گذری عمیق به تاریخ انسانیت

یاداشتی بر برنامه شبی در کهکشان‌ها

خلقت آدم و روایت سیب سرخ حوا، بت شکنی ابراهیم خلیل الله و قربانگاه فرزندش، واقعه پسر نوح که با بدان بنشست و از کشتی عافیت پدر جا ماند ، نمایش غارحرا و به پیامبری رسیدن محمد مصطفی(ص) و حوادث صدر اسلام و.. همه در کنار واقعه شهادت مولا علی(ع) و واقعه سترگ کربلا در سیری عمیق به مخاطبانی عرضه می شود که آمده اند "شبی در کهکشانها " تاقطره ای از عظمت اسلام و حوادث تلخ و شیرین آن را به نظار بنشیند و تجربه ای را از مرور تاریخ تشیع را که به هنر و تجربه و خلاقیت آذین بندی شده در حافظه بلندمدت خویش ثبت کنند.

اینکه یک نمایش مدرن بتواند یک تاریخ چندین هزار ساله را با حجم انبوهی از اطلاعات و وقایع در یک زمان کم با شیوه هایی بدیع و خاص به صورت زنده و رودررو از چشمان آمیخته به انس ولایی و مذهبی عبور دهد کاری بس سترگ و شگفت است که سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در تجربه چند ساله خود از این برنامه با هدایت و کارگردانی استاد بهزاد بهزادپور به شهروندان تهرانی در ماه مبارک رمضان و شوال عرضه میکند.

می بایست نه از دیدگاه یک جریان صرف مذهبی، نه از ابعاد صرف خاص هنری و نه از جایگاه یک مراسمی که جریان تاریخی زنده و احیا می کند به" شبی در کهکشانها" نگریست بلکه باید بصورت یک تجربه ای خاص از تجمیع مذهب و علم و هنر و فرهنگ یاد کرد که بی شک برای هر بیننده ای خاطره ای عظیم به وسعت سفر به اعماق تاریخ را در طول عمر خویش ثبت و ضبط می کند ، این نمایش را مورد بازنگری و تحلیل قرار داد.

اینکه به یک نوجوان روند جریانی تاریخی ، از تعاریف و مبانی گرفته تا چارچوب و اساس وقایع اسلام عرضه می شود. زمینه ای را برای مدیرت فرهنگی اماده می کند ،از معجزه میلاد عیسی مسیح تا به شهادت رسیدن امام حسن مجتبی از درون اندیشه و محفوظاتش به صورتی واقعی اما نمادین مرور می شود و ذهن کنکاش گرش را در متعالی ترین ماه خدا تحریک می کند که بی تردید یک لوح سفید را برای ارائه فرهنگ امیخته با دین و مذهب مهیا می کند و این مهم قظعا از سیاست های این نمایش بی بدیل است.

اینکه هدایتگر نمایش در" شبی در کهکشان ها "میان پرده هایی با مضمون انتظار و امام زمان(عج) پیش بینی وطراحی می کند تا به نوعی خلاء میان تغییر پرده را رفع کند از دو منظر قابل تحلیل است . نخست انکه مقوله مهم شیعه یعنی همان انتظار امام عصر(عج) به مخاطب عرضه می کند و نیزبعضا یک فضای هنری موسیقایی را برای تغییر جو ایجاد می کند که همه حاکی از ان است که مسئولین برای احترام و نیاز به ابعاد مختلف اعتقادی و هنری مخاطب برنامه ریزی کرده اند. تغییراتی که در خدمت چارچوب اثرتوانسته روانتر از برنامه مادر این نمایش یا همان" شب افتابی" علاقمندان را به دیدن صحنه های نمایش مشتاقانه با خود همراه سازد.

تکنیک های روز و استفاده از ویدئو پرژکتور و ایجاد بخشی از این نمایش ترکیبی به روایت سایه ها تهمیدی است که در کنار نمایش اصلی به خوبی وقایع را مورد پوشش قرار می دهد.

اینکه نمایشی بزرگ در فضای سرد وسخت شهری که سختی ها و مصایب باعث می شودبرخی ها از اسمانی شدن دور شوند و زندگی رابه زمین و زمینی بودن محدود کنند و آن قدر در زمین مشغول دغدغه ها و دل مشغولی ها شوند "کهکشان"، که به مراد از ان انبیاء و معصومین هستند مرحمی انی و ارام کننده و تسلی بخش است که ذهن ها و قلوب را به سمت فضای ماورای جوزمینی سوق می دهد ،باز هم اقدامی قابل ستایش است ، پیوندی که زمین را به اسمانیان ، عبد را به معبود و هنر را در متعالی ترین شکل ممکن به خالق را آن نزدیک می کند.

