چند پرسش درباره ساده‌نویسی و ساده‌انگاری در شعر

تازه‌ترین نشست ادبی «سروچمان» با سخنرانی عبدالحمید ضیائی استاد فلسفه و شعرخوانی شاعرانی همچون گروس عبدالملکیان، عبدالصابر کاکایی، منصور علیمرادی، مریم ترنج، مهدی مظفری ساوجی، نرگس کاظمی و اجرای سعید بیابانکی و علیرضا لبش در فرهنگسرای سرو برگزار شد.

به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، در تازه‌ترین نشست ادبی «سروچمان» که دوشنبه 2 آذر ماه در فرهنگسرای سرو برگزار شد، عبدالحمید ضیائی، شاعر و استاد فلسفه با بیان این که قصد دارم در این برنامه درباره موضوعی مرتبط به شعر روزگارمان چند پرسش مطرح کنم، اظهار کرد: ساده نویسی در شعر مدتی است که ذهن مرا درگیر کرده است و این که تعریف ساده نویسی چیست و چه نسبتی با ساده‌انگاری و یا ساده‌لوح بودن شاعر و یا ساده لوح پنداشتن مخاطب دارد.

چند پرسش درباره ساده‌نویسی و ساده‌انگاری در شعر

وی ادامه داد: بحث اصلی که باید به آن توجه و پرداخته شود این است که ساده‌نویسی به عنوان یک مسئله در شعر فضیلت است و یا پیچیده نویسی فضیلت به شمار می رود. نکته دیگر نیز این است که ساده نویسی و پیچیده نویسی در شعر، بخشی به شاعر و بخشی هم به خود مخاطب مربوط است. برخی شعرها در روزگاری ساده به نظر می‌آیند؛ اما در روزگاری دیگر، همین شعرها برای مخاطب پیچیده می‌شوند.

وی همچنین گفت: آیا سادگی شعر باباطاهر مانند سادگی شعر قیصر امین‌پور است؟ این ها پرسش هایی است که اگر به سراغ پاسخ آن برویم ارزش بسیاری دارد.

این استاد فلسفه با اشاره به این که برخی معتقدند در شعر اندیشه باید حضور داشته باشد، عنوان کرد که منظور از اندیشه چیست؟ آیا می‌توانیم اندیشه واحدی را تعریف کنیم و بر اساس آن مخاطب بگوید که به اندیشه در شعر دست پیدا کرده است یا خیر. سن انسان ها که متفاوت می‌شود، اندیشه نیز برایشان فرق می کند. جوانی که عاشق است اندیشه برایش مضامین عاشقانه است. در هرمونوتیک آثار ادبی بحثی وجود دارد که می‌گوییم علاوه بر ژنتیک آدم‌ها، سن آن‌ها نیز در فهم شان از متن خیلی مهم است.

ضیائی خاطرنشان کرد: منظور روشنفکران ما از اندیشه در شعر، به معنای شعرهای سیاسی و آتشین است. پیرمردها به دنبال حکمت و معرفت می‌گردند؛ زهدان به دنبال تبلیغ دینی می‌گردند و باید پرسید کدام یک از این ها به واقع اندیشه است.

وی گفت: گاهی شاعر اندیشه هایش را به مخاطب منتقل می‌کند و گاهی هم شعر به شکلی است که شاعر را به اندیشیدن وادار می‌کند.

این شاعر همچنین گفت: اگر شعر را حادثه ای در زبان و یا رستاخیز کلمات بدانیم، آیا تعریفمان متفاوت خواهد بود؟ اگر قرار باشد عناصر ادبی و خلاقانه در شعر به وجود بیاید ساده نویسی می‌تواند این کار را انجام دهد یا خیر؟ برخی معتقدند ساده نویسی برای برخی بهانه ای شده تا ضعف خود در شعر را بپوشانند و معبری درست کنند و با تبلیغات نام خود را بزرگ کنند و وقتی هم که بزرگ شدند دیگر کسی نمی‌تواند آن‌ها را نقد کند.

وی ادامه داد: باید توجه کنیم که وقتی می گوییم ساده‌نویسی آیا دچار ساده انگاری نشده ایم که تصور می‌کنیم انتخاب زبان شعری برای شاعر امری ممکن است؟ این پرسش نیز در چنین مبحثی مهم است که یک شاعر چه قدر زبان شعری اش را آگاهانه انتخاب می‌کند و تجارب کودکی شاعر، محیط زندگی او و طبقه اجتماعی شاعر چقدر در این امر موثر است.

در ادامه این برنامه منصور علیمرادی شاعر و نویسنده رمان‌هایی همچون «تاریک ماه» نیز با اشاره به این که گونه بومی و ادبی «لیکو ها»، یکی از اشکال مهم آوازی و گونه ای بی بدیل از ادب شفاهی دو منطقه ی رودبار و بلوچستان به حساب می آید، عنوان کرد: لیکو های رودباری پنج هجایی هستند و لیکوهای بلوچی ده هجایی ، یک بیت لبکوی رودباری برابر یک مصراع از لیکوی بلوچی است .اما هردو ریتم و وزن یکسانی دارند.

وی همچنین چند شعر بومی و محلی و لیکو را برای حضار خواند. مهدی مظفری ساوجی شاعر و پژوهشگر نیز شعری که به گفته خودش تحت تاثیر شعر «خُرده‌های تاریکی» گروس عبدالملکیان سروده بود را قرائت کرد. در زیر بخش‌هایی از این شعر را می خوانید.

... دیوانه نیست که باتری ساعت را در آورده

و سال‌هاست

که از کار انداخته

زمان را

دیوانه نیست

که دل باخته به گلدانی که پنجره را پژمرده کرده است

دیوانه نیست

که دوست گربه‌هاست

و پناه برده

به آخرین اتاق جهان

در انتهای زمین

نرگس کاظمی دیگر شاعر حاضر در این برنامه بود که به شعرخوانی پرداخت. گروس عبدالملکیان و مریم ترنج نیز در این برنامه به شعرخوانی پرداختند. در ادامه برنامه نیز کتاب «جزیره 63 متری» عبدالصابر کاکایی، با حضور شاعر معرفی شد و کاکایی اشعاری از این مجموعه را برای حضار خواند. در پایان این مراسم کتاب‌ «جزیره 63 متری» با امضای شاعر به علاقه مندان اهدا شد.

گزارش خطا

پسندها:

اشتراک گذاری

فیسبوک سروش واتس‌اپ لینکدین توییتر تلگرام

اخبار مرتبط