در خانه موزه دکتر شریعتی، به بررسی عمیق درس‌های معماری اقلیمی ایران برای مقابله با چالش‌های مسکن امروز پرداخت.

 این رویداد علمی، با حضور محمدرضا رستم‌زادگان، معمار برجسته، و دبیری محمدرضا وحدتی، بر لزوم بهره‌گیری از دانش بومی در ساخت‌وساز پایدار تاکید کرد.به گزارش روابط عمومی مدیریت فرهنگی هنری منطقه شش و فرهنگسرای سروکانون «شب ایرانی» فرهنگسرای سرو، پنجاهمین برنامه از سلسله رویدادهای «شب ایران» را شامگاه چهارشنبه، ۸ بهمن ماه ۱۴۰۴، در خانه موزه دکتر شریعتی میزبانی کرد. این نشست تخصصی با عنوان «شب معماری»، رویکردی نو به موضوع «درس‌های معماری اقلیمی ایران برای بحران معماری مسکونی امروز» داشت و با هدف ارائه راهکارهای بومی و پایدار در مواجهه با چالش‌های حوزه مسکن برگزار شد.

محمدرضا رستم‌زادگان )معمار، گردشگر و موسس پادکست بنابین(،به عنوان سخنران اصلی در این نشست علمی حضور یافت و با تأکید بر اصول معماری سنتی ایران، به تشریح انطباق بناها با شرایط اقلیمی متنوع کشور پرداخت.

 وی ایران را سرزمینی چهار فصل معرفی کرد که بر اساس عوامل دما، رطوبت و جغرافیا، به چهار اقلیم اصلی تقسیم می‌شود: گرم و خشک، سرد و خشک، گرم و مرطوب و سرد و مرطوب.رستم‌زادگان در ادامه به سیر تکامل معماری در طول تاریخ اشاره کرد و گفت: «انسان از دیرباز برای حفظ آرامش و آسایش خود به ساخت سرپناهی ایمن نیاز داشت و این سیر تکامل منجر به ظهور فناوری‌های جدید در حوزه ساخت‌وساز شده است.»

انسان در طول تاریخ، تمام تجارب حاصل از کوچ‌نشینی و ییلاق و قشلاق کردن و برخورد خود با طبیعت را به حد اعلا در معماری مسکونی به کار گرفته و ارتقا داده است.

ایشان افزود: بر اساس بررسی‌های انجام شده و با در نظر گرفتن آمارهای آب و هوایی نظیر میزان بارش سالیانه، مقدار و جهت باد، میزان گرما و سرما (دمای هوا) و زاویه تابش خورشید ، که عناصر اصلی به وجود آورنده اقلیم‌های متفاوت هستند ، می‌توان با استفاده از فرم‌ها و عناصر معماری مانند دیوار، در و پنجره، نوع و پوشش سقف، ارتفاع بنا و عناصر خاص ایرانی چون بادگیر، حوض، درون‌گرایی و برون‌گرایی و تراکم یا باز بودن بناها در معماری شهری، به طرح‌های معماری متنوعی دست یافت.

وی در ادامه، نمونه‌هایی از معماری در اقلیم‌های مختلف را برشمرد: اقلیم گرم و خشک (کویری): مصالح اصلی در این مناطق خاک است که با تولید خشت گلی و آجر پخته شده، فضاهایی چون طاق، گنبد و بادگیر و همچنین معماری درون‌گرا که نفوذ گرما را کاهش می‌دهد، شکل گرفته است.

 شهرهایی چون قم، کاشان و یزد نمونه‌های بارز این اقلیم هستند. اقلیم سرد و خشک (کوهستانی): مصالح در دسترس در این مناطق عمدتاً سنگ است که با آب و هوای منطقه مطابقت دارد. ساخت بنا با فرم‌های متناسب با اقلیم، آسایش حرارتی را فراهم می‌آورد. همدان، تبریز، اردبیل و کردستان از شهرهای این اقلیم محسوب می‌شوند.

 اقلیم گرم و مرطوب (سواحل خلیج فارس): مصالح موجود در این مناطق نیز خاک است. با توجه به وزش باد از دریا به ساحل، استفاده از بادگیر، حیاط مرکزی و رنگ سفید در نماها، به منظور رسیدن به آسایش اقلیمی رایج بوده است. شهرهای هرمزگان، بوشهر، بندرعباس و چابهار در این حوزه قرار دارند.

اقلیم سرد و مرطوب (سواحل دریای خزر): وجود رشته کوه البرز مانند سدی رطوبت هوای موجود در مازندران و گیلان را حفظ کرده و جنگل‌های هیرکانی نیز در این منطقه حضور دارند. چوب، مصالح اصلی ساخت‌وساز در این اقلیم است. انواع سقف‌های شیروانی برای مقابله با باران‌های شدید و استفاده از گردش هوا در بنا، راه‌حلی برای مسئله رطوبت بالا بوده‌اند. 

در پایان، رستم‌زادگان بر لزوم توجه ویژه معماران و مدیران به دانش بومی معماری تأکید کرد تا بتوانند در طراحی بناهای جدید به پیشرفت و رشد در جهت منافع عامه و توسعه پایدار دست یابند.لازم به ذکر است که پنجاه و یکمین نشست شب ایران روز دوشنبه ۱۳ بهمن در خانه موزه دکتر شریعتی برگزار خواهد شد.