«عطر سیب» تجلی روضه و حرم در یک میدان

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، مردم ایران هر چیزی را فراموش کنند، یک چیز را هرگز از یاد نمی‌برند. یک نام زیبا که فراتر از اینکه یک اسم باشد، یک سبک زندگی است که سال‌ها در عمق جان وجود مردم ایران ریشه دوانده و بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی‌شان شده است. صحبت از یک سال، یک دهه و یک سده نیست. مردم ایران سال‌هاست که مشتاقانه شوق دارند تا برای سید و سالار شهیدان، سیاه بپوشند، خانه‌هایشان را به رنگ عزا دربیاورند و در سوگ شهادتش مثل «مادر فرزند از دست داده»، ضجه بزنند.

از قدیم الایام تا به امروز، ماه محرم همانطور که اسمش پیداست، برای ایرانی‌ها حرمت داشته، مراسمات شادی‌شان را به احترامش عقب می‌انداختند، دیوار‌های شهر را به رنگ مشکی درمی‌آوردند، نذری پخش می‌کردند و حتی قدیمی‌تر‌ها به احترامش، دهه اول محرم تا روز شهادت امام حسین را کاسبی نمی‌کردند. اما در بین همه این مراسمات، یک چیزی بیش از بقیه مورد نظر بوده و آنهم مراسم استقبال از ماه عزای اهل بیت است که پیرغلامان آن را به نام سیاه پوشان می‌شناسند.

اینجا تهران است؛ میدان آیینی امام حسین. اهالی پایتخت به ویژه آنهایی که شرق تهران سکونت دارند، هر چند روز یا شاید هم هر روز نامش را می‌شنوند و به زبان می‌آورند و گاهی دلشان برای داغی که صاحب این نام، در روز عاشورا در سرزمین کربلا دید، می‌لرزد. دلشان تنگ حرم شش گوشه می‌شود و آرزوی اربعین را در دل زمزمه می‌کنند.

شهر تهران، در دل خود میدانی آیینی جای داده که تبدیل به یک مکانی خاص برای پایتخت‌نشینان شده است و همه ساله میزبان بسیاری از مراسمات سوگواری سید و سالار شهیدان می‌باشد. اما این روزها، میدان امام حسین رنگ و بوی قشنگ‌تری از هفته‌های پیش به خود گرفته و میزبان رویدادی به نام «عطر سیب» شده است. خیلی‌ها وقتی عطر سیب را می‌شنوند، یاد آن مداحی مشهور می‌افتند که در زمان خودش خیلی ترند شده بود و هنوز هم در برخی از هیئات بر زبان‌ها جاری می‌شود: «بوی سیب و حرم حبیب و ...» از دور که نزدیک میدان می‌شوی، انگار شهر آرام‌آرام لباس عزا بر تن می‌کند؛ پرچم‌های مشکی، صدای سلام بر حسین (ع)، رفت‌وآمد خادمان هیئت‌ها و مردمی که آمده‌اند تا سهمی از آماده‌سازی این میهمانی بزرگ داشته باشند.

عطر سیب رویدادی است که قدمتش به بیش از ۲ دهه رسیده و هدف اصلی‌اش آماده‌سازی فضای شهر تهران برای میزبانی هر چه شایسته از ماه محرم و مجالس عزای امام حسین است. این روز‌ها میدان آیینی امام حسین (ع) بیش از همیشه حال و هوای محرم دارد. غرفه‌های مختلف در این میدان آیینی برای خدمت‌رسانی به مردم آماده‌اند. سیاهی‌ها، کتبیه‌های منقش به نام مطهر امام حسین، پرچم مشکی‌ها و سایر ملزومات برای هیات‌ها در اینجا همگی گردهم فراهم است. همچنین فضایی برای استفاده خانواده‌ها فراهم شده و کودکان و نوجوانان هم فضایی مختص به خود دارند تا هم با معارف اهل بیت بیشتر آشنا شوند و هم اولین قدم‌ها برای برپایی مجلس امام حسین را در کنار بزرگتر‌ها تجربه کنند.

