هدف عرفان‌های نوظهور بدل‌سازی دین است

به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، حجت الاسلام مسلم گریوانی در نشست بررسی شبه عرفان‌های نوظهور در فرهنگسرای امام(ره) گفت: هدف عرفان‌های نوظهور یا کاذب که خاستگاه‌شان از کشورهای غربی یا شرقی مثل هند است، بدل‌سازی از بدنه دین است.

  

گریوانی در ابتدا گفت: بحث ما درباره پدیده و جریان‌هایی تحت عنوان عرفان‌های کاذب یا معنویت‌های نوظهور است. یکی از استادانم شاگرد آیت‌الله جوادی آملی است و در بحث عرفان‌های کاذب و نقد عرفان‌های نوظهور در کشور فعالیت‌های زیادی کرده است. خاطره‌ای را عرض می‌کنم که بدانید این عرفان‌ها در جامعه و بدنه خانواده ما چقدر نفوذ کرده‌اند. 

  

وی افزود: عرفان‌های نوظهور تفاوتی که با مکاتب و مذاهب و عرفان‌های دیگر دارند این است که فلسفه بافی نمی‌کنند، انواع و اقسام خدا‌شناسی را نمی‌آورند، توحید ذاتی و توحید افعالی نمی‌گویند. خیلی کاربردی و عملی کار می‌کنند. بسیاری از ابزارهای جدید برای مثل از درمان‌گری استفاده می‌کنند. استاد ما می‌گوید دوستی داشتم که در قم بیمار بود، منتظر درمانگری برای او بودیم، وقتی آمد دختر جوانی با ظاهری نامناسب وارد شد، درمان را شروع کرد، از او پرسیدم این درمانگری طب جدید است یا طب قدیم، گفت طب ما طب متفاوتی است. 

  

گریوانی گفت: همیشه درمتفاوت بودن کلمات شک کنید. دختر گفت طب ما طب مکمل است، طب‌های دیگر ناقص است می‌گفت مکمل! (این کلمه بار معنایی دارد)، دوستم پرسید شما کجا هستید، گفت در تهران هستیم. گفت ما در عرفان‌های حلقه و عرفانی فعالیت داریم، گفتم همانی که رئیستان در زندان است، تا این را گفتم رنگ عوض کرد. 

  

عضو هیأت علمی بنیاد اسرا ادامه داد: در بدنه جامعه و خانواده ما افکار و عرفان‌هایی در قالب جلسات خود‌شناسی، ایده‌پردازی، معنویت، حلقه‌های معنوی به اسم عرفان و معنویت تشکیل می‌شود. هدف همه این‌ها بدل سازی از بدنه دین است چه دین یهودیت، چه مسیحیت، چه اسلام. 

 

در دنیای غرب وقتی دین رسمی که مسیحیت و یهودیت بود، در همه چیز در علم و نظریات علمی دخالت می‌کرد، وقتی به حاکمیت رسیده بود در همه جا پنجه انداخته بود، طوری که در قرن ۱۷ و ۱۸ امان همه را بریده بود. دانشمندان بریده بودند، برای اینکه در همه چیز دخالت می‌کرد و می‌گفتند باید با آن مبارزه کنید. 

 

وی افزود: وقتی این دین اعتبار خود را از دست داد، دوره‌ای در قرن ۱۷ و ۱۸ به دوره شک معروف شد. می‌گفتند آیا انبیای دین حرف‌هایشان درست است یا این حرف‌های دانشمندان درست است، نمی‌شود با دو دوتا چهارتا مخالفت کرد. شخصیت‌های علمی، فرهنگی، به نام روشنگری در اروپا شکل گرفت. ۵۰ درصد دین بود، ۵۰ درصد علم. اعتبار علم و عقل انسان بیشتر می‌شد، درصد اعتبار دین هم کمتر می‌شد، به طوری که وقتی اسم دین در قرن بیستم می‌آمد، می‌گفتند خرافه است. ادیان و وحی و خدا اعتبارشان را از دست داده‌اند، به تعبیر آن متفکر غربی، خدا مرد. وقتی خدا و دین اعتبارش را از دست داد، مثل این بود که به کسی اعتماد داشتیم، از بس دروغ گفت و با دو دوتا چهارتا مخالفت کرد، اعتبارش را از دست داد و دیگر نمی‌تواند این اعتبار را پیش شما به دست آورد. 

