آیا ادبیات کودک میتواند تنش در خاورمیانه را آرامتر کند؟
یکی از بزرگترین مسئولیتهای نویسندگان کودک، آن است که اجازه ندهند تخیل نسل آینده کاملاً نظامی و خشونتزده شود. کودکان حق دارند جهان را فراتر از جنگ تصور کنند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، یک حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان در یادداشتی نوشت: یکی از خطرناکترین پیامدهای جهان معاصر، عادی شدن خشونت در ذهن انسانهاست. کودک امروز، پیش از آنکه معنای دقیق صلح را بفهمد، تصاویر جنگ، انفجار، تهدید و بحران را میبیند.
او در جهانی رشد میکند که خشونت، هر روز از طریق رسانهها، بازیها و شبکههای اجتماعی بازتولید میشود. تکرار این تصاویر، آرامآرام حساسیت عاطفی کودکان را کاهش میدهد و خشونت را به بخشی طبیعی از جهان تبدیل میکند. در چنین شرایطی، ادبیات کودک نقشی فراتر از سرگرمی پیدا میکند.
قصهها میتوانند تخیل کودک را از اسارت خشونت نجات دهند. کودک از خلال داستان، یاد میگیرد جهان فقط میدان رقابت، نفرت و جنگ نیست؛ هنوز دوستی، مهربانی و همدلی وجود دارد. ادبیات کودک، در حقیقت نوعی بازسازی تخیل انسانی است. جامعهای که کودکانش فقط تصاویر بحران ببینند، در آینده با نسلی مواجه خواهد شد که کمتر توان همدلی دارد.
وقتی کودک هر روز با خشونت مواجه میشود، ممکن است رنج دیگران برایش عادی شود. این وضعیت، بنیان اخلاقی جامعه را تهدید میکند. فرهنگ ایرانی، تاریخی طولانی در روایتسازی صلحمحور دارد. بسیاری از قصههای ایرانی، بر مفاهیمی چون بخشش، انسانیت، وفاداری و مهربانی استوار بودهاند. این ظرفیت فرهنگی میتواند در روزگار بحران، به ابزاری برای حفظ روان کودکان تبدیل شود.
امروز کودکان بیش از هر زمان دیگری نیازمند داستانهاییاند که امید را زنده نگه دارد. داستان خوب، فقط کودک را سرگرم نمیکند؛ بلکه به او کمک میکند جهان را انسانیتر ببیند. اگر تخیل کودکان کاملاً در محاصره تصاویر خشونت قرار گیرد، جامعه آینده بخشی از توان اخلاقی خود را از دست خواهد داد.
ادبیات کودک میتواند چرخه عادیسازی خشونت را متوقف کند. قصهها به کودک یاد میدهند که قدرت واقعی، فقط در نابود کردن نیست؛ گاهی در همدلی، گفتوگو و حفظ انسانیت معنا پیدا میکند. این مساله، در جهان امروز که خشونت بهسرعت در حال بازتولید است، اهمیت دوچندان دارد.
یکی از بزرگترین مسئولیتهای نویسندگان کودک، آن است که اجازه ندهند تخیل نسل آینده کاملاً نظامی و خشونتزده شود، کودکان حق دارند جهان را فراتر از جنگ تصور کنند. آنان باید بتوانند آیندهای مبتنی بر آرامش و انسانیت را در ذهن خود بسازند. اگر جامعهای نتواند برای کودکانش روایتهای امیدبخش خلق کند، دیگران تخیل آنان را با تصاویر ترس و خشونت پر خواهند کرد. آینده ملتها، پیش از آنکه در سیاست شکل بگیرد، در تخیل کودکان ساخته میشود.