همایش بین المللی «خانواده و همگرایی فرهنگی» در فرهنگسرای خانواده برگزار شد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر؛ همایش بین‌المللی «خانواده و همگرایی» در دو محور «خانواده و هویت فرهنگی در جهان اسلام» و «سیاست‌گذاری خانواده‌محور» با حضور جمعی از مسئولان و چهره‌های علمی برگزار شد.

در این همایش سید عباس موسوی، سرپرست معاونت سیاسی رئیس‌جمهور و دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی، غلامعلی افروز، چهره ماندگار روانشناسی و استاد ممتاز دانشگاه تهران، فاطمه محمدبیگی، نماینده مجلس شورای اسلامی، هدی جلیل، عضو شورای استان بغداد و مسئول امور زنان جریان حکمت ملی عراق، فاطمه محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه و جامعه‌شناس و شیوا مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه و رئیس فرهنگسرای خانواده به ایراد سخن پرداختند.

سیاست‌گذاری خانواده‌محور؛ یک مسئولیت اجتماعی و انسانی
سید عباس موسوی در این همایش با تأکید بر اهمیت نهاد خانواده اظهار داشت: خانواده نه فقط مکانی برای عشق و حمایت، بلکه سنگ‌بنای هر جامعه پیشرو است. اما پرسش اینجاست که سیاست‌ها و برنامه‌های اجرایی در جامعه ما تا چه حد این ستون فقرات حیاتی را در نظر می‌گیرد؟ در عصری که چالش‌های اقتصادی و فرهنگی بر ساختار و پویایی خانواده تأثیر می‌گذارد، خانواده‌ها نیازمند حمایت و درک بیشتری هستند و اینجاست که مفهوم سیاست‌گذاری خانواده‌محور اهمیت پیدا می‌کند.
وی افزود: تحقیقات نشان داده است که خانواده‌های قوی و منسجم منجر به جامعه‌ای سالم‌تر با جرم کمتر، بهداشت بالاتر و شهروندانی مسئولیت‌پذیرتر می‌شوند. بسیاری از کشور‌ها در اسکاندیناوی، کانادا، ژاپن و استرالیا این رویکرد را درک کرده و سیاست‌های موثری در پیش گرفته‌اند. ما نیز در ایران باید این ارزش والا را در تاروپود سیاست‌گذاری‌هایمان جاری سازیم. حمایت‌های اقتصادی هدفمند، توجه به سلامت، ایجاد تعادل بین کار و زندگی و تقویت نهاد‌های حمایتی از جمله این اقدامات است.

موسوی تأکید کرد: خانواده اکسیژن جامعه است و سیاست‌گذاری خانواده‌محور نه یک انتخاب، بلکه یک مسئولیت اجتماعی و انسانی است. بیایید فضایی بسازیم که خانواده‌ها در آن شکوفا شوند و فرزندانی سالم، شاد و سازنده برای فردای این سرزمین تربیت کنند.

لزوم وجود پیوست خانواده در تمام قانون‌گذاری‌ها
فاطمه محمدبیگی، نماینده مجلس شورای اسلامی نیز در این همایش اظهار داشت: اگر خانواده همگرایی خود را در معنویت بجوید، به منبع بی‌نهایت لایزال وصل می‌شود. طبق تأکیدات رهبر معظم انقلاب، خانواده باید پایه و مبنای همه قانون‌گذاری‌ها باشد. ما در تمامی قوانین باید پیوست خانواده را لحاظ کنیم تا به جامعه‌ای منسجم و وحدت‌آفرین دست یابیم.
وی افزود: در سیاست‌های حوزه خانواده سعی شده است با استفاده از تجارب موفق جهانی و بومی‌سازی فرهنگ ایرانی-اسلامی، قوانینی نظیر «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» تدوین شود که مورد تأیید و تمجید مقام معظم رهبری نیز قرار گرفته است.
نماینده مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: همگرایی و واگرایی فرهنگی از خانواده نشأت می‌گیرد. مطالعات نشان داده است که خانواده‌های ایرانی در شهر‌های بزرگ با سه لایه فرهنگی «دینی»، «ملی» و «جهانی» (منبعث از رسانه و فناوری) مواجه‌اند که در ارتباطی پیچیده با یکدیگر قرار دارند؛ خانواده‌ای موفق عمل کرده است که بتواند بین این سه لایه پل بزند.

چالش‌های اجرای قوانین خانواده‌محور در ایران
فاطمه محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه و جامعه‌شناس، به تفاوت مفهوم «نگاه به خانواده» در کشور‌های مختلف اشاره کرد و گفت: این مفهوم بسته به تاریخ، فرهنگ و اقتصاد جوامع متفاوت است؛ با این حال الگو‌های غالبی همچون رویکرد‌های رفاه کودک، حمایتی-اقتصادی و محافظه‌کارانه در سطح جهان قابل شناسایی است.
وی دلایل اصلی عدم اجرای کامل قوانین خانواده‌محور در ایران را شکاف بین سیاست‌گذاری و اجرا، توجه ناکافی به تغییرات واقعی خانواده ایرانی، چندپارگی نهادی، اولویت نداشتن در تخصیص منابع و ضعف در پایش و ارزیابی و همچنین ناهمخوانی برخی سیاست‌ها با واقعیت‌های اقتصادی عنوان کرد و افزود: سیاست‌ها گاهی کلی هستند و اجراکننده مشخص و پاسخگو ندارند.