 

عضو هیات علمی بنیاد اسرا گفت: وقتی دین خدا از دنیای غرب رخت بربست، قتل، خودکشی، اضطراب و افسردگی و بحران‌های هویت زیاد شد، به این نتیجه رسیدند درست است، دین خرافه بود، ولی همین خرافه وقتی رخت بربست، به مصیبت‌های معنوی دچار شدیم. قرآن در سوره طه خیلی جالب می‌گوید «مَن أعرَضَ عَن ذِکرِی فإنّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکاً و نَحشُرُه یَومَ القیَامَهِ أعمَی» (سوره طه/۱۲۴) و هرکس از یاد من روی گردان شود، زندگی (سخت و) تنگی خواهد داشت و روز قیامت، او را نابینا محشور می‌کنیم! هر کسی پشت به خدا بکند، یاد خدا را فراموش کند، به یک زندگی سخت و تنگ و تار دچار خواهد شد که‌‌ همان بیماری‌های روحی و روانی است و ادامه می‌دهد در قیامت او را کور محشور می‌کنیم، این کوری چشم نیست، کوری دل است، چون انسان‌ها حیات اخرویشان به رنگ حیات دنیوی است،‌‌ همان طور محشور می‌شویم که زندگی کردیم، اگر زندگی ما زندگی جهنمی باشد، آخرتمان هم آخرت جهنمی است. بهشت و جهنم انعکاس روح و رفتارهای ماست، به تعبیر آن دانشمندان جهنم، خشم و غضب، حقد و کینه صفتی نیست که در ما ایجاد می‌شود، بلکه جهنمی است که با خودمان به این سمت و آن سمت می‌بریم، جهنمی است که در خودمان است، جهنم آن نیست که ما را می‌سوزانند. 

  

وی افزود: این طور نیست که خدا مچ گیرد و دنبال مچ گیری از بندگانش است، این شکل‌گیری شخصیت ما است که بهشت و جهنم ما را می‌سازد، در سوره شعرا قرآن می‌فرماید یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ -روز قیامت روزی است که هیچ چیزی به حال انسان سود نمی‌بخشد، نه ثروت و فرزند، جز یک چیز، کسی که قلب سالم که ما به او داده بودیم، سالم به ما برگرداند. قلب در قرآن یک تکه گوشت صنوبری نیست بلکه منظور دل انسان است. وقتی قرآن، حیات، قلب، چشم کور به کار می‌برد، هیچ کدام معنای ظاهری آن‌ها نیست. قرآن، یک چشم، حیات، دنیا و عالم دیگری را در نظر دارد. والا قرآنچه فرقی با کتاب‌های زیست‌شناسی می‌کند. 

 

گریوانی افزود: با یک جوان پر از شبهه چهار ساعت صحبت کردم، گفت قرآن چه چیز جدیدی دارد، من هم می‌توانم درست کنم، مثل خدا‌ها و بت‌های دیگری که ستایش می‌کنند، گفتم قرآن را باز کن یک آیه را بخوان، این آیه آمد آن خدایی است که ابر‌ها را به هم فشرد و بارانی به کام تشنه زمین باراند و زمین را از تشنگی سیراب کرد و آن‌گاه گیاهانی از زمین رویاند و قیامت هم همچنین است، یعنی آب می‌بارد، زمین سبز می‌شود، این سبز شدن حیات مجدد زمین است، قیامت هم همین طور است، انسان متولد می‌شود، می‌میرد و دوباره زنده می‌شود. 

