خوانش انتقادی عکس از منظر نشانه‌شناسی در فرهنگسرای سرو
هفتادونهمین نشست کانون عکاسی شفق با موضوع «خوانش انتقادی عکس از منظر نشانه‌شناسی» با حضور «عباس حمید سمیعی»، کارشناس این حوزه، و اعضای کانون در فرهنگسرای سرو برگزار شد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، در هفتادونهمین نشست کانون عکاسی شفق که روز سه‌شنبه ۱۴ مهر در فرهنگسرای سرو برگزار شد، رابطه میان تصویر، متن و نشانه و تأثیر متقابل آنها بر معنای اثر تصویری مورد بررسی قرار گرفت و شرکت‌کنندگان با مفاهیم پایه نشانه‌شناسی و شیوه خوانش عکس از این منظر آشنا شدند.
«عباس حمید سمیعی» در این نشست با اشاره به اهمیت نشانه در فرایند ادراک و تفسیر تصاویر گفت: هر نشانه می‌تواند مخاطب را به مفهومی فراتر از شکل ظاهری خود هدایت کند و معنا در بسیاری از موارد از طریق ارتباط میان نشانه‌ها شکل می‌گیرد.
وی با طرح نمونه‌هایی از واژه‌ها و تصاویر، به قراردادی بودن نشانه‌های زبانی پرداخت و توضیح داد که یک واژه در زبان‌های مختلف می‌تواند صورت‌های متفاوتی داشته باشد، اما در هر زبان، رابطه میان واژه و مفهوم آن بر پایه قرارداد شکل می‌گیرد.
سمیعی همچنین به رابطه دوسویه زبان و تصویر اشاره کرد و افزود: متن می‌تواند معنای یک تصویر را تغییر دهد و تصویر نیز می‌تواند برداشت مخاطب از یک متن را تحت تأثیر قرار دهد. از این منظر، خوانش عکس تنها به مشاهده عناصر بصری محدود نمی‌شود و اطلاعات، عنوان و متنی که در کنار تصویر قرار می‌گیرد نیز در شکل‌گیری معنا نقش دارد.
این کارشناس در ادامه با تشریح مراحل خوانش نشانه‌شناختی عکس بر اهمیت توصیف دقیق عناصر موجود در تصویر پیش از تفسیر آن تأکید کرد و گفت: در نخستین مرحله باید آنچه را به‌صورت مستقیم در عکس دیده می‌شود، بدون افزودن برداشت‌های شخصی توصیف کرد؛ سپس مخاطب می‌تواند بر اساس تجربه زیسته و دانش خود، به تفسیر و معناگذاری تصویر بپردازد.
وی با استفاده از نمونه‌های تصویری، تفاوت میان «توصیف» و «تفسیر» را برای حاضران توضیح داد و نشان داد که چگونه عنوان، متن یا توضیح همراه یک تصویر می‌تواند ذهن مخاطب را به سمت معنایی خاص هدایت کند و خوانش او را تغییر دهد.
در بخش دیگری از این نشست، مفهوم نشانه‌های نمادین و نقش قراردادهای فرهنگی و زبانی در شکل‌گیری معنا مورد بررسی قرار گرفت و نمونه‌هایی از کاربرد نشانه‌ها در عکاسی، گرافیک محیطی و ارتباطات تصویری مطرح شد.
در پایان، شرکت‌کنندگان با انجام تمرین‌های عملی، تصاویر را ابتدا به‌صورت عینی توصیف و سپس با تکیه بر نشانه‌های موجود، تجربه زیسته و اطلاعات همراه تصویر، تحلیل و تفسیر کردند.
هفتادونهمین نشست کانون عکاسی شفق با هدف ارتقای دانش و مهارت اعضای کانون در زمینه نقد و تحلیل تصویر، با موضوع «خوانش انتقادی عکس از منظر نشانه‌شناسی» در فرهنگسرای سرو برگزار شد.