اربعین؛ نمونه موفق همگرایی فرهنگی و تحکیم هویت مشترک اسلامی
هدی جلیل، عضو شورای استان بغداد و مسئول امور زنان جریان حکمت ملی عراق، با ارائه مقاله‌ای با عنوان «خانواده؛ محور همگرایی فرهنگی و توسعه پایدار در جهان اسلام؛ بررسی عراق و ایران به‌عنوان نمونه» به تبیین جایگاه خانواده در شکل‌گیری تمدن اسلامی پرداخت. وی خانواده را هسته اصلی جامعه و نخستین بستر تربیت انسان دانست و تأکید کرد که ارزش‌ها، هویت فرهنگی و دینی هر جامعه از درون خانواده شکل می‌گیرد. به گفته وی، اسلام نگاه ویژه‌ای به خانواده به‌عنوان کانون آرامش، مودت، رحمت و همبستگی اجتماعی دارد.

وی با اشاره به اشتراکات عمیق فرهنگی و دینی میان ایران و عراق، خانواده را یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال دو ملت دانست و تأکید کرد که مناسبت‌هایی همچون زیارت اربعین، نمونه‌ای موفق از همگرایی فرهنگی، تقویت سرمایه اجتماعی، ترویج فرهنگ خدمت‌رسانی و تحکیم هویت مشترک اسلامی به شمار می‌رود. هدی جلیل در پایان بر ضرورت توجه دولت‌ها به سیاست‌های خانواده‌محور، تسهیل ازدواج جوانان، حمایت از فرزندآوری و گسترش همکاری‌های علمی میان کشورهای اسلامی تأکید کرد.

هویت کشور‌ها در گرو نهاد خانواده است
غلامعلی افروز، روانشناس و استاد ممتاز دانشگاه، با تأکید بر نقش بنیادین خانواده گفت: «هیچ کشوری بدون خانواده هویت ندارد؛ تمامی ارزش‌های فرهنگی و اخلاقی از درون خانواده زایش می‌یابد.» وی خانواده را تنها نهاد فطری و بی‌بدیل بشر توصیف کرد و افزود: «تمام نهاد‌های اجتماعی و ساختار‌های حکمرانی برای خدمت به خانواده ایجاد شده‌اند، نه برعکس.»
افروز هدف اصلی ازدواج را رسیدن به آرامش دانست و گفت: «خانواده موفق محیطی سرشار از امنیت روانی فراهم می‌کند.» وی همچنین با انتقاد از مفهوم «گسست نسل‌ها»، آن را نتیجه ضعف پیوند‌های عاطفی دانست و بر نقش رسانه‌ها در بازنمایی خانواده‌های موفق تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت: «محبوبیت، سرمایه اصلی خانواده است و هرچه اعضا بدون منت به یکدیگر خدمت کنند، این سرمایه افزایش می‌یابد.»

خانواده؛ محور انتقال هویت در عصر جهانی‌شدن

شیوا مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه و رئیس فرهنگسرای خانواده در این همایش اظهار داشت: خانواده تنها نهادی است که با وجود تکثر جغرافیایی، واجد ارزش‌های بنیادین و مشترک است و همگرایی فرهنگی زمانی پایدار خواهد بود که از پایین به بالا اتفاق بیفتد، نه به صورت تکلیفی و از بالا به پایین. وقتی خانواده‌ها در یک جغرافیا یا حوزه تمدنی (مانند جهان اسلام یا یک منطقه خاص) ارزش‌های مشترکی مثل اصالت روابط خویشاوندی، مسئولیت‌پذیری متقابل و اخلاق‌گرایی را پاس می‌دارند، یک «زبان میان‌فرهنگی» مشترک شکل می‌گیرد.
وی در ادامه تصریح کرد: بسیاری از ساختارهای توسعه مدرن، با ترویج فردگرایی مفرط، موجب تضعیف پیوندهای خانوادگی شده‌اند. از این رو، یک استراتژی هوشمندانه برای تقارب و همگرایی، نیازمند بازتعریف پیوست‌های فرهنگیِ اقدامات است؛ به طوری که هر رویداد، رسانه یا سیاست فرهنگی، به جای هدف قرار دادن مخاطبِ منفرد، «کلان‌نهاد خانواده» را محور قرار دهد. همچنین جامعه بین‌المللی اسلامی برای دستیابی به همگرایی فرهنگی پایدار، باید خانواده را به عنوان محور اصلی انتقال هویت ملی و اسلامی مورد توجه قرار دهد. تقویت هویت ملی در کنار هویت اسلامی، نه تنها موجب حفظ تنوع فرهنگی ملت‌های مسلمان می‌شود، بلکه زمینه‌ساز شکل‌گیری وحدت، انسجام و تمدن نوین اسلامی در عصر جهانی‌شدن خواهد بود.
این همایش با مشارکت فرهنگسرای خانواده، دفتر جریان حکمت ملی عراق در ایران، مجمع بانوان تمدن‌ساز عصر اندیشه و بانوان قرآن‌پژوه به صورت حضوری و در بستر فضای مجازی برگزار شد.