شبی که مخاطب وارد کهکشان می شود با شناخت پیشین خود از پیامبران و امامان خویش به صورتی زنده و ملموس، یک باور و یقین را مرور ذهنی میکند و این اولیا خدا را همچون حضرت مریم(س)، حضرت عیسی(ع)، حضرت موسی(ع)، حضرت امام حسین(ع) وهمچنین دیگر معصومین را در یک بازبینی فکری و عینی به شیوهای دیگر احساس و لمس میکند.

دلنشینی و منطبق بودن بر خواسته های مردم شیعی و برخورداری از بداعت در نمایش زنده و ترکیبی «شبی در کهکشان ها» به قدری جذاب هست که هر شب سه هزار نفر از شهروندان با طیف ها و عقاید مختلف حاضر می شوند برای دیدن آن سه ساعت از وقت استراحت خود را برای دیدن آن صرف کنند.

به روی صحنه بردن این نمایش با چنین پروداکشن عظیم و سنگین و استفاده ترکیبی از نور ، سایه ، صدا ،حرکت ، مه و هنرور ، اسب و اتومیبیل و هیجان و سرعت عمل در تعویض پرده ها ،صحنه و لباس ها و دکور در.نوع خود بی نظیر است، که مخاطب را به خوبی جلب و همراه می سازد و هدف غایی به ان عرضه گردد.

در کنار اینها اجرای کار در اوج هیجان و شگفتی نمایش را از نظراحساسی و عاطفی و بُعد معنوی و معرفتی برنامه ای بسیار قوی و تاثیرگذار معرفی می کند.

نقش شیطان که در بخش هایی از تاریخ حضور موثر و توطئه بر انگیز دارد از ظرافت هایی است که کارگردان نمایش انرا در سیر تاریخی مورد توجه قرار می دهد این میزان توجه مسئولین در کنار ابعاد سرگرمی و تفریحی برای شهروندان جذاب و گیراست. از سویی دیگر ،بکر بودن پرده های نمایشی منظم و جذاب در «شبی در کهکشان ها» احساسات آنی مخاطب را برانگیخته می کند و او را در جریانی خاص با انگیزه می کند تا به دنبال واکاوی جریان اصلی و کامل قرار گیرد .

حفظ دکورهای نمایش، برای بازدید علاقمندان به هنرهای نمایشی ، اجرا در استانها دیگر و کشورهای مسلمان ، اکران اختصاصی برای جامعه فرهنگی، معلمین و اساتید دانشگاه، هنرمندان با هدف نفوذ این افراد در جریانات فرهنگی ،وام گیری از این نمایش و ساخت دیگر عرصه های تاریخی جهان اسلام و ادامه دادن نمایش تا زمانی تمام ملت ایران این تجربه شگرف را از نزدیک به نظاره بنشینند از پشنهاداتی است که نگارنده در این نوشتار به مسوولین ارائه می کند

بی شک شبی در کهکشانها گامی فرهنگی و مذهبی است که به گونه ای مستقیم و هم غیر مستقیم دغدغه های فرهنگی و دینی را پوشش می دهد ، خواسته ها و راهبردهایی که رهبری در حوزه فرهنگی دارند را می توان در چنین برنامه هایی مشاهده کرد ، شبی که مخاطب در راستای فرهنگ متعالی اسلامی و دغدغه‌های رهبری به اوج کهکشانها سیر می کند

"شبی در کهکشانها "چون کشتی نوح در دریای طوفانی و بعضا کم فروغ فرهنگ ، برای مسئولین و تصمیم گیران این حوزه میتواند راه گشا برای نحوه ارائه و میزان تاثیر گذاری باشد ، تاثیری که با مدد به پشتوانه های دینی و مذهبی و اموزه های اسلام یاری گر و منجی است.

سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران بی تردید یک هدیه فرهنگی به شهروندانی می دهد که نظارگر این نمایش بزرگند . ره آوردی که از دل فرهنگی لایتناهی بنام قرآن و عترت فوران کرده است که چراغی در فرا راه زندگی منور باشد و قطعا همین امور فرهنگی درست اندیشیده شده است که می تواند تعالیم قرانی را بسط و گسترش دهد.

محمد جواد حیدری پور

کارشناس فرهنگی و مدیر فرهنگسرای ملل

گزارش خطا

پسندها:

اشتراک گذاری

فیسبوک سروش واتس‌اپ لینکدین توییتر تلگرام

ارسال نظر