 

وی افزود: کافی است ذهنمان را از عینک‌های دودی پاک کنیم، فقط با چشم فطرت و دل به سراغ قرآن برویم، زیرا قرآن یک زبان مشترک دارد، آن هم زبان فطرت است، هر کس با آن به سراغ قرآن برود، قواعد درونی‌اش را بازگو می‌کند. جوان گفت این آیه چیزی ندارد، علم می‌گوید آفتاب به دریا می‌زند، بخار می‌شود و بخار‌ها فشرده می‌شوند و ابر تشکیل می‌شود و پس از رعد و برق باران می‌بارد. گفتم تفاوت قرآن با آنچه که همه بلدند، آن کلمه اولش است، اوست که باد‌ها را می‌فرستد و بخار تبدیل به ابر می‌شود و آن را گسیل می‌دهیم به سمت زمین تشنه. 

 

این مدرس حوزه و دانشگاه یادآورشد: در قرآن چند چیز میت و چند چیز طیب داریم، حیات طیبه، بلد طیبه، ساکن و خانواده‌های طیبه، شجره‌های طیبه، این طیبه مقابل مرده است، اما این کلمه اول که خداست می‌گویند خداست که این حرکت‌ها را ایجاد می‌کند، خدا آمده آن قدرت و ثروت و دست و جمالی که ورای قدرت، ثروت، دست و جمال‌هاست به شما نشان دهد. تفاوت قرآن با سایر کتاب‌ها این است، قرآن یک انسان، یک جامعه، یک افق، یک تمدن جدید باز می‌کند. اگر با‌‌ همان عینک قرآن بخوانیم و عمل کنیم، قرآن می‌گوید آن قلب سلیمی که به شما دادیم،‌‌ همان را به ما برگردانید. 

 

گریوانی اظهارداشت: عرفان‌های نوظهور هم می‌گویند دلت پاک و تمیز و قلبت سلیم باشد خورده شیشه نداشته باش این‌ها مهم است. این آیه هم همین را می‌گوید اما نکته ظریفی دارد. عرفان‌های نوظهور همیشه حرفشان این است دلت پاک و تمیز باشد. ویژگی این‌ها این است می‌گویند اعمال و عباداتت و مناسک دینی دست و پاگیر است. خدا به دل شما کار دارد آن هم با عشق و محبت به خدا درست می‌شود. 

 

گریوانی بیان کرد: در نتیجه کلید واژه عرفان‌های نوظهور عشق و محبت است. اینکه شما با عشق و محبت به خدا می‌رسید. جریان‌ها و عرفان‌های انحرافی، ظاهر حرف‌ها و ادعا‌هایشان شیک و درست است می‌گویند قلبتان پاک باشد. کتاب‌های اوشو پر از خدا و عشق به خداست. ویترین و ظاهر و کلمات و مفاهیم‌‌ همان است اما چرا انحرافی هستند؟ ظرافتی در اینجاست. مثالش همین قلب سلیمی است که قرآن می‌گوید ما به شما دادیم‌‌ همان قلب سالم را به ما برگردانید. اما قرآن می‌گوید در کنار آن باید احکام و شریعت و مناسک دینی انجام شود البته عرفانهای نوظهور هم مراقبه و مدیتیشن دارند. 

 

وی افزود: قرآن در عین اینکه اصل را قلب سلیم می‌داند می‌گوید آن روح پرعاطفه و تفکر و حرارتی که به شما دادیم بعد لکه‌دار و سیاه شد. گفتیم باز می‌توانید توبه کنید و دوباره آن را پاک نگاه دارید باید سالم به ما تحویل دهید. این آیه نمی‌گوید روز قیامت کسی نجات پیدا می‌کند که نماز و روزه با خودش بیاورد. نکته اینجاست که شما زمانی می‌توانید قلب را تمیز نگه دارید که آن احکام عبادی را اجرایی و عملیاتی کنید و نماز و روزه خمس و زکات و انفاق است که روح را از طغیانگری باز می‌دارد. صدقه، زکات و انفاق باعث می‌شوند تعلق خاطر انسان به مال و پول و ثروت از بین برود. زیرا ارزش انسان بیشتر از دنیا است. 

