گزارشی از رویداد فرهنگی «عطر سیب»
هیئتها در تکاپوی محرم؛ از خرید تا خاطره
هنوز چند روزی تا آغاز ماه محرم باقی مانده، اما میدان امام حسین(ع) زودتر از تقویم، وارد حالوهوای عزاداری شده است. از ورودی که وارد می شوی، اولین چیزی که به استقبالت میآید، نه صدای بلندگوهاست و نه ازدحام جمعیت؛ بوی اسپند است که در هوا پیچیده و با گرمای عصرهای خرداد درآمیخته است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر به نقل از خبرگزاری پانا، ساعت از چهار عصر گذشته و نمایشگاه «عطر سیب» کمکم جان میگیرد. خانوادهها، پیرغلامان، مسئولان هیئتها و جوانانی که فهرست خرید در دست دارند، یکییکی وارد میدان میشوند. انگار همه قرار مهمی دارند؛ قراری برای آماده شدن به احترام نامی که قرنهاست مردم را دور هم جمع میکند؛ حسین(ع).
بیستوچهارمین دوره رویداد فرهنگی «عطر سیب» از ۲۱ تا ۲۸ خرداد، هر روز از ساعت ۱۶ تا ۲۱ در میدان امام حسین(ع) برگزار میشود؛ اما اینجا بیشتر از آنکه یک نمایشگاه باشد، شبیه شهری کوچک است که خودش را برای محرم آماده میکند.
در یکی از غرفهها، مردی حدوداً پنجاهساله در حال انتخاب کتیبه است. هر چند دقیقه یکبار با تلفن همراهش تماس میگیرد و از اعضای هیئت نظر میخواهد. لبخند میزند و میگوید: «هر سال همین روزها میآییم. خرید که تمام میشود، تازه میفهمیم محرم نزدیک شده.»
چند قدم آنطرفتر، جوانی دو پنکه بزرگ را کنار دیگهای نذری گذاشته و با دقت قیمتها را مقایسه میکند. غرفههای نمایشگاه فقط به پرچم و مهر و تسبیح محدود نیستند. از پنکه و جاروبرقی گرفته تا دیگ، ظروف یکبار مصرف، تجهیزات صوتی، پارچه، کتیبه و ملزومات پذیرایی؛ هر آنچه یک هیئت برای برگزاری مراسم نیاز دارد، در اینجا پیدا میشود.
در میان راهروهای نمایشگاه، بیرقهای سرخ و سیاه با نسیم عصرگاهی تکان میخورند. روی بعضی از آنها نام حضرت عباس(ع) نقش بسته و روی برخی دیگر، شعارهای مذهبی و انقلابی به چشم میخورد. غرفههایی هم به عرضه محصولات فرهنگی با موضوع شهدای مقاومت و «رهبر شهید» اختصاص یافتهاند و مراجعهکنندگان با دقت آنها را بررسی میکنند.
اما عطر سیب فقط متعلق به متولیان هیئتها نیست. در بخش دیگری از میدان، صدای خنده کودکان شنیده میشود. دختر بچهای با چادر مشکی کوچکش، دست مادرش را گرفته و با هیجان به سمت غرفه محصولات کودک میرود. پسر بچهای چند قدم آنطرفتر مشغول ساخت کاردستی است و با افتخار ساختهاش را به پدرش نشان میدهد.
امسال، خانوادهها جای پررنگتری در این رویداد دارند. غرفههای ویژه کودکان و نوجوانان، محصولات فرهنگی متناسب با سن آنها، پوشاک مناسب ایام محرم و فضاهای سرگرمی، نمایشگاه را از یک بازار تخصصی برای هیئتها فراتر برده است. مادر جوانی که همراه دو فرزندش برای بازدید آمده، میگوید: «خوب است که بچهها هم با این فضا آشنا میشوند. محرم فقط برای بزرگترها نیست.»
خورشید آرامآرام به سمت غروب میرود و میدان شلوغتر میشود. ناگهان صدای دمامها سکوت عصرگاهی را میشکند. گروهی از دمامزنان با لباسهای متحدالشکل، ریتمی آشنا را مینوازند؛ ضرباهنگی که خاطره روزهای محرم را زنده میکند. جمعیت ناخودآگاه دور آنها حلقه میزنند. بعضیها فیلم میگیرند، بعضیها زیر لب ذکر میگویند و بعضی دیگر، تنها نظارهگرند.
کمی آنسوتر، رادیو نمایشگاه در حال پخش برنامه است و بازدیدکنندگان را از برنامههای روزانه مطلع میکند. شب که از راه میرسد، صحنه تعزیه آماده میشود. هنرمندان کانون تعزیه منهاج، هر شب یکی از مجالس تعزیه را اجرا میکنند. صندلیها پر شدهاند و بسیاری ایستاده به تماشا نشستهاند. کودکانی که دقایقی پیش مشغول بازی بودند، حالا با کنجکاوی چشم به صحنه دوختهاند.
در میانه این رفتوآمدها، نقطهای در میدان حالوهوایی متفاوت دارد؛ مزار شهدای گمنام. هیاهوی خرید، صدای دمام و رفتوآمد مردم، اینجا جایش را به سکوت داده است. زنی آرام فاتحه میخواند. مردی دستانش را به نشانه دعا بالا آورده و نوجوانی کنار مزار ایستاده و خیره به پرچمهای اطراف نگاه میکند. گویی این نقطه از میدان، یادآور پیوندی عمیق میان فرهنگ عاشورا و فرهنگ ایثار است.
در گوشه دیگری از نمایشگاه، مسئولان هیئتها کارتهای اعتباری خود را در دست دارند و برای خرید اقدام میکنند. امسال روند خدمترسانی به هیئتها تسهیل شده و حتی برای جاماندگان ثبتنام و افرادی که در بارگذاری مدارک با مشکل مواجه شده بودند، فرصتی دوباره برای تکمیل فرآیند در نظر گرفته شده است.
یکی از خادمان هیئت که چند کیسه خرید در دست دارد، با رضایت میگوید: «قبلاً تهیه این وسایل سختتر بود. حالا خیلی از نیازهای هیئت را میتوانیم یکجا تهیه کنیم.»
هر چه به ساعت پایانی نمایشگاه نزدیک میشویم، میدان امام حسین(ع) بیش از پیش به تکیهای بزرگ شبیه میشود؛ تکیهای که در آن، خرید و برنامه فرهنگی، کودک و سالمند، هیئت و خانواده، همه در کنار هم قرار گرفتهاند.
اینجا فقط نمایشگاهی برای تهیه ملزومات محرم نیست؛ روایت شهری است که پیش از آغاز عزاداری، خودش را آماده میکند. شهری که هنوز صدای طبلهای دهه اول در آن نپیچیده، اما دلهای مردمش از همین روزها راهی کربلا شده است.
نمایشگاه «عطر سیب» تا ۲۸ خردادماه، هر روز از ساعت ۱۶ تا ۲۱ در میدان امام حسین(ع) میزبان هیئتهای مذهبی و خانوادههاست؛ میزبانی که شاید مهمترین دستاوردش، زنده نگه داشتن همان حس مشترکی باشد که هر سال با نزدیک شدن محرم، در کوچهها، خانهها و میدانهای این شهر جریان پیدا میکند؛ حس آماده شدن برای میزبانی از نام حسین(ع).