این رویداد، سال‌هاست به یکی از نشانه‌های آغاز ماه محرم در تهران تبدیل شده؛ رویدادی که نه فقط محلی برای تأمین و تهیه ملزومات هیئت‌ها، بلکه مجالی برای تازه شدن عهد دلدادگان اهل‌بیت (ع) است. اینجا آدم‌ها فقط برای خرید پرچم، کتیبه، طبل و وسایل عزاداری نمی‌آیند؛ هر کسی انگار با خودش نیتی آورده، دلتنگی‌ای دارد و قرار است چیزی را با خودش به خانه ببرد که در هیچ غرفه‌ای فروخته نمی‌شود. پیرغلامان با همان دست‌هایی که سال‌هاست بیرق حسین (ع) را بالا نگه داشته‌اند، کنار جوان‌هایی ایستاده‌اند که تازه قدم در مسیر خدمت گذاشته‌اند. نسل‌ها کنار هم جمع می‌شوند؛ یکی از پیرغلامان از محرم‌های قدیم می‌گوید و دیگری از آرزوی برپایی هیئتی سخن می‌گوید که اولین سالش است.

البته در میان شلوغی میدان، گاهی صحنه‌هایی دیده می‌شود که بیشتر از هر سخنرانی و روضه‌ای اثر می‌گذارد؛ مادری که برای نذر سالانه‌اش آمده، نوجوانی که با اشتیاق پرچم انتخاب می‌کند و خادمی که زیر لب می‌گوید: «امسال هم آقا طلبیده است.» برخی هم زرنگ‌تر هستند و از الان برای اربعین برنامه‌ریزی می‌کنند؛ کوله سفر انتخاب می‌کنند، لباس عربی می‌پوشند، کفش راحت، چفیه و یک پرچم قرمز که روی آن نوشته شده است: «یا لثارات الحسین.»

عطر سیب به ۲۴ سالگی خود رسیده و بعد از گذشت بیش از ۲ دهه باید به بلوغ رسیده باشد. اینجا همه دست به دست هم داده‌اند که محرم حسین باشکوه‌تر در ایران اسلامی برگزار شود. این محفل فقط یک برنامه شهری نیست، آغاز دلتنگی جمعی مردمی است که قرن‌هاست با نام حسین (ع) زندگی کرده‌اند. مردمی که هنوز هم با آمدن محرم، خانه‌هایشان را سیاه‌پوش می‌کنند، دل‌هایشان را آماده می‌کنند و دوباره به یاد می‌آورند که بعضی نام‌ها، فقط یک نام نیستند؛ یک مسیرند، یک عشق‌اند و یک سبک زندگی؛ و تهران، هر سال در میدان امام حسین (ع)، چند روز زودتر از آغاز محرم، بوی همان عشق قدیمی را استشمام می‌کند؛ بوی سیب… بوی روضه… بوی حرم.

این روزها، ماه محرم آرام آرام نزدیک می‌شود؛ تنها یکی دو روز مانده و خیابان‌ها پر شده از پرچم‌های سیاه و تکیه‌هایی برای پخش نذری به یاد لب‌های عطشان حسین. محرم امسال یک جای خالی دارد و آنهم امام شهیدمان است. همان که با لب روضه در دفتر کارش شهید شد تا به جای ملت، امام جان فدای ملت شود. دلمان تنگ مراسمات حسینیه امام خمینی است که تو بیایی و با همان صلابت همیشگی پای روضه بنشینی؛ حاج محمود را صدا کنی و به او بگویی: «از ایران بخوان.» محرم امسال جای شما خالیست.

چند روز دیگر صدای طبل‌ها بلند می‌شود، بیرق‌ها بر سردر خانه‌ها می‌نشیند، هیئت‌ها جان می‌گیرند و دوباره همان قصه قدیمی آغاز می‌شود؛ قصه مردمی که هر سال گویی برای نخستین بار، داغ عاشورا را زندگی می‌کنند و شاید راز این ماندگاری همین باشد؛ اینکه زمان گذشته، نسل‌ها عوض شده‌اند، سبک زندگی تغییر کرده، اما هنوز هم وقتی نام حسین (ع) به میان می‌آید، دل‌های زیادی در این سرزمین به یک سمت می‌تپد.

محرم از راه می‌رسد و تهران، مثل همه این سال‌ها، دوباره سیاه می‌پوشد؛ نه از سر عادت، که از سر ارادت؛ و عطر سیب، هر سال یادآوری می‌کند که ماه محرم در پایتخت از میدان امام حسین آغاز می‌شود. فرصت استفاده از عطر سیب تا ۲۸ خرداد باقیست. میدان امام حسین تجلی‌گاه عشق است.