 

این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: روح بزرگ‌تر از این‌هاست نباید دل را به تعلقات دنیا گره زد برای اینکه به آن گره نخورد هر چند صباحی چیزی ببخش و با این کار تعلق خاطر به دنیا از بین می‌رود. قرآن می‌گوید‌ ای پیامبر از ثروت مومنان صدقه بگیر تا پاک شوند. نه اینکه جسمشان پاک می‌شود بلکه قلب و دلشان پاک می‌شود. قرآن می‌فرماید روزه بر شما واجب شد تا قلبتان پاک شود. 

 

گریوانی ادامه داد: تمامی احکام عبادی و دستورات دینی ناظر به رشد شخصیت انسان‌هاست. تمامی محرمات و مکروهات زایل کننده شخصیت انسان است. وقتی به فرزندمان از کودکی القا کنیم که خدا همه وقت و همه جا حاضر است حتی اگر تنها هم باشد می‌داند که خدا با اوست و هیچ وقت احساس تنهایی و دلواپسی نمی‌کند. روز حساب و قیامت باعث می‌شود که انسان حق النفس و حق الناس و حق الله را رعایت کند زیرا از خدا می‌ترسد و گناه نمی‌کند. 

 

وی افزود: احساس حضور خدا در همه عرفانهای نوظهور مشترک است. گره گشا هم است. این‌ها باطل محض نیستند اما انحرافاتی دارند که اگر اثر کنند کل زندگی انسان را فرو می‌پاشند. مثل آن حرفی که می‌گویند کافی است دلت پاک باشد. خدا می‌فرماید انسان اگر مواظب نباشد طغیان می‌کند. وقتی که انسان از خدا مستغنی شد و احساس بی‌نیازی کرد دیگر منفجر می‌شود. اینکه عقل و علم داریم حرف قشنگی است اما باید بالای سر انسان یک بزرگ کبریایی باشد. زیرا خداوند شایسته بزرگی و کبریایی است. 

 

این مدرس حوزه و دانشگاه یادآورشد: بزرگی خدا هم در احکام و عبادات، خودش را نشان می‌دهد. عقل و علم تن‌ها، انسان را منفجر می‌کنند. در عرفان اوشو است که کسی پرسید خدا چیست و کیست گفت دنبال خدا نگرد خدا در درون توست. در روح توست. خودت را بجو که خدا خود تو هستی. از حضرت علی (ع) هم نقل شده که من عرف نفسه فقد عرف ربه. اما عرفان‌های نوظهور نکته ظریفی دارند که می‌گویند خدا تمام وجود توست. خدا روح توست. خدا نور است. خدا رقص است. خدا موسیقی است و ببینید چطوری با کلمات بازی می‌کنند. 

 

گریوانی ابراز داشت: در عرفان‌های نوظهور عشق و ایمان به خدا وجود دارد اما بدون داشتن پشتوانه‌های معرفتی. عشق و ایمان به خدا باید با معرفت قلبی باشد و گرنه عشق به خدا لوث و زمینگیر می‌شود. خدا را باید در همه زندگیمان حس کنیم. وقتی از خواب بیدار می‌شویم بگوییم خدا را شکر که زندگی دوباره به من بخشیدی. نماز می‌خوانیم با حضور قلب نماز بخوانیم. اگر خدا را با معرفت نشناسی وسط راه خدایی نشانت می‌دهند که جذاب‌تر از خدای ماست و درنتیجه باز گرفتار ادیان و مکاتب و عرفان‌های انحرافی می‌شویم. 

   

علاقه‌مندان به مطالعه و پژوهش در حوزه علوم دینی و تربیت انسانی برای بهره‌مندی از این برنامه می‌توانند به نشانی نیاوران، خیابان شهیدباهنر، کوچه امیرسلیمانی، فرهنگسرای امام(ره) مراجعه کنند. برای کسب اطلاع بیشتر با شماره تلفن‌های ۲۶۱۰۰۸۹۵ و۲۶۱۰۰۷۸۰ تماس گرفته و یا از سایت http: //imam. farhangsara. ir بازدیدکنید.